1 1135, gener 5. Sagrament fet per el vescomte Guillem de Berguedà a Ramon, comte de Barcelona, sobre el castell de Madrona, el de Caserres i el de Mont Falcó. PUB.: MIQUEL ROSELL, Liber Feudorum Maior, doc. 561, p. 72. -1- 2 1135, gener 11. Vic Sagrament fet per Guillem Ramon de Berga a Ramon, comte de Barcelona, sobre els castells de Peguera, de Fígols, Vall Magna, Torredella i aquella Casa de Berga i totes les fortaleses. PUB.: MIQUEL doc.570, p. 82. ROSELL, Liber Feudorum Maior, -2- 3 1160, maig 6. Privilegi de Ramon Berenguer IV, a Déu i a Santa Maria de Poblet i el seu abat Esteve, a frares, a favor del seu bestiar i propietats, per ús en totes les seves terres, muntanyes, boscos i aigües. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 31, p. 13. -3- 4 1162, Sagrament fet per Pere de Berga, fill de Sibil.la de Berga, al rei Alfons I d´Aragó i comte de Barcelona, sobre els castells de Peguera, de Fígols, la Casa i fortalesa de Berga i el castell de Vall Magna. PUB.: MIQUEL ROSELL, doc.571, p. 83 i 84. Liber Feudorum Maior, -4- 5 1166, febrer 10. Alfons I, rei d´Aragó i comte de Barcelona, concedeix a Pere de Berga que pugui fer casa i fortalesa en el lloc dit Blancafort, en el comtat de Cerdanya, en el terme del castell de Peguera. PUB.: MIQUEL ROSELL, Liber Feudorum Maior, doc. 572, p. 84 i 85. -5- 6 1170, maig 23. Privilegi del rei Alfons I d´Aragó i comte de Barcelona, a favor del bestiar i propietats de Poblet, per usar, pasturar en tota les seves terres, muntanyes i aigües. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 32, p. 13 i 14. -6- 7 1171, setembre 28. Pere de Berga i la seva muller Estefania i el seu fill Pere, donen a Poblet el port íntegre de Peguera, o sigui, Vall Fecunda amb les seves pertinences i el port de Peguera amb les seves pertinences. Acepten 100 morabetins. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 304, p. 186 i 187. -7- 8 1171, setembre 29. Ramon de Peguera, la seva muller Guila i els seus fills Guillem i Berenguer, donen i entreguen a Santa Maria Poblet i al seu abat Ug, el port íntegre de Peguera, amb l´aprovació de Pere de Berga i el seu fill Pere. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 302, p. 185. -8- 9 1173, octubre 7. Guillem de Berguedà, vescomte de Berguedà, la seva muller Berenguera, i els seus fills, Guillem de Berguerdà, Raimon, Berenguer i Ferran, donen a Poblet els ports de Tagast i el de Campllong, perquè el seu bestiar pugui pasturar sense requisits de cap home, sense usàtics i forcies, i altres pactes. Acepten 1000 morabetins. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 298, p. 181 i 182. -9- 10 1174, setembre 30. Ramon Davidau, esposa Saurina i el seu fill Raimon, venen a Ug, abat de Santa Maria de Poblet i a tots el frares, totes les pastures que tenen des del castell de Madrona fins al castell de Peguera, i del castell de Blancafort fins la "patria" de Valldelord. PUB.: p. 187. I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 305, -10- 10 bis. 1175, febrer. Alfons I d´Aragó, comte de Barcelona, elegeix sepultura en el monestir de Santa Maria de Poblet. PUB.: I.E. C., Cartulari de Poblet, doc. 29, p. 11 i 12. -11- 11 1179, juliol 28. Ramon de Vallmagna i la seva muller Berenguera, donen a Santa Maria de Poblet i a l’abat Ug, el mas de Riba, situat en el comtat de Berguedà. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, p. 180. doc. 296, -12- 12 1182, març 6. Composició entre la Casa de Poblet i la Casa de Santes Creus, davant dels abats Guillem de Gran Selva i Bernat de Fontfreda, sobre les condicions i repartiments en els ports de Peguera, Lanós, Pozas i Barazes. PUB.: I:E.C., Cartiulari de Poblet, p. 185 i 186. doc. 303, -13- 13 1182, març 6. Ramon de Vallmagna fa donació a i després de la seva mort, Castellar, un d´ells és de és pagesia, i tres masos a Poblet, a més del mas Riba, dos masos de la vila de la seva dominicatura i l´altre Pigiana i un mas a Tresserra. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 295, p. 179. -14- 14 1183, agost 31. Guillem de Berguedà, dóna a l´església de Santa Maria de Poblet i al seu abat Esteve, el mas de Riu que està en el terme de Espinalbet, i el mas d´Erbeiera que està en el terme de Castellar. Signa la seva mare Berenguera. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 318, p. 194. -15- 15 1183, novembre 15. Guillem de Berguedà, dóna al seu fill Ramon, tres masos situats en el terme de Caserres, el mas de Truilars, el mas de Viladasens i el mas de Feu, amb totes les seves coses. Dóna també les vinyes i pertinences. Signen ademés la seva esposa Berenguera i els seus fills Guillem, Berenguer i Bernat. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 314, p. 192 i 193. -16- 16 1183, Alfons I, rei d´Aragó i comte de Barcelona, confirma les propietats del monestir de Santa Maria de Poblet i al seu abat Esteve, entre elles els ports de Peguera i de Cerdanya. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, p. 14 i 15. doc. 33, -17- 17 1184, novembre 2. L´abat Esteve, del monestir de Poblet, lliura a Joan de Cascai, tot l´honor donat al monestir per Ramon de Vallmagna, o sigui el mas de Riba, el mas de Pinana, el mas de Tresserra i la dominicatura que tenia en la vila de Castelar. També el mas de Campllong, que va donar al monestir Berenguer de Pugareg. També el mas d´Erbeiera i el mas de Riu, que va donar Guillem de Berguerdà. Pacten de rebre la meitat de les expletes. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, p. 180 i 181. doc. 297, -18- 18 1186, juliol 1. Berenguer de Peguera i els seus germans Ponç, Huc i Girbert confirmen la donació feta per el seu pare Ramon a Poblet, els dos ports de Peguera. Reben 21 sous. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, 196 i 197. doc. 322, p. -19- 19 1187, abril 25. Guillem de Berguedà, fa testament en presència i potestat del frare de l´Orde Militar del Temple, Roig de Benviure i de Guillem de Cerdanyola, comendador. Reparteix els seus béns del Berguedà, castells masos i drets, entre els seus germans i l´orde del Temple. A. B. ACA. Cancel. Alfons I, Pergamins, n. 451. Perg. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Alfons I, n.451. PUB. M.RIU, Testament de Guillem de Berguedà, "Ecos de Berga", abril-maig 1963, ns. 86-87. Triplicando. IN DEI ETERNI REGI ET Salvatori nostri Jesuchristi nomine Ego Guillelmus dez Bergadano sanus et incolumis pleno sensu et /// memoria integra in presencia et in potestate fratrum milice Templi scilicet Rubei de Benviure et Guillelmi de Cerdaniola Comendator domus Palatii facio meum testamentum in quo eligo manumissores meos scilicet Guillermum de Chalders et Guillelmum de Talamancha et Petrus de Chalders et Bernardum de Portella et Guillelmum de Espinola et Raimundum de Vivers, et Bernardum de Merola. Quibus karitative rogando precipio ut si mors mi advenit ante quam alium testamentum faciam distribuant res meas et honorem sicut hic ordinaveo. Primum relinquo et trado et offero me ipsum scilicet corpus et animam Domino Deo et eius genitrici et domini milicie templi Salomonis in vita et in morte quando cum que voluero secundum relinqueo cum ipso kastro de Podio Regis et cum Fonoleto cum omnibus illorum terminis et pertinenciis et cum militibus et hominibus et silvis et garricis , pratis, pascuis, aquis, viis, cunctibus et redemtibus rochis et petris et omnibus eiis pertinentibus censis et usaticis et cum omnibus in se -20- habentibus in prono sive in plano per alodium liberum et quietum ad quodcumque ibi vel inde fratres milicie predicte facere voluerit sine ilius obstaculo cum mo///lendinis et omnibus sibi pertinentibus et dono eidem domini per tenedonem de omni supradicto honore annuatim unum Sextarium tritici quem accipiant in ipso manso de Guillemo de Boscho ipsi fratres milicie Templi quem ego ibi debeo accipere per albergam. Concedo Hospitio Iherosolimitani ipsum mansum de ipso Vilaro de Chatserres. Dimitto Sancte Marie de ipsa Guardia ipsum mansum de Truiars de Chatserres cum omnibus pertinenciis et tenedonibus sibi pertinenciis et molendinum et pascuis et aquis et ademprivis qui ad iam dictum mansum vel ad homines in eo manentes fuerint neccesaria. Relinquo Sancte Marie de Populeto ipsos duos mansos qui vocatur de Erbeira in termino de Kastelar et ipsos .III. mansos de Espinalbeto quos iam eidem domui Sancte Marie dedi cum fratre meo Raimundo cum omnibus illorum pertinenciis et tenedonibus si autem frater meus iam dictus Raimundus sedire voluerit in predicto Monasterio rogo eos et eum recipiat. Laudo et autoricho Sancte Marie de Solsona ipsum mansium de Tercha quem ei dedi cum matre mea. Concedo domui Sanctis Crucibus ipsum mansum de Treserra que dividit cum ipso de Tercha et ipsum mansum superiori de Solio que vocatur Isla cum illorum pertinenciis cum ipso monte de Tercha sicut vadit usque ad collum de Jovel et sicut dividit cum ipso monte de Stella. Concedo fratri meo Berengario ipsum Kastrum de Monte Maiore cum militibus et hominibus et cum omnibus pertinentibus per alosium liberum et quietum. Item dimitto eidem fratri meo Berengario omnes fevos quos teneo et habeo et habere debeo per Dominum meum Regem Aragonis, scilicet Kastrum de Madrona et Kastrum de Chatserres et Kastrum de Espinalbeto cum illorum pertinenciis et tenedonibus et cum illorum militibus et hominibus et baiuliis et cum illorum mandamentis et districtis et rochis, et petris, silvis, garricis, pascuis, aquis, viis, cunctibus redemtibus et omnibus sibi pertinentibus cum omni meo honore quem habeo vel habere debeo in termino de Cerdania et cum ipso fevo quem teneo per Ugonem de Mata Plana et cum ipso meo directo quod habere debeo in terminio Kalidis et Sancti Minatis. Totum hoc dimitto eidem Berengario preter hoc quod superius dimisi pro anima mea. -21- Et habeat Bernardus frater meus quartam partem de omni supradicto honore per eundem Berengarium cuius sit homo solidus preter ipsum kastrum de Montis Maioris cum omnibus /// sibi pertinentibus et preter corpora hastrorum predictorum et militum et preter ipsum mansum de Oliverio de Berga, quem retineo ad meam voluntatem faciendam illud videlicet mansum quem tenet in pignus Raimundus Boneti de Chascai et preter ipsum decimum quem iniustee auferebamus Sancto Vicensio de Espinalbeto ego et pater meus olim defunctus quod decimum delibero et deffinio eidem Ecclesie Sancti Vincensii suis que successoribus pro salute anime mee omnia umque parentum meorum. Omnem supradictum honorem quem superius dimisi aliquibus relinquo in potestate Dei et fratrum milicie Templi quem teneant tantum donec de expletis inexientibus persolvantur mea debita veridissima. Persolutis namque debetis unusquisque recuperet suam hereditatem sicut superius dimisi. Quisquis fratrum meorum hobierit sine legitima prole illius hereditas superstita revertatur. Et si ambo hobierint sine legitima prole illorum hereditas remaneat Bernardo et Dalmacio de Palatiolo. Relinquo omnia supradicte et testamentum in defensione et in (manutenedone domini mei Regis ut ipse faciat persequi pro) manutere done Dei amore omnia pre ordinata. Rogo meos manumissores ut sicut per ordinavit prosequi /// faciant, In super Dominum Regem humiliter imploro ut ipse sit defensor et protector de hoc quod domui milicie Templi dimito pro anima mea, delibero et solvo Sancto Paulo de Chatserres ipsum meum mansum de Podio cum olivariis et cum omnibus suis pertinenciis quem olim pater meus Ecclesie eidem Sancti Pauli dedit. Actum est hoc Domini M CLXXXVII. .VII. kalendas mai anno ab incarnatione Sig+num Guillermi de Bergedano qui hoc testamentum iussi scribere firmo firmarique rogo Sig+num Guillelmi de Calders. Sig+num Guillelmi de Talamancha. Sig+num Petri de Chalders. Sig+num Bernardi Portela. Sig+num Guillelmi de Espuniola. Sig+num Raimundi de Vivero. Sig+num Bernardi de Merola, meorum manumissorum. Sig+num Bernardi fratris mei. Sig+num Berengarii -22- de Scintillis. Sig+num Arnaldi Sancte Cecilie de Granera. Sig+num Arnaldi sacerdotis qui hoc iussu Guillelmi de Bergedano suprascripti scripsit cum litteris suprapositis in linea XIª et rasis et emendatis in XIIII die et anno quo supra. ____________________ -23- 20 1188, desembre 18. Ramon de Berguedà dóna a Santa Maria de Poblet i al seu abat Esteve, i entrega, tres masos en el terme de Espinalbet: el mas de Riu, el mas de Pere Sunger i el mas de Pere Bord i, altres tres masos en el terme de Berguedà: el mas de Feu, el mas de Trulars i el mas de Vila d´Ases. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 316, p. 194 i 195. -24- 20 bis. 1190, desembre. Pere, infant d´Aragó, fill d´Alfons I, elegeix sepultura a Poblet. Signa el seu pare, Alfons I. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 30, p.12. -25- 21 1195, desembre 28. Guillem, vescomte de Cardona i la seva muller Geralda, prenen sota la seva protecció i defensa per tota la seva terra, als frares, pastors i tot el bestiar de Poblet. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 43, p. 20 i 21. -26- 22 1196, agost 18. Berenguer de Berguedà, confirma les donacions fetes pels seus antecessors, el seu pare, els seus germans Guillem de Berguedà i Raimon, aixó és, ports, terres, honors erms i poblats. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, p. 182 i 183. doc. 299, -27- 23 1198, abril 14. Arnau de Saga i la seva muller Sibil.la, que fou filla de Pere de Berga, i els seus fills Bertran de Saga, Saura, Berenguera i Arnau, donen i concedeixen a Beata Maria de Poblet i a tu Arnau, abat del mateix lloc, el port íntegre de Peguera, segons concedí Pere de Berga, això és Vall Fecunda amb les seves pertinences, i el port de Peguera. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 301, p. 184. -28- 24 1204, agost 3. Arnau de Castellbó, vescomte, per remei de la seva ànima i dels seus parents, autoritza a Poblet perquè pugui pasturar lliurament el seu bestiar dins les seves terres i cobra per tot 100 sous de Barcelona. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 44, p. 21. -29- 25 1206, gener 23. Guillem, vescomte de Cardona i els seus fills Raimon Folc i Guillem, donen en almoina i entreguen a Poblet, per remissió dels seus pecats, el que tenen en els molins de Rocacorba. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc. 342, p. 209 i 210. -30- 26 1207, febrer 13. Ermengol, comte d´Urgell, pren sota la seva protecció Poblet, homes, propietats i ramats. PUB.: I.E.C. i 220. Cartulari de Poblet, doc. 357, p. 219 -31- 27 1207, abril. Raimon Folc, vescomte de Cardona, es dóna a Déu i al monestir de Santa Maria de Poblet. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc.338, p.207. -32- 28 1207, maig. Raimon Folc, per amor a Déu i a la Beate Maria seva Mare, per remissió dels seus pecats i redempció de les ànimes dels seus pares, pren sota la seva protecció, custòdia i guiatge, al monestir i als frares de Poblet. PUB.: I.E.C., Cartulari de Poblet, doc.337, p.207. -33- 29 1218, gener, 28. Pera de Vallaura dóna a la seva filla Ermesenda i marit, els masos de Vallaura i Tresserra, pel seu esponsalici, i per la seva legítima. Ambdós masos pertànyent al terme d´Olvan, comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.160, n. 15. Perg. 190/109. Molt petit i de forma desigual. En el revers diu: Donació d´uns masos de Vallaura i de Tresserra. Notum sit cunctis quod ego Pera de Vallaura, dono tibi Ermesendis filie mee et per le tue legitime, in perpetuum / ipsos meos mansos de Vallaura et de Tresserra, cum omnibus suis pertinentiis et tenedonibus et domibus et aremamentis et /3 universis ad ipsos aliquo meo vel voce spectantibus, sabia iure senatorum. Tali pacto ut ego dicta Pera sum domina et po-/ test de omni isto dono tecum, et cum marito tuo Martino in omnia vita mea. Et vos serviatis mi sane, et infir-/me, et honoretis me et stemi simul, et viro quisque ex vobis sit boni et fidele domini nostro, et tu Ermesendis /6 facias sponsalitium dicto marito tuo de omni isto dono, secundam tuam voluntatem, et si te mori contiguis sine pro-/le legitima super (taliter)a hoc donum, revertatur mea et meas salvo tenore sponsalitiib dicti mariti tui in omnibus. Quod est / factum Vª kalendas febrearii, anno Domini Mº CCº XVIIIº. Sig+num Pera de Vallaura. /9 Sig+num frater de Vallaura. Sig+num G. de Castellione. Sig+num G. de Petra. / Sig+num a. Interpretem. b. Sponsalicii, interlineat. -34- Bernardi de Portella senioris, qui hoc laudo et firmo et accipio a te Martino dicto /.X. solidos, ex quibus bene sum paccates. Sig+num Bartholomei filii dicte Pere, qui hoc laudo et firmo /12 et accipio a te dicta Ermesende sorore mea, pro hereditate .X. solidos Barchinone ex quibus bene / fui pacates. / B. Egariic qui hocd scripsit. c. No s´enten. d. Posa entremig signe decorat. -35- 30 1232, juny 26. Sentència del litigi entre domna Geralda de Berga i Guillem de Peguera, sobre el feu de Peguera. Comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.75, n.458. Perg. 123/177. Documment en alfabet divís. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 458. Nea res semel per iudicium divisa amplius in litem procedat. Id circo universis sit manifestum, quod lis mota fuit inter dominam / Geraldam de Berga ex una parte, et Guillermus de Pegaria ex altera, sub examine domine Geralde supradicte, existentibus iudicibus /3 Berenguer et G. de Turdo, fratribus et P. de Ladernosa hanc inde ad iam dicta domina Geralda constitutis. Primo siquidem conquesta est domina / Geralda prelibata, a iam dicto G. de Pegaria, de quodam feudo quod Bertrandus de Grailera, miles, qui decessit tenebat, unde iam dicta / domina Geralda dicebat, quod de pacto feudo militem habere debebat. Et quam ipse G. de Pegaria nolebat inde sibi hostendere mili-/6 tem predicta domina Geralda feudum ei emparavit supradictum. Unde iam dicta domina Geralda, conquerebatur ab ipso G. de Pegaria et a / militus suis qui sunt ibi subtus ipsum, quia desemparavit eidem domine Geralde feudum prenominatum scilicet, ab A. de Aragail / et a Berengaria de Grailera qui frexereret ei hemparamentum feudi supra dicti. Ad hoc predictus G. de Pegaria respondit, quod iam dictus /9 miles non ab est ibi aliquo quod a. "N" inicial decorada. -36- ipse debeat facere, immo confesus est, quod iam dictus miles debet ibi esse, et quia petebat ipsum militem / iuxta posse suum. Ad hemparamentum predictum factum, a domina Geralda respondit, quod ipse aliquid ibi non fregit nec aliquid / voluntate sua vel consilio, nec defenderit ei quin A. de Aragail et Berengaria de Grailera fregissent eidem domine Geralde /12 et ipsi G. de Pegaria hemparamentum supra scriptum. Unde G. de Pegaria putabat non tenere dicte domine Geralde / de iam dicto hemparamento, prius quam ipse nonb fregerat, et quod petebat ab ipsis feudum illud pro omni posse suo. Et confesus fuit / quod, iam dictum feudum tenet pro iam dicta domina Geralda, quod fuit desemparatum, et quod A. de Aragail, tenet pro ipso illud /15 feudum. Et Berengaria de Grailera per iam dictum A. de Aragail. Auditis itaque ac diligenter inquisitis et exonitatis / utriusque partis allegacionibus, responsionibus, confessionibus et replicacionibus, ac habito consilio virorum prudentum, nos / iudices predicti, a predicta domina Geralda constituti huius cause cognitores de iure dicimus sentenciando quod, G. de Pegaria /18 prelibatus, faciat restitui ac reddi prefate domine Geralde, omnia expleta que fuerunt extracta de feudo predicto, prius quam / ipsa domina Geralda emperaverit dictum feudum G. de Pegaria supradicto. Actum est hoc VIº kalendas iulii, anno a Nati-/vitate Christi Mº CCº XXXIIº. Sig+num domine Geralde de Berga. Sig+num Berengarii et Sig+num Guillermi de Turdo, fratrum. / Sig+num Petri de Ladernosa, hoc ad firmatum. Sig+num Bertrandi de Cascails. Sig+num B. Olive. Sig+num /21 G. Cascho. / Ribillus de Serrayma, publicus scriptor, scripsit hoc iussa P. de Ladernosa, die et anno prefixoc. AB AB AB b. Interlineat , non. c. Signe autografat i decorat entremig de prefixo. -37- 31 1239, juny 21. Testament de Sibil.la de Berga. Reparteix els seus béns entre Pere de Berga i els seus fills: Arnau de Saga, Elisenda de Portella i Bernat bisbe de Elna, i a diverses esglésies, monestirs i altres. A. B. C. ACA. Canc. Jaume I, Pergamins, c-81, n. 762. Perg. 285/515. Tacat a la part dreta de dalt. D. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 762. Quatenus nullus in carne positus mortem evadere potest. Ideo in Dei nature. Ego Sibilia de Berga, pleno senso et memoria integra, facio meum testamentum in quo eligo manumissores meos, / videlicet, dominum Bernardum, Elenensis episcopus, et Gaucerandum de Pinos, et Gaucerandum D´Urg, et Poncium de Sancta Fide et Guillermum de Boxados, quos ego rogo et maneo ut faciant sequi sicut inferius /3 ordinavero cum obiero vel religionis habitu accepero. In primis dimitto ecclesie Sancte Eulalie Berge, .X. solidos bone monete, quos accipio in manso Maiore de Carnicer Farnes, quas / sacrista accipiat annuatium illius ecclesie omni tempore censualis et faciat ardere unam lampadem perenhiter ante altare Sancte Eulalie Berge. Dimitto Capitula eiusdem loci /.X. solidos bone monete et aliis presbiteris in ecclesie ibi servientibus, uniquique .III. solidos. Dimitto Ospitali Berge, in perpetuum totam decimam quam accipio in manso de Feraluo et deci-/6 mam quam accipio in manso de Merli, sicut iam ibi dedi cum carta. Dimitto ecclesie Sancte Marie Magdalene de Berga, ad -38- ardendum ibi unam lampadam perhemniter (...)a / somatam vindimie, quam de faluod et sui dent ibi semper annuatim, et hoc quod iam promisi ibi de Guillermo Carbonel. Dimitto ecclesie de Sancte Cilie decimam de bla(do)b, / hoc quod homo de Sancte Cilie laborat cum sua rela, et faciat ardere semper ibi unam lampadam. Dimitto Sancto Vicentio de Merola, unam eimam ordei in mea era de (...)c /9 quam sacrista eiusdem loci accipiat, et faciat ibi ardere unam lampadam quadrigesime nocte dieque. Dimitto Sancto Michaeli de Ponte, .XII. denarios, et dimitto Sante Andre de (...)d, /.XII., denarios, et Sancto Salvatore Muntrot .XII. denarios, et Sancte Marie de Uclosil .V. solidos, et dimitto Sancte Margaritte de Uclosil .III. solidos et Sancte Cecilie de Figols .III. solidos. Dimitto Sancto Saturn(ino)e / de Taverniolis .X. solidos. Dimitto Sancte Eugenie de Saga .V. solidos. Et Sancto Johanni eiusdem loci, .III. solidos. Dimitto Sancte Marie de Tolo .V. solidos, et Sancte Marie de Quadres .II solidos. Dimitto Sancto Mar-/12 tino Daransis .V. solidos. Dimitto Sancte Leocadie .II. solidos, Sancto Andree Daristot .II. solidos, Sancto Jacobo de Talorid .II. solidos, Sancte Columbe Dentegal .II. solidos. Dimitto Sancto Mar-/cello .XII. denarios. Dimitto Sancte Marie Sedis Urgellensis .V. modios de segal, quos pater meus dimisit ibi in suo testamento, in decimo de Saltegal. Tamen Bernardum, episcopus Elenensis, filius meus, / teneat in vita sua, et totum residuum predicte decime, sit ad suam voluntatem, sicut iam dedi ei cum carta. Dimitto Sancte Marie de Antiquetatibus .III. solidos. Dimitto Sancte Marie de /15 Montesserrato .II. sextarios ordei, quos habeat in granario de Casseris, mensura Berge. Post hec, eligo meam sepulturam in monasterio Sancte Marie Rivipollensis, / si obiero in selari habitu, cum illo manso de Marnagals, cum omnibus iuribus atque pertinentiis suis, et dimito Sancte Marie dicte Rivipollensis cum predicto manso, .C. solidos malgarense / per refectionem. Tamen si accepera habitum religionis in vita mea quod postum vivam introire, dono ad illum locum ubi intrabo totum illum a. b. c. d. e. Borrós 3 lletres. Interpretem "do". Borrós dos lletres. Borrós tres lletres. Borrós interpretem. -39- honorem de Vilafeletaf, quod pater meus /18 comperavit de dominis de Pegan, per alodium franchum. Sin autem et obiero in seleari habitu, dimitto totum illum honorem ad dictam Berenguariam de Sancta Fide ad ommnem et / suam voluntatem faciendam, et ut illa det .C. solidos malgerenses Beate Marie de Bono Repauso. In super dimitto Petro de Berga, Palatium de Berga, et duas partes de omnibus exitibus / et redditibus de Berga, de censis, de usaticis, daemprivis, de stabilimentis, dentestiis, de exerchiis, de censis, de usaticis, de passadgis, de mercato, et de furno, de venditis et de compras, de acca-/21 pitis. Et residuam terciam partem dimitto Arnaldo de Saga filio meo, scilicet, de omnibus exitibus de furno de mercato, de caperatonibus, de vendicionibus, de accapitis et de redditi/bus,de censis, de usaticis, ademprivis, de stabilimentis, dentestiis, de exorchiis, de passatgis, de leudis, de placitis et de galliniis et dimito ei Podium de Curbia ubi possit facere / staticum si vult et quisque, possit mitere suum baiulum in villenus in un suam partem et in furno furner simul. Dimito etiam A. de Saga totum mansum de Riparia, et mansum /24 de Berengaria de Portolil et mansum de Petro Bernardo de Collo et mansum de Petro de Collo Panno et mansum de Berenguer de Sorripis quod tenet Bernardus frater, et mansum de Ramona / Serra, qui fuit de Johanne de Sorripis. Istos cum omnibus qui facere debent, videlicet, cum hominibus et feminis censis et usaticis, stabilimentis, placitis, decimis, questiis, ad/emprivis et cum omnibus aliis que facere debent, et dimitto ei vineam de Guarnafre quod pater meus comperavit per alodium franchum et liberum de domino de Salis, cum introitibus / 27 et exitibus, terminis et affrontacionibus, et cum omnibus iuribus suis. Et totam aliam parrochiam dimitto Petro de Berga, cum omnibus que facem debent de (ortal) et fexes de Sorri-/pis et castrum de Palatio, tamen A. Saga habet terciam parte de fexis et de castrum de Palacio. Dimitto Petro de Berga, castrum de Blancafort et castrum de Peguera, / cum omibus suis donacionibus que habere debet et cum militibus et totam parrochiam de Uclosil, et civades de Baunebre et illas civades et ordeum quod accipuerit de /30 Sancto Saturnino de Custodia et permutencia in f. de Vilareletat, interlineat. -40- parrochia Sancte Cecilie de Figulis et de Sancto Salvatore. Et dimito A. de Saga, castrum de Figols, cum illa donatio / et militibus et mansis que ad illum castrum debent respondere vel pertinere et censis et usaticis qui sunt in parrochia Sancte Cecilie de Figols et de Sancto Cripriano, et dimi(to)g / eidem A. de Saga, Merolam totam parrochiam et rochas et staticam, cum omnibus que ad illum terminum de Merola pertineant, et illas civadas quas debemus accipere /33 in parrochiam Sancte Marie de Labadels per manutenciam de Ripol, et dimito eidem A. de Saga, totum quantum habeo et habere debeo in parroquia de Castelar, cum hominibus / et femenis. Et dimitto eidem A. de Saga, totum quantum habeo et habere debeo in Casserris et in Antiquitatibus, cum hominibus et feminis censis et usaticis et cum omnibus / decimis quod est alodium franchum. Preter duos mansos, quos dimito Eliesendis de Portella, filia mea, videlicet, de Berengario Rubeo de Vuvuos et mansum de Arnal-/36 do Fag, cum omnibus que facere debent ad omnem suam voluntatem. Dimitto II mansos de Sacorb videlicet, de Guillelmo Ferrario et de Rossiniol, Berengarie de Sancta Fide / cum omnibus que facere debent ad omnem suam voluntatem. Iterum dimito Petro de Berga, feudum de Merles et feudem de Monteclaro, et feudum de Spuniola cum / bestiis de ost, quos facere debent et cum omnibus aliis serviciis que facere debent. Iterum dimito A. de Saga feudum de Solanlonger et bestiam de ost, et feudum de Cheralbs, et bestiam /39 de ost, de quibus Berengarius de Vilar tenetur facere, et illam bestiam de ost, quam Petrus de Boscho tenetur facere per illum feudum de Petra, et hoc que tenetur facere R. de Ba/unebie per illam decimam de Casserris, qui est de Selish, et hoc quod milites de Figols tenerentur facere per castrum de Figols, totum hoc dimito A. de Saga. Et iterum dimito Petro de Berga illas / cavalerias de Pegan et bestias de ost et quisque secundum quod teneretur, faciant servicium domino regi. Dimito Berengario de Bescheram .Quatuor centos. /42 solidos melgerenses, inter illum et filium R. de Bescheram, quas mei heredes persolvant illis. Et sic omnes sint contempti pro suis legitimis, supra / dictis omnibus g. Borrós, interpretem. h. qui est de Selis , interlineat. -41- in sua fortitudine manentibus sicut sunt ordinata, accipio .Tria milia. solidos melgerenses per solvendis meis debitis. Et volo / et mando quod, quicquid habeo et habere debeo in villam Berge in parrochia Sancte Eulalia et in castro de Blanchafort et de Figols et in Marola et in /45 Castelar, quod omnia expleta veniant in posse domini filii mei Bernardus, Elenensis episcopi et Gaucerandi de Pinos et Gaucerandi de Urg et Guillelmi de Boxados, et Poncii / de Sancte Fide, illis iurantibus tradium donec de redditibus et proventibus et exitibus dictorum honorum sint persoluta dicta .Tria milia. solidarum que sint per-/soluti ubi ego mandavero. Precor Petro de Berga et mando et meis hominibus fidelibus de Berga, quod si aliquis faciebat iniuriam Arnardo de Saga, vel liti-/48 gabat cum illo de ista sua porcione ut fuissent sibi valitores et coadiutores, sicut mi debent esse in omnibus. Hoc est meum testamentum / et mea ultima voluntas, quam volo valere iure testamentari aut codicillarum aut alterius cuiuslibet ultime voluntatis. Item precor do-/minum regem Iacobo, gratia Dei, cuius sum serva et fidelis et mei antecessores fuerunt, quod faciat semper segui inviolabiliter istium meum testamentum /51 et penitus Arnaldus de Saga sequatur. Et si Petro de Berga venerit contra hoc vel legatum est vel violaverit sua pars devoret vel veniat in posse domini / regis, qui hoc faciat in sua firmitate sic sequi. Actum est hoc XIº kalenas iulii, anno Domini Mº CCº XXXº VIIII. Sig+num Domine Sibilie de Berga, qui / hoc laudat et firmat. Sig+num Bernardi, Elenensis Dei gracia episcopi. Sig+num Gaucerandi de Pinos. Sig+num Gaucerandi d´Urg. Sig+num Poncii de Santa /54 Fide. Sig+num Guillemi Boxados. Sig+num Vacher. Sig+num P. de Figols. G. B. de Torrente, profeudo. Sig+num fratris Berengarii de Ospi-/tali. Sig+num R. de Casserris, testium. Sig+num P. de Noeto, militis pro testes similiter cum aliis. / Bereangarius, presbiter de Marnamag, qui hoc scripsit et in VIIª linea litteris rasit et emendavit ubi dicitur, de blado, -42- et in XVIIª linea literis supraposuit ubi dicitur, de Vilafeleta, et in /57 literis supra posuit ubi dicitur, de Selers, in XLª linea, et suum Sig+numi inposuit die et anno prefixis. i. Signe autografat i decorat. -43- 32 1239, agost 24. Puigcerdà Pere de Berga, dóna, entrega i permuta a l´Orde de Sant Joan de Jerusalem, l´hort i terres al costat de l´hospital i església, en la vila de Berga, per tot el que té a la parròquia de Santa Cecília de Fígols. Signa també la seva mare Geralda de Berga. Situat al terme de Cercs, comarca del Berguedà. A. B. C. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c. 81 n. 771. Perg. 240/330. Document en alfabet divís. D. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 77l. Notum sit omnibus, quod ego Petrus de Berga non aliqua in/coactus nec dolo aliquo circumventur immo spontaneus et consultus habita etiam metum diligenti deliberacione et comodo / meo inspecto, per me et per omnes meos natos et nacituros, cum hac publica irrevocabiler valitura. Dono semper trado in presente in excambiis Domino Deo et Ospitali /3 Iherosolimitani Sanctis Johannis et rectoribus eiusdem presentibus et futuris, et tibi fratri Raimundo de Lyri, preceptori Domorum Costoie et Berge pro ipso Ospitalio, et tibi fratri Petro de / Grallea, sub preceptori eiusdem Domus Berge et cunctis successoribus vestris, totum quicquid habeo vel habere debeo seu mihi competit vel competere potest mee donacionis vel /populacionis ville Berge, in illo orto terre qui est iuxta ospitale vestrum et ecclesiam, quam ibidem habetis, que habetis in villa de Berga, et in super totum quicquid pro me tenet Rai-/6mundus Rochera de Figols, homo vester in villa et parrochia Sancte Cecilie eiusdem, et omnes census et usaticos et tinencias et iura, que inde mi solvere a. Interlineat Rocher. -44- tenetur et facere, et omnes domi-/naciones quas horum ratione habeo vel habere debeo in ipso eodem homine aut suis sive in rebus eorum habetis et habendis ubique. Ortus vero supradictus, afrontat in dicto ospitali et / ecclessia supradicta, et in campo qui fuit Narbone Cerdane quondam, quem Petronus, donatus vester, emit et vobis dedit et in ciminterio. In quo campo liceat vobis, vos populari quo tempore /9 homines poteritis, qui sint vestri propii et solidi ipsi et eorum proles cum bonis que ibi habuerint in perpetum. Quicumque igitur populati fuerint in predicto orto, non teneantur ipsi nec eorum posteri-/tates mi vel meis quicumque facere vel solvere aliquo tempore, decetero ratione ostis, cavalcate, segii, cucucie, intestationis, exorquie, questie, tolte, forcie vel exaccionis cuiuslibet / iure vel consuetudine seu alio modo quolibet mi competentibus vel competere debentibus in ville Berga, set ipsos omnes homines et feminas, cum progeniebus et rebus eorum, qui /12 populati fuerint et populari poterint aliquo tempore in predicto orto et statica sua ibi deposuerint et construxerint, habeatis, teneatis et impepetuum vos et successores vestris possideatis iure / comutuacionis prefate, liberos, franchos et penitus absolutos, sine omni revocaccione, ab omnibus his predictis et singulis quem mihi in eis vel eorum proieniebus ibidem po/pulatis, mi vel posteris meis, retineo aut reservo aliquo modo. Cedo et dono semper vobis et fratribus dicti Ospitalis presentibus et futuris, omnes acciones et excepciones et peticiones et /15 omnia ommino iura mi competencia vel competere debentia in predicto orto, et populatoribus ipsius pro eo iure vel consuetudine, aut iure ville Berge aliquo modo et contra / dictum R. Rocher, pro illis que pro me tenebat, sive etiam in illis et modo in presenti, vos in rem vestram procuratores constituo. Et promito vobis et cunctis fratribus supradicti / Ospitalis presentis et futuris, quod ego et heredes et posteri mei, faciemus semper vos tenere et habere et iure comutacionis perfecte perpetuo possidere libere et quiete ad /18 omnes vestras et successorum vestrorum voluntates faciendas, prenominata omnia et singula excepto, quod non possitis nec liceat vobis ea dare, excambiare vel permutare / cuiquam nisi domini religionis et firmam et legalem guarentiam, inde vobis et -45- successoribus vestrisb faciemus contra omnes personas, et de eviccione tenore et tenebimur ego et / mei etiam si per nos optentum fuerit in causa, obligando vobis et successoribus vestris et fratribus predicti ospitale presentibus et futuris, pro his omnibus et singulis in vinculum /21 omnes res meas et heredum meorum, habitas et habendas ubique, et pro his predictis que vobis dono, recipio a vobis mansum vestrum de Lastis, cum pertinentiis et iuribus ad eundem / spectantibus qui fuit Berengarii de Lastis hiis subtius a vobis exceptatis de pertinenciis suis. Et si plus his que a vobis accipio, valent aut sunt in / posterum que vobis dono valitura, quicquid est illud vel erit vobis et successoribus vestris et fratribus supradictis hospitalis presentibus et futuris, dono semper amore /24 Dei et ob indulgenciam delictorum meorum, renuncias consulte ex certa sciencia, excepcioni doli et metus et beneficio minoris etatis licet sim perfecte / et omni iuri canonico et civili ac consuetudinario scripto et non, generaliter et specialiter mi competituro ad hec infringenda vel aliquis eorum. Et ego / frater Raimundus de Liri, preceptor supra nominatus et ego frater Petrus de Peguera, subpreceptorum prenominatus, ambo per nos et per omnes fratrers Ospitale supradicti, presentes et futuros, damus /27 semper in excambiis et tradimus presenti, tibi Petro de Berga et tuis et cuicumque voleritis, mansum nostrum de Lastis, qui fuit Berengarii de Lastis condam, cum omnibus pertinen-/tiis et ademprivis, et iuribus ad illum spentantibus vel spectare debentibus aliquo modo, qui mansus cum pertinetiis suis et iuribus, est in adiacencia Sancte Eulalie de Berga. / De hac tamen donacione tantum excipimus illum ortum quem nos tenemus in villa de Berga, qui fuit rxtenedone ipsius mansi, quem ortum R. de Noguerio quondam, emit ab herede /30 ipsius mansi et dedit dicto Ospitali et infra excepimus de eadem donacione, locum illium in quo ecclesia eiusdem ospitali et ciminterium, quod ibi est, sunt facta et constructa / et infra excepimus de eadem donacione generalia ademprivia aquarum et aliorum ab huis modi ospitali et nobis et successoribus nostris habenda, que omnia singula superius a nobis exceptata / de predicta donacione dicto ospitali et nobis semper retinemus, ita b. Interlineat, vestris. -46- quod ratione predicti mansi nunquam, a te vel a tuis, impediri possint vel inquietari. Prenominatum igitur mansum cum /33 pertinentiis et iuribus ad illum spectantibus aliquo modo vel spectare debentibus hiis supradictis, exceptatis, habeatis, teneatis, et iure comutacionis perfecte perpetuo possideatis, / tu et tui libere et quiete, ad omnes vestras voluntates de eo et in eo omni tempore faciendas nullo iure nobis vel ospitali predicto ibi retento aut reservato aliquo modo. Et pro evic/cione quam tibi facere teneremur de eodem manso, tradimus tibi in presenti cartam, in qua continetur Guillermum Raimundi, quondam de Berga, antecessorum tuum huiusmodi mansum dicto /36 Ospitali Iherosolimitani, dedisse ob remedium delictorum suorum, cum qua possitis tu et tui tueri contra inquietatores predicti mansi siqui fuerint. Nam omnes acciones et / excepciones et peticiones et omnia ommino iura, que eidem ospitali et fratribus eiusdem et nobis, competunt vel competere debunt autc possunt aliquo modo, in predicto manso aut contra / de tentatores ipsius, vel pro his contra quamlibet aliam personam, tibi cedimus et te in rem tuam procuratorem constituimus. Et recepimus a te, pro eodem manso, hec que con-/39tinentur in ista carta superius. Et quem his contenti sumus de predicto manso, in eis excepcioni rerum supradictorum, non receptarum consulte. Renunciantes siquidem plus / his, que a te accipimus, valeat vel est prefatus mansus valiturus, illud habeatis semper tu et tui ex dono nostro, renunciante expressim illi iuri quod dicit que ecclesia, / velut pupillus succurritur et omni alii iuri canonico et civili ac consuetudinario, scripto et non scripto, generaliter et specialiter vobis competenti vel competituro ad hec /42 infringenda. Et ego P. de Berga profiteor vobis fratribus supradictis me dictum mansum a vobis recepisse, et in eo excepcioni mansi non recepti, renuncio. Es est manifestum. Quod est actum anno Dominice Incarnacionis die VIIII kalendas Septembris. M CC XXXVIII Sig+num Petri de Berga et fratris Raimundi de Liri, preceptoris, / et fratris Petri de Gallea, subpreceptoris, qui c. Interlineat, aut. -47- nos hanc cartam firmamus et firmari rogamus. Et ego Petri de Berga, laudo et firmiter confirmo semper dicto Ospitali, et vobis supradictis /45 fratribus et successoribus vestris, illud affranchimentum quod ego et G. condam frater meus, et domina Geralda, mater nostra, vobis fecimus de Arnallo de Vila, homine vestro, sicut plenius continetur in carta / inde confecta, quam laudo et confirmo cum hac presenti. / Sig+num fratris Raimundi de Sanillers, Ospitalis Sancte Susane de Ramer, quod est subditum Ospitali Iherosolimitani, et G. de Rivo de Pallerols, eiusdem hominis /48 et R. de Merles, et Berengarii de Guardia et Raimundi de Castelet et Vacheii, militum et B. scriptoris Podiicerdani, testes. Raimundus de Isavalle, notariuus publicus / Podiicerdani, mandato Domini Nunonis, hoc scripsitd die et anno prefixi. ABC ABC ABC d. Signe decorat entre scripsit i die. -48- 33 1239, setembre 28. Berga Sibil.la de Berga i Geralda de Berga, lloen, concedeixen i confirmen a Déu i a l´Orde de l’Hospital a Jerusalem i a Ramon de Liri, preceptor de les Cases de Costoja i de Berga, aquells bescanvis fets per Pere de Berga: el mas de Lastis, per l´hort de terra, que està just a l´hospital i església, en alou franc i immune. Comarca del Berguedà. A. B. ACA. AGP: Pergamins, armari n.3, pergamí n. 80 221/170. Notum sit omnibus, quod ego domina Sebilia de Berga, et ego domina Geralda de Berga, habita super his deliberacione sollempni, non / vi coacte nec dolo inducte, nec in aliquo circunvente, set mera libera ac spontanea voluntate, per nos et per omnes nostros natos /3 et in posterum nascituros, laudamus, concedimus et in omnibus et per omnia sollempniter, cum auctoritate huius publici instrumenti perpetui valituri, / confirmamus, Domino Deo et Ospitali Iherusalem et rectoribus eiusdem presentibus et subsequentibus, et vobis fratri Raimundo de Liri, preceptori domo-/rum Custodie et Berge pro ipso Ospitali, et tibi fratri Petro de Guilera, subpreceptori eiusdem Ospitali Berge, et cunctis successoribus vestris, totos /6 illos escambisa, quosque Petrus de Berga vobis fecit et excambiavit per manso de Lastis, pro quo dicto manso de Lastis, dictus Petrus de Berga, vobis dedit / et concessit et excambiavit illum ortum terre qui est iusta Ospitalem vestrum et ecclesiam, per alodium franchum et inmune, et in super totum ius et raciones / et quicquid in manso Raimundi Rocher de Figulis, homo vester, a. Interlineat, escambis. -49- nobis faciebat et omnes census et usaticos terre et iura, que nobis inde solvere et facere /9 tenebantur, et omnes (...)b que in ipso manso habebamus vel habere poteramus. Quod dictum ortum terre superius nominatum, et ipsum mansum vestrum predictum de / R. de Rocha de Figulis, laudamus vel concedimus et in franchimus et liberum et quietum facimus et inmunem, sicut continetur in instrumento commutacionis / me confecto. Quod vobis fecit Petrus de Berga, que omnia predicta et singula, habetis vos et vestri successores et possideretis in perpetuum per liberum et fran-/12 cum alodium et inmunem ad omnes vestras vestrorumque voluntates, in perpetuum libere faciendas. Nullo iure vel acciones aut voces in his / nobis aut nostris retinemus, nec aut posterum reservamus et in vestram corporalem possessionem inducimus tam etiam iuris quam facti. Constitu-/entes vos procuratores in rem vestram, nec etiam possumus ibi unquam aliqua exigere vel accipere, nec etiam contra venire in iure vel extra /15 ius, in causa vel extra causa, in foro ecclesiatico vel civili. Renunciantes enim sponte, benefici Novissime Constitucionis et dividende, accionis / et omni benefici novisse constitucionis dividende. Et omni legi nove vel veteri, et si est quic contravenire possemus, illud penitus renunciamus et omni iuri / divino et humano, scripto et non scripto, introducto vel introductore, nobis competenti vel competituro ad hec infringenda. Et est manifes-/18tum quod est actum anno Dominice Incarnacionis, Mº CCº XXXVIIII, die IIII kalendas octobris. Sig+num domine Sebilie / Berge. Sig+num domine Geralde de Berga. Que hoc ambe laudamus et firmamus. / Sig+num Raimundi de Merles et Guillermi de Peguera et Raimundi de Casteleto et Raimundi de Solano /21 et Berengarii de Guardia, testium. b. No compres. c. Interlineat, qui. -50- / Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsich died anno prefixo. ____________________ d. Signe autografat i decorat entemig de "die i anno". -51- 34 1240, juny 16. Berga Arnau de Cascails i esposa Raimunda, donen, cedeixen i entreguen a Pere de Berga tot el lloc,les accions reals i personals, veus i drets, de la compra que van fer a Berenguer de Montclar, dels masos Vilaric i de Riu. Signa Geralda de Berga. Comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.82, n.805. Perg. 207/112. C. ACA. Trasllat Reg. Canc. Jaume I, n. 805. Notum sit omnibus quod nos Arnaldus de Cascails et Raimunda uxor mea, ambo parieter scienter atque consulte et libera atque spontanea voluntate. Damus / et cedimus, cum hoc publico instrumento perpetui valituro tradimus, vobis domino Petro de Berga et vestris et cui volueritis, totum nostrum locum et omnes nostras acciones reales /3 vel personales, replicciones, voces et iura nostra, in tota ipsa empcione quam vos feceramus de Berengario de Monte-Claro usque ad XVIIII expleta inde completa, de man-/sibus videlicet, Degotvins et de Plano et de Civitate et de Esbart et de Torre et de Vilarichear et de Rivo, qui sunt in termino de Monteclaro et de suis redditibus et exitibus / sicut nobis integriter plenarie, Berengarius de Monte-Claro vendidit et concessit et sicut continetur in instrumento inde confecto vobis P. de Berga et cui volueris, damus totum /6 locum nostrum et acciones, voces er iura nostra sine aliquo nostro retentum, ad habendum, tenendum et in pace possidendum, nullo iure. In his nobis aut nostris / retinemus nunc aut in posterum reservamus et de nostro iure in vestro transfermus dominium et potestatem. a. Rascat i sobreescrit, Vilaricher. -52- Constituentes inde vos procuratorem tanquam / in rem vestram propriam ad agendum, excipiendum, componendum atque contradicendum ad omnes vestras voluntates, inde faciendum nullo iure in hisb vel obstante. Et est /9 manifestum, quod est actum Incarnacionis M CC XL die XIIII kalendas iulii. anno Dominice Sig+num Bernaldi Cascails. Sig+num Raimunde eius / uxoris, qui hoc laudamus et firmamus, et in super instrumentum empcionis vobis in continenti tradimus et pro ac quidem donaciones accepimus a vobis CC XX mac-/sinonas iucisias, de quibus omnibus sum bene vestri paccatus. Renuncians excepcioni non numerate, pecunie et doli. Sig+num Domine Geralde de Berga, /12 qui hoc laudo et firmo. / Sig+num G. de Peguera et Bernardi de Olibas et Bernardi de Cascails et G. de Caturcio, testium. / Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsitc die et anno prefixo. b. Interlineat, his. c. Signe decorat entremig de " scripsit i die". -53- 35 1241, gener 18. Berga Bernat de Portella, dóna i concedeix al monestir de Santa Maria de Valldaura i a seva abadessa Centella, la masoveria de Colina i els masovers, en alou franc a perpetuïtat. També dóna el molí de l´Adrover amb aigua i cap d´aigua, i licència per construir un molí, si volen. Pertany tot al municipi d´Olvan, comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.160, n. 16. Perg. 210/160. Tota la part de dalt del pergamí està tacat i borrós per humitat. Mal conservat. Notum sit omnibus, quod ego Bernardus de Portella se(qu)entera et consulte, puro corde et libera voluntate, (...)b et per omnes succesores meos presentes et / posteros, dono atque in perpetuum concedo et incontinenti cum auctoritate huius publici instrumenti perpetui valituri, trado Domino Deo et Beate Marie eius ge-/3 nitricis et monasterio Sancte Marie de Valle Laurea et vobis domna Centeilla divina miseracione abbatisse eiusdem loci, et cunctis successoribus vestris presentibus et / futuris ad remedium et salutem anime mee et sucessorum meorum et in remissione peccatorum meorum. Videlicet, Bertolomeum Grilo et Mariam uxorem suam et ma-/trem suam Raimundam, et omnem prolem illorum natum et nascituram et omnem mansoveriam de Colina, quam illi tenent cum omnibus suis honoribus, domibus et pertinentiis, /6 tenedonibus et possessionibus, iuribus et ademprivis, per aloudium franchum. Dando in quam vobis et vestris atque concedendo, hoc omnia predicta perpetuo aloudium franchum et omnem domi-/nium et iura censum, reddita et exitac et in omnem illum honorem integriter qui dicitur, de molino Adrover, qui fuit de tenedone mansi de Ripa, quem dictum honorem / de eodem a. Borrós. b. Espai trencat. c. tacat. -54- manso de Ripa habui et emi, quem dictum honorem integriter vobis et successoribus vestris in perpetuum, pro alodio francho dono atque concedo sicut termine sunt posite, /9 et construatis licite ibidem, molinum si construere volueritis ad vestram voluntatem, que dictum molinum habeatis, cum suo aquale et capite aqua et cum suo mul-/uar et iure et cum omnibus ad molinum pertinentibus et pertinere debentibus. Que omnia et singula predicta locus beate Marie de Vallelaurea et vos domina / Centella, gratia Dei eiusdem loci abbatissa, et totus conventus eiusdem loci, et omnes successores vestrorum teneatis, habeatis, possideatis et expletetis ex meo dono /12 et concessione per alodium franchum, cum introitibus et exitibus, viis et reductis, adempramentis, tenedonibus et possionibus, iuribus et pertinentiis ad omnes vestras / vestrorumque voluntates, in perpetuum faciendas, nullum ius in hiis vel aliquo eorum vel dominium aut servitutem, mi aut poste(ri)tatesd meo retineo nec aut / in posterum reservo. Immo, promitendo Domino Deo et Beate gloriose Genitricis eius Marie, et votum facio, quod in hiis predictis et singulis superius precaxatis /15 unquam deinceps in aliquo tempore, non exigam vel exigem faciam ne accipiam aliquid, ne in aliquo contraveniam, vel venire faciam per me vel per interpositam / personam. Ex hoc totum ut predicti, ratum et firmum et irrevocalibiter omni tempore permaneat, pro ut melius et utilius dici aut intelligi potest, / et sine omni decepcione et ingannio. Si quis autem contra predictam hanc donacionem venire, maligno spiriti presupreserit careat iuribus et effectu in cunctis, que ira /18 Dei omnipotentis et cum Iuda traditore partem capiat in infernum. Et est manifestum que est actum, anno Domine Incarnacione Mº CCº XLº primo, die / XVª kalendas febrerii. Sig+num Bernardi de Portella, qui hoc omne laudo et firmo et firmari rogo. Sig+num Raimundi de Portella, eiusdem filii, / qui hoc omnia mandato domini Bernardus de Portella patris mei, laudo atque in perpetuum concedo. d. Tacat. -55- /21 Sig+nume Petri de Berga et Berengarii de Portella et G. de Queralto et Peratoni de Gironela et Bernardi de Podio Dolvan, testium. / Raimundus scriptor publicus Berge, scripsit hoc cum hiis rasis et emendatis in Vª linea vi dici, natur. Sig+numf die et anno prefixo. e. Signe autografat i decorat. f. Signe autografat i decorat. -56- 36 1241, juny 3. Sant Pau de Casserres Berenguera de Sarroca de Caserres i Arnau seu marit, i el seu fill Pere, donen, concedeixen i entreguen a Guillem de Soler, l´honor que tenen en la parròquia de Sant Pau de Casserres en el lloc dit Coll de Càlvica, que tenen per domna Geralda de Berga i Pere de Berga, fill seu. Situat a la comarca del Berguedà. A. B. C. D. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.82, n. 844. Perg. 195/175. Tacat per humitat en la part baixa, des de la penúltima línea. E. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 844. A B C D Notum sit cunctis. Quod nos Berengaria de Sarrocha de Casserres, et Arnaldus de Sarrocha, vir meus, et Petrus filius noster, nos omnes pariter libera voluntate, per / nos et per omnes nostros natos et in posterum nacituros. Damus concedimus cum hoc publico instrumento semper valituro tradimus tibi, Guillelmo de Solario /3 et uxori tue Ermesende, et vestris et omni proienie vestre nate et in posterum nasciture. Totam ipsam nostram honorem quem habemus in parrochia / Sancti Pauli de Casserres, in loco nominato ad Collum de Calvica, sicut continetur, ex prima parte in collo de Calvica, et de secunda in honore de Cesvivues, et de tercia / in honore Ferrarii de Vivues, quem tenet pro Seniores de Cespluga, et de quatuor vero parte in honore den Sanxa de Vilameiori, et damus vobis et vestris /6 in predicta honore Barchana, II pettias terre, sicut -57- continetur ex prima parte in collo de Calvica, et de secunda in via que movit de Collo de Calvica / et pergit ad Vivues, et de tercia in torrente, et de quarta in honore den Sanxa de Vilameiori et in ripa grossa, de quia dicta Barcharia ullam partem / non donetis nisi tantum decima et primicia. Ad habendum, tenendum, expletandum et possidendum omni tempore absque omni impedimento et contradicto /9 tocius persone cum ingressibus et egressibus suis tenedonibus et pertinenciis, adempramentis et melioramentis que unquam ibi fieri possi-/tis, et cum introitibus et exitibus suis. Sicut melius ac firmius dici vel intelligi potest, ad vestrum comodum et utilens intellectum. Absque / omnes decepcione et malo ingenio. Ad omnes voluntates vestras et vestras et iuris perpetuo libere faciendas. Salvo nostro iure et successorum nostrorum. Tali /12 vero pacto, quod predicta honore bene et fideliter laboretis et vinificetis et custidiatis et eediccione aqua defendatis. Et detis inde nobis / et successoribus nostris fideliter, quintum pani et vinis exceptis barchariam, et faciatis censum annuatim .1. par gallinarum in festo Sancte Marie Au-/gusti, et faciatis in reffeccionem de duos homines de pani et vini et carnei quando levaretis expleta, et faciatis levata (...) tribus esmiries Berge /15 de quacumque bladi ibi deus dederit, et non faciatis soladge ne ventadures, et ibi non eligatis aliquem alium dominum vel patronum ni nos / et omnes successores nostri. Et nos et omnes successores nostri faciemus vos et vestros et cui volueritis, semper honorem predictam ut predicitur tenere et habere / et in pace possidere, et erimus semper inde vobis et vestris legales guirentes et deffensores contra omnes personas privatas et extraneas. Et pro ac donacione /18 accepimus a vobis iam dictis .XLIII. solidos Barchinone monete recce duplici, de quibus omnibus sumus bene vestri paccati plenarie et contenti. Renunciantes / excepcionis non numerate, peccunie et doli. Et quantum ad hoc omnia supradicta et singula, renunciamus omnes in simul et quibus, nostrum in solidum omni / iuri divino et humano, introducto vel introducturo, nobis competenti vel competituro, ad hoc prenonata vel eorum aliquod infringendum. Et est ma-/21nifestum, quod est actum anno Dominice -58- Incarnacionis Mº CCº XLºI die tercio nonas iunii. Sig+num Berengaria de Sarrocha. Sig+num Arnaldi, vir meus. / Sig+num Petri, filii nostri. Nos qui hec omnes firmamus et laudamus, et hec omnia predicta honore superius memorata, tenemus nos et nostros, pro domina Geralda / Berge, et pro Petri de Berga, filii eius. Sig+num domina Geralda de Berge. Sig+num Petri de Berge, filii eius, nos qui hoc ambo firmamus et laudamus et de nostrum /24 tercium confitemur bene esse paccati. Sig+num Petri de Nemore, baiuli nostri, qui hec laudo et firmo. / Sig+num R. de Casserres, et B. de Calvica, et P. Ug des Cesvivues, testium. Sig+numa Ferrarii, capellani / Sancti Pauli de Casserres, in cuius manu et posse, coram prescriptis testes predictos donatores superius memoratis, hec presens /27 instrumentum firmaverunt et meum signum aponit. / Raimundus Levita, scripsit hec vice Ferrarii, capellani Sancti Pauli de Casserres publicib die et anno prefixo. a. Signa autografat i decorat. b. Signe decorat entremig de "publici" i "die". -59- 37 1241, setembre, 8. Seu d´Urgell. Pons, de Vilamur bisbe d´Urgell, amb aprovació del Capítol d´Urgell, concedeix a domna Geralda de Portella i a totes les dones que volen rebre hàbit de monges en l´Orde del Císter, licència i potestat per construir en el plaç de cinc anys un monestir, i posar o elegir abadessa i convent de santes monges, sota l´Orde del Cister, en el lloc dit "Vallis Laura", en el deganat de Berga, prop del monestir de Sant Pere de la Portella, en la parròquia d´Olvan. És doncs el permís del bisbat d´Urgell, per la fundació del monestir de Santa Maria de Valldaura. Situat al terme d´Olvan, comarca del Berguedà. A. ACU. Carpeta monestirs varis: Santa Maria de Valldaura. Perg. 230/270. Document en alfabet partit. B. C. Ad honorem Dei et gloriose Virginis Marie, nos Poncius, Dei gratia Urgellen episcopus, cum assensu et voluntate Capituli Urgellensis, per / nos et omnes successores nostros, cum hoc presenti instrumento perpetuo valituro, concedimus vobis domine Geralde de Portela, et omnibus donabus /3 volentibus recipere habitum monialium Cisterciense Ordinis, licenciam et potestatem construendi monasterium et ponendi abbatissam / et conventum donarum sanctorum monialium sub Cisterciense regula, in loco qui dicitur Vallis Laura, qui est in decanatum nostro Berguitani / iuxta monasterium de Portela, in parrochia de Olvan. Sub eo videlicet modo, predictam licenciam vobis damus, que infra quinque /6 nium proximo future, monasterium quod est construendum, incorporetis Ordini Cisterciense. Ita que de licencia nostra tantum, subponatis / predictum monasterium et -60- vos et futuras moniales alicui de monasteriis Catalonie ordinis supradicti. Et ibidem abbatissam et conventum / eiusdem ordinis infra predictum terminum habeatis. Et quancumque et quotienscumque ibi abbatissa ponita fuerit vel electa, tam ipsa quam alie mo-/9 niales, confirmacionem et crisma ac alia espiscopalia officia pertinencia, ab episcopo Urgellen accipiant. Et eidem dicta abbatissa promi-/tat obedienciam et subieccionem in omnibus, salvo Ordine Cisterciense. Nec ipsa abbatissa vel conventus eiusdem, parrochianos vel res ecle/siarum, recipiant in preiudicium earumdem, ni quatenus sacrastera Romana Ecclesia concedit generaliter Cisterciense Ordini, nec etiam /12 decimas seu alia aliqua bona ad nos et ad ecclesias nostras spectancia accipiant quoquomodo, sine speciali licencia episcopi et ecclesie / Urgellen. Et hoc omnia promitat nobis et successorribus nostris et ecclesie Urgellen, qualibet abbatissa quancumque ibi ponita fuerita vel electa. De his autem / que a parrochianis nostris in eodem monasterio, sepulturam eligentibus, eidem relicta fuerit vel legata, ius suum dabient /15 abbatissa et conventus illius loci nobis et successoribus nostris et ecclesie Urgell(en)b. Alioquin ab illo termino in antea, dicta conces-/sio quo ad Cisterciense Ordinem itrita habetur. Ita quod racione supradicte donacionis, Cisterciense in dicto loco ac in rebus predicto monaste-/rio construendo collatis, aliqua racione nichil sibi valeant vendicares, set totum sit sub dominio et ordinacione nostra et nostrorum /18 successorum ac ecclesie Urgellen. Qua propter ego dicta domina Geralda de Portela, suscipiens per me et omnes futuras moniales, omnia supradicta / a vobis domino Poncio, Dei gratia Urgellen episcopo, promito per me et omnes futuras moniales, vobis et successoribus vestris et ecclesie Urgelen, omnia / supradicta et singula attendere sub condicionibus antedictis. Quod est actum, anno Domini Mº CCº XLº primo. Die VIº idus septembre. a. fuerit , interlineat. b. Tacat, interpretem. -61- /21 Sig+num Poncii, Urgellen episcopi. Ego (Petro...)c canoni Urgellen, (...)d subscribani. / Sig+nume R. prioris Urgellen. Sig+numf A. de Corneliana archidiaconi. Sig+num B. de Talarn, archidiaconi. / Sig+num I. de Cascallis, Urgellem archidiaconi. /24 Sig+numg Johannis de Tozmeda, cappellani Sancti Odonis. / Sig+numh Zacharie. / Sig+numi A. de Todinano. Sig+num Petri de Coveseto. /27 Sig+num G. B. de Fluviano, canonici. Sig+numj A. de Cherolt. Sig+num Johannis de Villarubea. / Sig+num domine Geralde de Portela predicte, que hoc firmo. / Sig+num Raimundi, abbatis Sancti Laurentii. Sig+num Berengarii de Pedreto. Sig+num Bernardi de Miramon. Sig+num B. de Talarn. Sig+num Burdi /30 de Pinos, militum. Sig+num Geraldi Petri. Sig+num Raimundi de Beviure, testium. / Sig+numk Petri de Monteliano, notarii domini episcopi, qui hoc scripsit et suprascripsit in XIIIª linea et cum literis rasis et diccionibus / (...)l et rescriptis per manum sacriste in XXIª linea. ABC ABC ABC c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. Ratllat, interpretem. Illegible. Signe autografat i decorat. Signe, dibuixat un ocell. Signe autografat i decorat. Signe autografat i decorat. Signe autografat i decorat. Signe autografat i decorat. Signe autografat i decorat. Borrós, una paraula. -62- 38 1243, març, 17. Vic. Agnès, vídua de Bernat de Rajadell, reconeix haver rebut de domna Geralda de Berga, monja del monestir de Santa Maria de Valldaura, i de la seva abadessa i convent, 100 auris que rebia per la ració del castell de Puigdemàger, que el seu marit va deixar a la nostra filla Guillerma, ara morta. En rep 45 auris, i els 55 auris restants els dóna al monestir, per remei de la seva ànima. Dóna també al monestir, tots els seus drets en: la part de la seva filla, la part del seu marit, la part del seu dot i seu esponsalici, o qualsevol altre del dit castell. Situat al municipi d’Els Prats de Rei la comarca de l´Anoia. A. AHN. Clero, Valldaura, c.160, n. 17. Perg. 228/240. Tota la part esquerra es una mica borrosa per humitat. La "N" inicial decorada. Notuma sit cunctis quod ego Agnes, uxor condam Bernardi de Rajadello, bona et libera voluntate, per me et meos presentes et futuros, in presenti / cum hoc publico instrumento, in veritate facio et recognosco vobis domine Geralde de Berga, moniali monasterii Sancte Marie de Valle Laura et abbatisse et conven/3 tui universo eiusdem in perpetuum, me tibi vobis bene esse paccatam plenarie et contentam ad voluntatem meam, de omnibus illis .Centum. aureos quos ego / petebam in castro de Podio de Mager, racione laxacionis quam de ipsis fecerat dictus maritus meus, Guillerme condam filie mee et sue, super / eodem castro. De quibus vero .C. aureis, tibi vobis recepisse confiteor numerando .Quadraginta et Quinque. aureos, renunciando ommni exep-/6 cioni aureorum non receptorum vel peccunie numerate et doli. Et omnes residuos .L.V. aureos in presenti, sine retentu aliquo et engannio, / ob remedium anime mee, dono, offero et diffinio irrevocabiler Deo et vobis et monasterio predicto ac abbatisse et conventiu eiusdem. Item / dono, intervingo, solvo, a. Dibuixada N. -63- evacuo ac penitus sine aliquo meo meorumque retentu, et impeddimento, perpetuo diffinio predicto monasterio et vobis et abatisse /9 ac conventiu ipsius, totum ius meum integre quod racione filie mee predicte, vel racione dicti mariti mei, vel racione dotis, vel sponsalicii / mei, aut quocumque alio modo habeo vel habere debeo in toto predicto castro vel in terminis eiusdem. Ita videlicet, que unquam ego vel aliquis / ex parte mea, sive aliqui successores mei aliquid de cetero in castro predicto vel inb eius terminis sive in vestro monasterio, predictis racionis vel aliis quem dein-/12 ceps aliquo modo possent exergere, demandare, repetere sive exigere nullatenus possim vel possint casu aliquo contingere. Dando / etiam et cedendo vobis et predicto monasterio in perpetuum, in omnibus predictis aureis, et in toto meo iure integre, quod predictis racionibus vel aliqua alia de quam habeo / vel habere debeo in toto predicto castro vel in eius terminis. Totum locum meum plenarie iura, voces, replicaciones, cessiones et acciones meas rea-/15 les et personales, mixtas, utiles et directas, ordinarias et extraordinarias ac universa alia ibi vel me ad me quoquomodo competentia vel competertura / constituens vos et predictum monasterium, in omnibus predictis et singulis, procuratores irrevocabiler in propriam rem vestram et ipsius monasterii / pro ut melius et utilius dici exprimi, excogitari vel intelligi nunc potest vel a modo poterit. Ad vestros et dicti monasterii bonum, sanum ac /18 utilem intellectum, preterea sine aliquo meo meorumque retentu et impedimento, absolvo et quitio Arnaldum de Talamancha et Bernardum fi-/ lium suum et suos et omnia bona regula quantum ad peticionem omnium predictorum .C. aureorum mi racione predicte filie mee debitorum. Sic quod de cetero, / ego vel aliquii ex parte mea, dictos Arnaldum de Talamancha et Bernardum filium suum vel suos, sive bona sua racione ipsorum .C. /21 aureorum convenire vel repetere sive inquietare, aliquatenus non possimus. Salva ius mei quantum ad ipsum Arnaldum de Talamancha et suos, / alia obligacione ab ipso mi facta. Pro ut in instrumento vel instrumentis inde confectis dinoscitur contineri. Causam racione illius obligacionis non valeam predictorum cas-/trum vel b. Ratllat sobre la n. -64- monasterium de cetero aliquatenus inquietare vel etiam demandare. Hanc autem predictam donacionem et diffinicionem, nullo contingente ca-/24 su valeam de cetero revocare, ne hanc voluntatem meam in aliquo permutare. Item in veritate dico et recognosco, quod in predictis .C. aureis in / omnibus vel in aliqua parte ipsorum, non dedi aliacui locum meum. Ne donacionem vel obligacionem sive alienacionem aliquam me feci. Re-/nuncio etiam scienter et consulte, omni iuri propietatis et sponsalicii mei et dotis et iuri ypothecarum mearum et accioni recissorie et omni /27 beneficio senatus, consulti velleyani, et omnis alii beneficio et accioni et iuri scripto et non scripto, tam canonico quam civili, propter qua me / vel aliquam personam nomine meo contingeret nunc vel impostorum hec predicta vel aliquid de predictis in totum vel in partem in iurium / revocare. Ad maiorem denique firmitatem, iuro ego dicta Agnes, per Deum et super Sancti IIIIº Dei Evangelia, manibus meis propriis /30 corporaliter tacta, hoc omnia predicta et singula semper atendere plenarie et complere et nuncquam in aliquo contravenire, ne aliquam personam / facere venire, oculte vel manifeste, auctoritate propietatis vel sponsalicii mei aut quolibet alio modo, vel iure. Quod / est factum XVI kalendas aprilis, anno Domini Mº CCº XLº Tercio. Sig+num Agnetis, predicte qui hoc iuro et facio, laudo, /33 firmoque concedo. Sig+num Raimundi de Dotis. Sig+num Bernardi de Angle de Arteriis. Sig+num Raimundi de Mino-/ves, testium rei huius. / Sig+numc Petri de Ayreis, Vicens canonici et publici ville Vici notarii. /36 Sig+numd Poncii de Argilagosa, scriptoris iurati, qui hoc scribi fecit et clausit, mandato Petri d´Ayreis, publici Vicens notarii, / cum literis rasis et emendatis in XIª linea ubi dici, in, die et anno quod supra. c. Signe autografat i decorat. d. Signe autografat i decorat. -65- 39 1243, març 18. Berga. Aldiars d´Anglesola, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, domna Geralda de Berga monja, domna Blanca priora i Elisenda de Puig Alt sacristana, en nom de tot el convent, donen, concedeixen i entreguen a perpetüitat a Bernat Teixidor i a la seva muller Guillema, dues cases que tenen en la vila de Berga i que foren abans dels Frarers Menors. Paguen com a cens anual, 2 gallines per Nadal. Situat a Berga. A. AHN. Clero, Valldaura, c.160, n. 18. Perg. 215/199. Molt tacat i borrós per humitat la part superior i un tros de la banda dreta. La "N" inicial una mica decorada. Notum sit omnibus quod nos domina Aldiaris de Angularia, Dei gratia abbatissa monasterii Sancte Marie de Valle Laurea, et domina / Geralda de Berga, monialis eiusdem loci et domina Blancha, priorissa et Eliesendis de Podio Alto, sacristane dicti loci, nos omnes et /3 cum consilio et voluntatis totius nostri conventus, per nos et per omnes nostros successores presentes et futuros, damus, concedimus et in(continente)a tradi-/mus in perpetuum, tibi Bernardo Textori et uxori tue Guillerme et vestris presentibus et futuris et cui volueritis, duas domibus de aliis (do)b/mibus, quas habemus in villa Berge, que fuerunt condam Fratrum Minorum, super ipsam ripam qui est super cararia que itur ad (...)c ipsa dot de R.d /6 Cascails. Quas dictas domos, damus et concedimus vobis et cui volueritis, sicut affrontant cum alteris residuis domibus nostris, usque ad ripam (...)e usque / ipsa regalera que exit retro domibus, et cum ipsa entrada super ripam, sicut modo taylantur ipse tapie foris et si a. b. c. d. e. Tacat, interpretem. Borrat dos paraules. Illegible dos lletres. Illegible per taca d´humitat. Illegible una paraula. -66- (...)(terminatus)f usque / ad ipsam pujadetam, super nominatas domos sicut affrontantur et assignantur cum ipsa intrada iam dicta, super ripam (...)g et afrontatur /9 cum pausis, parietibus et tectis et stillicidiis atque degutaris, et cum omni suo iure et bastimento de abisso usque ad celum, damus et concedimus vobis / et vestris ad habendum, tenendum et in pace possidendum ad omnes vestras vestrorumque volunt(ate)sh in perpetuum faciendas. Salvo tamen quod hoc totum pro / nobis et monasterio nostro, teneatis et sitis nostri in perpetuum, et faciatis nobis pro his censum semper annuatim, unum par gallinarum domesticorum in festo Natalis /12 Domini. Et nichil aliud censum nobis mei de his facere teneamini. Et nos et nostri successores qui locum nostrum tenuerint, faciamus vos et vestris / et quoscumque volueritis dictas domos, cum introitibus et exitibus iuribus et affrontacionibus suis ut superius dictum est, tenere et habere et iure presentem / donacionis possidere, et promitimus esse vobis et vestris inde legales girentores et defenssores contra omnes personas indistincte, et firmitur et fideliter /15 de eviccione cerey promitimus et tenemur tamen retendo et etiam vobis concedendo que vos habetis posam super nos et nos super vos usque ad celum. / Et contra hanc donacionem vel concessionem non veniamus vel venire aliquatenus possemus, renunciamus omni accioni et auxilio et omnni iuri cano-/nico vel civili, introducto vel introducturo, nobis competenti vel competuro ad hec infringenda. Et pro ac donacione accipimus a vobis .X. mangerias /18 iucisias auri finis, de quibus sumus bene paccate vestri ad comodum nostrum et utilitatem et nostri monasterii. Et est manifestum que est actum / anno Dominice Incarnatione, Mº CCº XLº III, die XVª kalendas aprilis. Sig+num domine Aldiares, abbatisse predicte. Sig+num domine Geralde de / Berga, monialis. Sig+num Blanche, priorisse. Sig+num Eliesendis de Podio Alto, sacristane. Sig+num Agnetis de f. Borrós, interpretem. g. Illegible unes tres paraules. h. Tacat, interpretem. -67- Baygeris, cantris-/21 se, nos omnes quod totum hoc laudamus et firmamus . / Sig+num Petri de Berga, qui hoc omnia laudo et firmo et pro bono habere in perpetuum concedo. / Sig+num Guillermi de Valle Queralto et R. de Merles, testium . militis, et Bernardi de /24 Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsit hoci, die et anno prefixe. i. Signe decorat i autografat amb una creu gammada abans de die. -68- 40 1243, abril, 30. Solanelles Trasllat fet 1288, en que Raimon Folc vescomte de Cardona, dóna i concedeix a perpetuïtat al monestir de Santa Maria de Vallaura i a la seva germana Geralda i a totes les santesmonges, el cens i domini que rep del castell de Montmajor. Dóna també, per remei de la seva ànima i dels seus parents, tots els serveis del castell, soldats, castellania amb tots els homes i dones que allí habiten, amb terme i pertinences i tots els drets, com alou franc, lliure i quiet. Situat a la comarca del Berguedà, terme de Montmajor. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.160, n. 19. Perg. 229/162. Hoc est translatum bene ac fideliter translatatum .XIIIIº kalendas octobris, anno Domini Mº CCº LXXXº VIIIº, sumptum / a quodam originali instrumenta in quo series sic habetur. Sit notum cunctis quod nos dominus Raimundus Fulco-/3 nis, Dei gratia vicecomes Cardone, per nos et omnes nostros successores cum hoc presenti instrumento publico / conffecto, damus et in perpetuum concedimus monasterio: Beate Marie de Vallaura et Geralde sororis nostre, et omnibus sanctimo-/nialibus ibidem servientibus, scilicet, scenssum et dominium quod habemus et accepimus habere et capere debemus in cas-/6 trum de Podio Mayori, scilicet .Quinque. migerias triticho pulcro et recipiente. Item damus atque concedimus, pro re-/medium anime mee et parentorum nostrorum, predicto monasterio Beate Marie Vallaura, et omnibus sanctimonialibus ibidem / servientibus, castrum predictum de Podio Mayori, cum omnibus militibus et castellanis, et cum omnibus hominibus et feminibus ibi /9 habitantibus et habitatoris, et cum omnibus terminis et -69- pertinentiis, et cum omnibus iuribus et vocibus nostris totum hoc ubi me-/lius et plenius dici vel intelligi potest ad comodum et salvamentum, pro alodio francho libero et quieto. Damus, in / perpetuum concedimus predicto monasterio: Beate Marie Vallaura et omnibus sanctimonialibus ibidem servientibus. Et de /12 nostro iure posse ac dominio predicta et omnia damus et habstrahimus et in nostrum ius posse, quantum mitimus, et transferimus / ad habendum, tenendum, possidendum et expletandum in perpetuo sine omni nostro retentu et nostrorum que in hoc non facimus, / hoc tamen quod si vendere vel alienare ne permutare volueritis in omnia vita nostra sine nostra voluntate, facere non possi-/15 tis, post hobitum vero nostrum cuique volueritis sine omni contradicto tenere, habere, possidere in pace. Faciamus vobis et vestris suc-/cessoribus predictam donacionem, facere legalem guarentiam contra cunctas personas. / Actum est hoc pridie kalendas madii, anno Domini Mº CCº XLº tercio. Sig+num domini Raimundi Fulchonis, vicecomitis Cardone, /18 qui hoc laudamus et firmamus, et testes firmare rogamus. Sig+num Raimundi de Cardoni. Sig+num Berengario de Mealya. / Sig+num Yosa. Sig+num Guillermi de Floviane. Sig+num Guillermi de Ivorra. Testium. Arnaldis, presbiter pu-/blicus notarius Cardone, qui hoc scripssi, die et anno quoda supra. Sig+numb Dalmacii, presbiter, qui me preste su-/21 bscribo. Guillermus de Albespi, de mandato domini Galgalda de Medalia, notarii publici et gerentis vices domini Vicens episcopi / in ecclesia de Solanellis, hoc scripssi et hoc Sig+numc feci, die et anno prefixis. a. Signe autografat i decorat entremig de les dues paraules. b. Signe autografat i decorat. c. Signe autografat i decorat. -70- / Sig+numd Garangaldii de Medalia, notarii Pratis, qui hoc scribi fecit, die et anno prefixe. publici de d. Signe autografat i decorat. -71- 41 1243, juny, 20. Quart Testament labial de Bernat de Portella. Vol entrar en vida contemplativa, i fa testament en el que elegeix com a marmessors a Raimon Folc vescomte de Cardona i el seu fill Raimon de Cardona, Pere de Berga, Gaucerà de Pinós i Berenguer de Calders. Reconeix al seu fill Raimon de Portella com hereu universal, fill legítim d´ell i de Geralda. Fa importants deixes al monestir de Santa Maria de Valldaura i a Geralda de Portella, monja del monestir. Reconeix drets d´herència a Bernat fill, il.legitim d´ell i de Blanca, en cas que el seu fill Raimon i la seva filla Beatriu, morin sense fills. Comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.84, n. 918. Perg. 445/415. C. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n.918. Quoniam ut Sacra testatur pagina nil incertius ora mortis et origo humani generis propter culpam pro plausti ita labilo facta est. Quiam nullus in carne positus mortem evadere potest corporalem oportet. Siquidem quemlibet vita fruentem instabitem diem mortis, sub / dubia transposicione dilabentis temporis accessurum legitimis transposicionibus et disposicionibus prevenire, ut in adventum iuditis iusti ad generalem Sentenciam a cuntis naxis Salubrite expeditus; Amicorum Dei consortio valeat agregari. Igitur in Xcristi nomine, ego Bernardus de Portella, divi-/3 na gratia ministrante misericordia Dei instinctu divini Spirito famulante, volens et appetens vitam contemplativam ducere Deo Dante circa vero ordinis, introitum testamentum omnium mearum rerum et possessionum, dispono inquo manumissores meos eligo scilicet, Raymundum Fulco-/nem, Dei gratia vicecomitem Cardone et Raymundum de Cardona filium suum, et Petrum de Berga, et Gaucerandum de Pinos, et Berengarium de -72- Calders, quos rogo et maneo ut ordinent res meas prout in huius testamenti serie invenient / ordinatum. Primum dimitto, laxo atque inperpetuum / solvo omnes toltas, questias, forcias, intestias, exorquias, cucucias, redempciones hominum et feminarum et gaytas atque tragina et recipienda, civum et bladi, atque vindimie et generaliter omnia mala consueta, que recognosco me iniuste recepisse in mansis et hominibus monasterii Sancti Petri /6 de Portella, sive in honoribus et mansis aliorum sanctorum qui sunt in totam terram meam. Item diffinio atque remito omnes iniurias et pravas consuetudines et ex heredamenta et omnes questias, toltas, forcias tam numerorum et bladi, vindimie et intesties, exorquias, cucucias, redempciones homi-/nium et feminarum, et oves et albergas, operas et gaytas et albergas que accipiebam et demandabam in mansis et hominibus meis et propris tocius mee terre iniuste, et omnia quascumque minus iuste, ego et successores meis in omnibus dictis mansis et honoribus totius terre mee, tam in illis qui sunt Sancti Petri de Portella vel aliorum sanctorum, quam in meis propriis, missimus, statuimus sive apposiuimus totum sicut predicitur remitatur et difiniatur in perpetuam sine fine pro ut in instrumentis mearum restitutionum iniuriarum conscriptis plenius continetur que scilicet, instrumenta dictarum restitucionum laudo in omnibus et per omnia /9 solempniter ac confirmo. Item dimitto monasterio Sancte Marie Valle Laure ob redemptione anime mee et ad presbiteros qui sunt per me ibidem stabiliter, in perpetuum illos mansos et honores et homines quos habeo et habere debeo per alodium franchum apud Vinioles, subtus Gardiam de Ripoles. Dimitto / etiam dominabus eiusdem monasterii Sancte Marie de Valle Laure usque ad .Xº. annos, ommnia ova et caseos et omnem lanovet scilicet, canabum, linum et lanam, que ego accipio et accipere debeo iure meo in totam terram meam. Item dimitto ad omnes iniurias meas retituendas, et ad debita / persolvenda, castra de Palmerola de Quar, et de Roseto, et de Portella atque de Gironella, de omnia expleta, exitus, redditus, census, usaticos et omnia iura mea, que ego habeo et habere debeo et accipio vel accipere debeo iuste in totam meam terram sicilicet, -73- de Rippa de Adest usque ad flumem /12 Lubricati, et de Ladornosa superius usque ad Valle Fecundam iusta Liletum, usque ad .XX. annos completos continuo dilabentes, et dico et mando quod omnes redditus et expleta, et censum et usatica iam dictam, veniant in posse Domine Geralde de Portella, moniale Sancte Marie de Valle / Laure et abbatis monasterii de Portella et comendatoris de Podio Regum, usque ad .XX. annos ut iniurie mee sint emendate et debita persoluta, et illi predicti ad bonam suarum cognicionem et Fratrem Minorem ac Predictorum et virorum aliorum religiosorum de hiis predictis, restituant / meas iniurias benigniter et emendent. Et si usque ad .XX. annos prefixos, mee iam dicte iniurie plene non fuerint restitute, castrum de Palmerola, cum suis iuribus universis ac singulis sit ad hec pleniter obligatum tamdiu donec omnes dicte iniurie sint plenarie ut predicte /15 emendate. Et si forte interim citra terminum suprafixum vel autem quam omniam dicte iniurie restituantur vel plenarie emendentur, Domina Geralda decesserit, quecumque abbatisse fuerit in loco Sancte Marie de Valle Laure, cum duobus predictis super hiis premissis, teneant suum locum / tamen alter istorum ad exigenda premissa procedere non valeant dum alii duo fuerint absentantes. Item dimitto Alamande, filie domine Blanche, .CC. aureos, quorum sint ei persoluti de rebus meis annuatim .C. aureis, tamen ante solucionem horum .CC. aureorum mee iniurie / sint sicut prenotatur primitus restitute. Dimitto etiam alie filie domine Blanche iam dicte, assignate sive deputate in ordine de Bonrepos, .C. aureos qui sint ea persoluti de bonis meis. Dimitto inquam Bernardo, filio domine Blanche prenominate, .M. aureos quos habeat /18 super bonis meis, cum restitutione mearum iniuriarum facta fuerint iam predcita. Item dimitto Beatrice, filie mee, .M. aureos pro suo exovario et iure qui eidem sint persoluti quemcumque maritali consortio fuerit copulata. Item Raymundo de Portella, filio meo, dimitto / castra de Gironella et de Quar et de Roseta et de Palmerola et castrum de la Seu, qui sunt alodii mei franchi et etiam castrum de Portella, quod teneo in feudum pro domino Rege, et omnia quecumque habeo iuste et accipio habere et accipere debeo, de flumine de Adest usque ad / flumine Lubricati et de Ladornosa usque ad Valle Facundam iuxta Liletum, hoc totum -74- dimito eadem R. filio meo, tam feudum quam aloudium, quem Raymundum filium meum iam dictum, generalem heredem instituo, restitutis tamen plenarie emendatis omnibus meis iniuriis /21 prout superius denotatur. Dimitto inquam eidem Raymundo filio meo, omnia feuda que teneo pro domino episcopo et ecclesie Urgellense, et feuda que teneo pro monasterio Sancte Marie Rivippollense in parrochia Sancte Marie de Merles. Item dimitto eidem Raymundo filio meo, / castrum de Cherol, et castrum de Monte Maiori, cum omnibus pertinentiis et terminis eorumdem et cum hominibus et militibus, et si forsam ille qui tenet comdoriam de monte Escunii, conquestus fuerit super hiis seu demandam au questionem facerit, dictus Raymundus filius meus, / faciat causa ius. Dimitto inquam atque lexo dicto filio meo Raymundo, totam illam donationem et concesionem quam dominus Rex mi fecit donationis castri de Bauzareyn et castri Edral, de quibus his omnibus predictis et singulis, instituo generalem heredem filium /24 meum Raymundum predictum, cui dimitto et laxo hec omnia predicta et singula et suis in perpetuum. Verum, si forsam Raymundus, filius meus iam dictis, decesserit sine prole legitima, hoc totum quod eia relinquo, remaneant sorore sue Beatrici, filie mee iam dicte, et si Beatrici filia mea, / decesserit sineb prole legitime, hoc quodc sibi superius dimitto, remaneant dicto Raymundo filio meo, fratri suo. Et si ambo decesserint sine prole legitima, hoc totum quod eis dimitto, remaneat Bernardo, filio meo et domine Blanche. Et si Bernardus decesserit sine prole legitima, illud quod sibi superius / dimitto, remaneat Raymundo, et si omnes decesserint sine prole, superius ante dicta hec omnia suprascripta et singula eis dimissa et legando relicta, remaneat et revertantur integriter et in pace et sine aliquo contradicto Domini Milicie Templi Salomonis, in perpetuum sine fine, sub tali quidem condicione que, procura-/27 tores Domus Templi, instituant .V. presbiteros in monasterio Sancti Petri de Portella et alios .V. presbiteros in monasterio Sancte Marie Valle Laurea. Qui decem presbiteros, in predictis locis, nocte ac die, divino semper a. Interlineat , ei. b. Sine , interlineat. c. Rascar i reescrit , hoc quod. -75- obsequio mancipati humiliter, ibidem divinum celebrent officium et devote omni tempore, ob / redempcionem anime mee et meorum antecessorum et fidelium omnium defunctorum. Item dimitto Petro de Berga .C. sextarios ordei et .C. sextarios frumenti ad mensuram Sedis Urgellense, que comes Palearensis mihi debet, quos acomodavi eidem quondam comes iam dicti duxerit in uxorem dominam / Sibiliam, sororem dicti Petri de Berga, quod iam dictum prestitum fecit apud Organya, propter quod bladum iam dictum, idem comes persolvat eidem Petrus de Berga, precium dicti videlicet, bladi secundum quod vendebatur tunc temporis vel valebat. Item dimitto Raymundo, filio meo predicto, illud vinchulum quod hoc in sponsalicio /30 sororis mei Eliesendis, et totam illam concessionem quam, Raymundus Guillermi Dodena, mihi fecit de bonis suis, cum instrumento inde confecto. Et retineo mihi, quod si forte alicui monasterio vel ecclesiis aliquibus sum iniuriatus, possim de bonis meis restituere sive comendare et iniuriam illam sive iniurias / cum cartis ad meam voluntatem specialiterd inde factis, et Raimundus, filius meus, per iam dictos, laudet et concedat cartam vel cartas, si quam vel aliquas huiusmodi fecero sine aliquo contradicto. Retineo inquam mihi ad meam voluntatem, totum illum quod habeo et ad me pertinet in castro de Mureto et Mino-/risa et in monte Scunii et pignus de Berguitano et Averum, quod hoc in castro de Vivario et Averum sive pecuniam quam comes Foxensis, mii debet ratione et nomine A. de Castrobono quondam, / et omnia mobilia sicilicet, averum bladum et vinum exceptis tamen expletis que sunt de inde recipienda /33 de tota mea terra que scilicet, expleta ad iniurias meas restituendas. Et dimitto penitus atque laxo ut superius est iam dictum. Item laudo et concedo dicto Raimundo filio meo, illud instrumentum illius donacionis quam domina Geralda, mater sua, sibi fecit et concessit in bonis meis scilicet, .Quinqua-/ginta milia. solidorum. Salvando tamen mihi ipsum instrumentum quod idem Raymundus filius meus, de hiis mihi fecit, cum Sacramento et homagio roboratum. Et si aliquis conquerens vel conquerentes aliqui apparebunt in aliquo tempore de meo honore, querimoniam proponentes, dictus Raymundus filius meus, eisdem / querelantibus vestris faciat complimentum. Ad d. Rascat i reescrit, specialiter. -76- ultimum vero rogo et sicut possum et debeo prece multiplici de precor dominum meum regem Aragonem et dominem archiepiscopum Tarragonem et dominum episcopum Urgellen, amore Dei ac pietatis intuitu, faciant presens prosequi testamentum /36 et illud quod super meis iniuriis instituo faciant si placuerit diligentius adimpleri. Item dico et mando firmiter et districte, Raymundo et Bernardo, filiis meis prelibatis, quatinus hoc presens meum testamentume per / bonum et firmum recipiant et firmissimum habeant omni tempore et in aliquo non contraveniant vel venire faciant ullo modo. Immo hoc ipsum scilicet, testamentum prosequatur in omnibus et per omnia et sequendo iuxta posse suum totum faciant ad impleri et insuper adiuvent diligenter, / que omnia prelibata et singula ad execucionem veniant pro obtatam. Verum tamen si forte quod ab sit dictus Raumundus et dictus Bernardus, contra prenotatam restitucionem mearum iniuriarum ut superius dictum est vel etiam contra institucionem ad donacionem elemosinarum superius contestarum, /39 in toto vel in parte aliquo tempore, aliquatenus venire ad presens infringere testamentum presumpserint ad comprehensa superius ad eorum aliquod infringendum, de omnibus bonis meis et singulis sintf exheredati. Ita quod de bonis omnibus a me sibi concessis superius requeserentur penitus et / priventur et totum illud quod eis dimitto sive laxo sit in perpetuum tanquam alodium franchum in posse domini regem Aragonem et sub eius dominio confiscatum sive (encorrengur). Hec est mea extrema voluntas, quam semper inviolabiliter observari, precipio que si non valet iure testa-/menti, valeat salute iure Codicillorum seu alie ultime voluntatis, et ut res certam melius et universa et prenotata et singula, plenisima semper congaudeant firmitate. Ego Bernardus de Portella, prefatus Sacrosanctis IIIIº Evangeliis, coram me positis et manua litera / a me tactis, iuro et iurando promitto, me omnia predenotata et singula, semper inviolabiliter provaturum et numquam aliquam temporis parte e. Et illud quod super meis iniuriis instituo faciant si placuerit diligentius adempleri. Item dico et mando primiter et districte Raymundus et Bernardus, filiis meis prelibatis, quatinus hoc presens meum testamentum, indicat com a nota III al final del pergamí (linea 48). -77- aliquod testamentum facturum super premissis vel aliquo eorum ad voluntatem meamg ultimam mutaturum, sic Deus me adiuvet et hec Sancta IIIIº Dei /42 evangelia corporaliter a me tacta. Et est manifestum, quod est actum, Dominice Incarnacionis Mº CCº XLº III, dia XII kalendas iulii. Sig+num Bernardi de Portella, qui hec omnia laudo et firmo et firmare rogo. Sig+num mei Raymundo de Portella, filii dicti / Bernardi, qui hec omnia laudo et firmo et iuro atque sponte iurando promito, me omnia prelibata et singula ut superius sunt prenotata servaturum et numquam in aliquo per me vel per interpossitam personam contraventurum, nec alicui persona contravenenti, operam daturam oculte vel / manifeste sic Deus me adiuvet et hec Sacrosancta IIIIº. Dei Evangelia, corporaliter a me manu tacta. /45 Sig+num Petri de Berga. Sig+num Berengarius de Calders, manumissorum. Sig+num Bernardi de Mazanos et Dalmacii de Ma-/zanos et Umberti de Merles et Guillielmi de Valle et Guillermi de Cheralt et Guillermo de Tord et Petri Geraldi de Olivan et A. de Turre et G. de Valle Minoris et G. de Sagas, testium. Item Sig+num testium baiulorum: A. de / Palmerola et Bernardi de Roseto et P. de Roseto et R. Blanc et Bn. de Quadres et Petri Celarani, baiuli de Olvan et Bn. de Quadres de Sagas. Raymundus scriptor publicus Berge, scripsit hoch die et anno prefixo. f. Sint, , interlineat. g. Meam , interlineat. h. Signa autografat i decorat. -78- / Sig+num Petri de Palacio sacerdotis. Sig+num Petri Michaeli capellani de Quar. Sig+num Bn. sacerdotis de Rimpol. -79- 42 1243, novembre 25. Bernat de Portella, per donació entre vius, dóna i concedeix a perpetuïtat al seu fill Raimon, tota la condoria de Montesquiu, amb les seves pertinences. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.84, n. 928. Perg. 235/133. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 928. Pateat omnibus quos, ego Bernardus de Zaportella per me et omnes meos, donacione simplici inter vivos rata et iure locabili dono et in perpetuum con-/cedo, vobis Raimundi deza Portella, filio meo, et ad vestris de omnes vestras vestrorumque voluntates perpetuo facienda, totam condoriam meam /3 de Muntesquiu, cum omnibus eidem condorie pertinentibus. Quam predictam Comdoriam, cum omnibus condorie pertinentibusa, eicio et abstraho penitus a dominio iure et posse / meo, tradens, trasnferens in dominium ius et corporalem possessionem vestram et vestrum. Sicut melius dici, scribi vel intelligi potest ad comodum / et salvamentum vestrum et vestrorum, et sine omni retento quem ibi non facio. Hoc tamen solvo quod, si illi qui dictam condoriam vel partem tenent /6 vellent vobis facere ius sine diffugio, quod vos accipiatis .S(...)b autem quod possitis illud eis petere. Promitto in super que de dona-/cione ista voluntatem meam, non mutabo ratione ultime voluntatis mee. Sive testamenti vel qualibet alia ratione. / Actum est hoc VII kalendas decembre anno Domini MºCCº XLºIIIº. a. Interlineat, cum omnibus eidem condorie pertinentibus. b. No comprés. -80- Sig+num Bernardi Deza Portelle, qui hec firmo et concedo tes-/9tesque firmare rogo. Sig+num P. de Berga militis. Sig+num P. de Turre militis. Sig+num P.de Gava-/rra de Tarrega, testium. / Guillermi de Spina, hoc scripsit et hoc Sig+numc compossint, cum supradicto in tercia linea ubi dicitur, cum omnibus eidem condorie pertinentibus. c. Signa autografat i decorat. -81- 43 1244, març, 1. Berga Aldiarda d´Anglesola, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, amb voluntat de tot el convent, bescanvia, dóna i concedeix a Pere de Berga, el mas Descodo, situat a la parròquia de Santa Cecília de Fígols, per les cases que aquest té a Berga, i que foren dels Frares Menors. Situat a la vila de Berga, comarca del Berguedà, i al terme de Cercs, de la mateixa comarca. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.85, n.973. Perg. 175/175 mm. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n.973. Notum sit omnibus, quod nos domina Aldiaris de Angularia, Dei gratia abbatissa Sancte Marie Vallis Lauree. Cum assensu / et voluntate totius nostri conventus, damus et concedimus et cum hoc publico instrumento semper valituro, tradimus vobis /3 Petro de Berga et vestris et cui volueritis dare vel dimitere in perpetuum, totum mansum Descodo quem nos habemus et habere / debemus ex adquisicione A. de Salis confratiis vostri, pro alodio francho, in parrochia Sancte Cecilie de Figelis, cum omnibus / suis honoribus, tenedonibus, iuribus et pertinentiis suis et cum censibus et usaticis et cum omnibus ad nos vel ad /6 dictum mansum spectantibus vel spectare debentibus ubique, ad habendum, tenendum et in pace possidendum et expletandum / pro alodio francho et libero et inmune ad omnes vestras vestrorumque voluntates in perpetuum libere faciendas. Hanc autem / donacionem et concesionem irrevocabilem facimus pro emenda illius laudacionis et concessionis et confirmacionis et franchi/9 tate quam nobis fecistis domorum et loci Fratrum Minorum, quos habebant in villa Berge, et nullum ius in dicto manso / aut -82- in suis iuribus et pertinenciis nobis aut successoribus nostris retinemus nunc aut in posterum reservamus. Immo / locum nostrum et omnes nostras acciones voces et iura nostra habeatis in perpetuum pro libero et francho alodio pro ut melius /12 dici aut intelligi potest ad comodum et utilitatem vestram. Et nec contra hanc donacionem veniamus vel ve-/nire faciamus. Renunciamus omni iuri divino et humano quo ad hec infringenda iuvari possemus. Et est manifestum / quod est actum anno Incarnacionis Mº CCº XLIIIIº, die VI kalendas marcii. Dominice Sig+num domine Aldiarts, abbatisse /15 predicte. Sig+num domine Blanche, priorisse. Sig+num domine Agnetis de Baieris, cantorisse. Sig+num domine Geral-/de de Berga, monache. Sig+num Eliesendis de Podio Alto, sacristane. Que hoc omnes laudmus et firmamus. / Sig+na R. de Portella et G. de Valle militis, et R. de Merles, et G. de Casails et Bernardus de Sola, testes. /18 Raimundus scriptor publicus Berge, scripsit hoc diea et anno prefixo. a. Signe autografat i decorat, davant "die". -83- 44 1244, juny 1. Berga Sibil.la de Berga i Pere de Berga, conjuntament, concedeixen i aproven a Bernat de Portolil, esposa i fill Berenguer, tota la propietat del Camp d´Estoval, situat a la comarca del Berguedà. Paguen 100 sous. A. B. C. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.85, n.951. Perg. 210/180. Document en alfabet divís. D. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 951. ABC ABC ABC Notum sit omnibus quod, nos domina Sebila de Berga et Petrus de Berga, unusquisque per se ambo pariter, per nos et per omnes nostros na-/tos et imposterum nascituros, laudamus et concedimus et aprobamus, tibi Bernardo de Portolil et Soriane uxori tue et Berengario /3 filio vestro et omnibus vestris natis et in posterum nascituris, et cuicumque vel quibuscumque volueritis dare, vendere seu alienare volueritis / ad vestram voluntatem, totum illum honorem vestrum de Campo Estoval, quem vos emistis et adquisivistis a Berengario de Portolil de Collo / de Arlis et uxoris eius Marie et filiorum suorum Guillelmi et Berenagarii. Sicut afrontat in carraria que transit inter vineam Arnaldi /6 Michel, et in carraria publica de Pedreto et in honore Berengarie de Cantalops. Super nominatum honorem, quantum inter his afronta-/ciones includitur, laudamus atque in perpetuum concedimus per liberum et franchum alodium, quitium et himmunem et ad omni honore servi-/tutis penitus expeditum, sicut melius dici aut intelligi potest ad vestrum vestroqumque comodum -84- et sanum intellectum. Ita quod /9 dare aliquid unquam decetero inde non teneamini nisi decimam vel primiciam. Et eo tamen retineo tantum que si vendere dictum /honorem velletis unquam vos vel vestri, nos habemus tercium precii vendicionis. Sicut nos est et nobis competit ex aliis vendiconibus. / Et si forte, que Des Everted mansus de Portolil de Collo de Arlis particulariter vel universaliter deperiret. Campus dictus de Camp Esto-/12 val ratione census vel cuiuslibet servitutis in aliquo non agravetur set semper ut dictum est, remanet dictus campus franchus, libere, quietus, et / et inmunes. Et huiusmodi vos et vestri in perpetuum teneatis et habeatis et posideatis dictum honorem franchum et liberum. Et pro accione / cessione huiusmodi liberatis confitemur et in veritate recognoscimus nos a vobis recepisse et habuisse .C. solidos Barchinone, de quibus sumus /15 bene vestri paccatos. Renunciantes omni excepcioni non numerate pecunnie et doli et omni accioni auxilio et omni iuri divino et humano, quo ad / hec ina fringenda nos iuvari posemus. Et est manifestum, que est actum Incarnationis MºCCº XLIIII die kalendam iuniii. anno Dominice / Sig+num domine Sebilie Berge. Sig+num Petri Berge, qui hoc omnia laudamus et firmamus. /18 Sig+num A. de Saga et R. de Merles et A. de Pual et P. de Boreda et R. de Cordua, testium. /Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsit hoc dieb et anno prefixo. a. in , interlineat. b. Signe autografat i decorat, al final de "die". -85- 45 1244, juny, 15. Calaf Berenguer, Raimon i Guillem de Rajadell, venen, donen i entreguen, defineixen i deslliuren al monestir de Santa Maria de Valladura, a l´abadessa Aldiarda i a Geralda de Berga, monja d´aquest lloc i successors, tot allò movible i inmovible, especial i general, que tenen i deuen tenir de la ració o dret o costums, en tot el castell de Puigdemàger i el seu terme, per 60 morabatins d´or, que han cobrat. Situat al terme de Els Prats de Rei a la comarca de l´Anoia. A. AHN. Clero, Valldaura, c.160, n. 20. Perg. 215 /195. Notum sit cunctis quod ego Berengarius de Regadel et Raimundus et Guillermus de Regadel et Saura uxor dicti Berengarii, quisque nostrum insolidum / per nos et omnes nostros voluntaries ac consultes, vendimus, damus et tradimus, diffinimus et absolvimus in perpetuum domui /3 vel monasterio de Vallaura et vobis .E., Dei gratia eiusdem loci abbatisse, et Geralda de Berga ipsius loci monache, et omnibus successoribus vestris / totique conventui eiusdem domus dicte, presenti et futuro et etiam cui vel quibus volueritis, scilicet, totum hoc tam mobile quam inmobile, specialiter et generaliter, / quod habemus et habere debemus qualibet racione vel iure sui consuetudine in toto castro et eius termino de Pugdemager utrimque et cum omni dominio /6 nostro, iure, racione vice at accione loco et voce atque districtu sive omnibus aliis et singulis ad nos spectantibus vel spectare debentibus iuste / vel iniuste aut etiam aliequatenus et etiam pro ut melius dici vel premeditari pote ab aliquo iure consulto, pro .Sexsaginta. morabetinis an-/fussinis bonis novis et iustis ac legitimis rectique poderis, de quibus omnibus sumus bene paccati, renunciantes omni excepcioni non /9 receptorum aureorum et doli, -86- preterea cum sollepni stipulacione sive pacto, nos omnes predicti quisque in solidum per nos et eos nostros promi-/timus dicto monasterio sui domui predicte et vobis dicti empetoribus et omnibus successoribus vestris vel quibus volueritis in perpetum, quod omnia pre-/dicta et singula sicut melius et utilius et largius excogitari possit. Faciemus tenere et habere, possidere, expletare, poteter pacifice /12 contra cunctos, et etiam teneamur de eviccione sive garentia perpetua contra cunctos, obligatis inde nobis et nostris et omnibus bonis nostris mo-/bilibus et inmobilibus utrimque presentibus et futuris sine obstaculo. Si valet autem vel valebit dicta vendicio et donacio dicto precio, / totum sit donum irrevocabile et ob salutem animarum nostrorum et parentum nostrorum. Renunciamus etiam inde specialiter ipsi legi aut /15 iuri que corrigit decepcionem ultra dimidiam iusti precii, et omni iuri etiam racioni sive consuetudini presentibus et futuris, tamquam hic / specialiter enumeratis. Si qua autem huic carte tibi instrumento defievint ad comodum dicte damus et vestrum semper intelligantur esse / apposita tanquam hic specialiter enumerata. /18 Quod est factum XVII kalendas iulii, anno Domini Mº CCº XLº IIIIº. Sig+num Berengarii dicti. Sig+num Rimundi. Sig+num Guillermi dictorum. Sig+num / Saure uxoris dicti Berengarii, totum hoc laudamus et firmamus et testes firmare rogamus. Sig+num Gombaldi de Ulugia. Sig+num / G. de Aquilari. Sig+num Nicholay de Peguera. Sig+num A. de Calaf. Sig+num capellani de Regadel. Testes. Ego Petrus /21 de Gomar, notarius de Calaf, hoc scripsi cum hoc Sig+noa. a. Signe autografat i decorat. -87- 46 1244, juliol 6. Berga. Domna Sibil.la de Berga, dóna, concedeix, lloa, firma i aprova al monestir de Santa Maria de Valldaura, a la abadessa Aldiars i a domna Geralda de Berga, monja i a les dones de tot el convent i successors, tot el lloc i feixa, hort i cases que tenien i posseïen abans els Fra Menors, en la vila de Berga, en lliure i franc alou. Acepta 300 sous malgaresos, que ha rebut. Comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 1. Perg. 230/140. Tacat per humitat la part dreta de les sis primeres línees. La "N" inicial una mica decorada. Notum sit omnibus quod ego domna Sebilia de Berga, scienter et consulta libera atque spontanea voluntate, per me et per omnes meos natos et posterum nascitos / dono, concedo, laudo, firmo et aprobo Domino Deo et monasterio Sancte Marie Vallis Lauree et vobis domine Aldiaris, divine provissione abbati-/3 sse eiusdem loci, et domine Geralde de Berga monache, et donabus et toti conventui dicti loci, et cunctis successoribus vestris et rectoribus presentibus et futuris, et cui-/cumque vel quibuscumque volueritis in perpetuum, totum locum et fecium, ortum et domos quod et quas Fratribus Minoribus condam, dederamus in villa Berge. Quod dictum locum / et fecium et ortum et domos, totum integriter, siti Fratres Minores tenebant et habebant et possidebant per liberum et franchum, vobis et cunctis successoribus vestris lau-/6 do et concedo ad habendum, tenendum et in pace possidendum cum introitibus et exitibus et cum omnibus suis iuribus et bastimentis de abisso usque ad celum, per liberum et / franchum alodium, ad omnes vestras vestrorumque voluntates libere in perpetuum faciendas, cuidare, dimitere, vendere seu alienare volueritis sine consilio et voluntate / meo meorumque et mandato. Nullum ius in his michi aut meis retineo nec aut in posterum reservo, ne habemus inde -88- aliquam accionem realem vel personalem, ne aliquam (movem)a /9 questionem in iure vel extra ius in causa vel extra causam. Immo de meo iure in vestrum transfero dominium et potestatem, tam etiam iuris quam fieri. Constituens inde vos procurato-/res tanquam in rem vestram propriam. Et pro ac quidem donacione, laudacione et concessione, accicpio a vobis .CCC. solidos malgeresis, de quibus sum bene paccata ad mea vo-/luntatem. Renuncians omni excepcioni no numerate, peccunie et doli et omni accioni et auxilio et omni iuri divino et humane quo ad hoc infringenda iuvari possemus. Et /12 est manifestum que est actum, anno Incarnatione Mº CCº XLº quatuor, die II nonas iulii. Domine Sig+num domine Sebilie, predicte quod hoc omnia lau-/do et firmo. Sig+num Arnaldi de Saga, qui hoc firmo et laudo. / Sig+num U. de Merles et Berengarii Dez Vilar et Bernardi De Cartucio et Bernardi Olibae et Bernardus Dagilar, testes. /15 Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsit hoc. a. Illegible 5 lletres. -89- 47 1244, juliol,17. Berga Pere de Berga, marmessor del testament de Bernat de Portella, i Geralda de Berga, seva mare, monja del monestir de Santa Maria de Valldaura, confesen haver rebut de fra Guillerm de Cardona, mestre de la Casa Militar del Temple en Aragó i Catalunya i del frare Comendador de Puig-Reig, totes i cadascuna de les demandes d´injúries que Bernat Portella els hi va fer. Confessen que les han restituït, i resolen en pacte solemne, no fer atacar en nom de Bernat de Portella, ni suscitar cap qüestió en endavant. Comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.85, n. 954. Perg. 190/140. Bon estat. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaime I, n.954. Notum sit omnibus, quod nos Petrus de Berga, manumissor testamenti Bernardi de Portella condam, et domna Geralda de Berga mater sua, monia-/lis monasterii Sancte Marie Vallis Lauree, ambo pariter, confitemur et in veritate recognoscimus nos habuisse et recepisse a vobis /3 domino fratre Guillermo de Cardona, magistro Domus Milicie Templi in partibus Aragone et Catalonie, et a vobis fratre Raimundo de Villanova / comendator Podii Regi, omnes comandas et singulas quas Bernardus de Portella condam, vobis aut aliquibus aliis fratribus (Raimundo de Vilanova)a seu Domibus Templi / unquam tempore aliquo comandasset aut vos seu fratres Domus Templi a dicto Bernardo de Portella, aliquo loco vel modo tenuiscetis, quas /6 scilicet comandas omnes et singulas confitemur reduxisse in restituciones sive comandas iniuriarum ipsius Bernardus de Portella predicti. / Unde per nos et per omnes alios manumissores testamenta ipsius a. Raimundo de Vilanova, nomès hi és en registre. -90- Bernardi de Portella, vos priorius obsolvimus pactum de non petendo sol-/empniter facientes. Ita quod ratione vel nomine dicti Bernardi de Portella aut comande sive comendarum dictarum contra vos iam dictos /9 vel aliquos fratres aut aliqua bona Domus Templi, non valeat unquam decetero questio aliqua suscitari. Et est manifestum, que est / actum anno Dominice Incarnacionis Mº CCº XLº IIIIº, die XVI kalendas Augusti. Sig+num Petri de Berga. Sig+num Domne Geralda de Berga, / monacha predicte, qui hoc laudamus et firmamus. Sig+num Raimundi de Portella, filii condam Bernardus de Portella, qui hoc omnia laudo /12 et firmo. / Sig+num Bernardi Bartolomei de Berga et G. de Valle, militis et Berengario de Caturcio, testes. / Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsit hocb die et anno prefixo. b. Signe autografat i decorat, entremig de "hoc" i "die". -91- 48 1245, febrer, 27. Berga Raimon de Portella, amb voluntat i lloament del seu germà Pere de Berga, confesa i reconeix el que el seu pare, Bernat de Portella, donà i concedí al monestir de Santa Maria de Valldaura, per l´establiment de tres presbíters celebrants allí, ofici diví sempre. Ho complementa donant al monestir i a l´abadessa Aldiarda d´Anglesola i tot al convent, el mas d´Artiga, situat a la parròquia de Santa Maria d´Olvan, i el mas d´Escobet, situat a la parròquia de Santa Maria de la Quar. Tots pertanyents a la comarca del Berguerdà. A. AHN, Secció Clero, Valldaura, c. 161, n. 1B. Perg. 165/240. Notum sit omnibus quod ego Raimundus de Portella, cum voluntate et laudamento fratris mei Petri de Berga, non in coatus, ne dono inductus, set mera et libera / atque spontanea voluntate, pro redempcione anime mee et patris mei Bernardi de Portella condam, et quia confiteor et in veritate recognosco quem illa que pater /3 meis, condam Bernardus de Portella, dedit et concessit monasterio Sancte Marie Vallis Lauree ad stabilimentum trium presbitorum, celebrantes ibi divinum officium omni tempore, / non sufficiebant, ad complementum illius stabilimenti, per me et per omnes successores meos presentes et posteros. Dono, concedo et cum hoc publico instrumento semper vali-/ turo, trado Domino Deo et dicto monasterio Sancte Marie Vallis Lauree et vobis domne Aldiaris de Angularia, Dei gratia abbatissa eiusdem loci, et toto vestro con-/6 ventui et cunctis successoribus vestris presentibus et futuris. Totum mansum de Artiga pro alodio francho, qui est in parroquia Sancte Marie Dolvan, cum omnibus suis / honoribus, domibus, pertinentiis, tenedoribus et possessionibus heremis et condirectis, pratis, paschuis et devesis et cum omnibus ad -92- eundem mansum pertinentibus et pertinere / debentibus, cum hominibus et feminis, cum censibus et usaticis, serviciis, ademprivis et iuribus, et cum omnibus et singulis et donacionibus que ego ibidem habeo et accipio habere vel /9 accipere debeo ad habendum, tenendum et in pacce libere et quiete possidendum ad omnes vestrorumque voluntates in perpetuum faciandas, per liberum et franchum alodium. Dando / (in)quama vobis et successoribus vestris et in perpetuum concedendo sine meo meorumque retentu, omnem dominium et omnem que habeo et habere debeo seu mi pertinet vel pertinere debet aliqua racione iu-/re modo vel casu in toto manso Descobetb qui est in parrochia Deszaquar. Nullum ius in his omnibus et singulis mi aut meis retinen nunc aut in posterum reservo. Imo /12 inde de his me et meos penitus de nudo, et vos et dictum monasterium investio, constituendo inde vos et monasterium procuratores tanquam in rem vestram ad agendum excipien-/dum atque contradicendum tam etiam iuris quam facti. Promitendo inquam vobis et Domino Deo et Beate Virginis Marie que in his predictis et singulis que vobis superius sunt dare, vel aliquo eorum unquam / non exigam vel exigere possim, nec in aliquo contraveniam vel venire faciam per me vel per interpositam personam. Renuncio omni accione et auxilio minoris etatis quam ius sim /15 perfactus et omnis expresset, specialiter iuri divino et humano, introducto vel introducturo mi competenti vel competitureo ad hoc infringenda. Et est manifestum que est / actum, anno Domini Incarnationis Mº CCº XLº IIIº, die III kalendas marcii. Sig+num Raimundi de Portella, qui hoc omnia laudo et firmo et hanc donacionem integriter facio / dicto loco fieri Bernardus de Portella, condam patris meis, emit a Berengario de Bosco cum illo censu de camp des areis, et cum omnibus ad dictos mansos pertinentibus. /18 Sig+num Petri de Berga et G. de Valle et G. de Cascails a. Forat, una lletra. b. Descobet, interlineat. -93- de Berga et G. de Minovis et P. Celarer de Gironella. Testes. / Raimundus scriptor publicus Berge, scripsit hoc, et in XIª linea vi dice Descobet suprascripsit, diec et anno prefixe. c. Signe decorat entre les dues paraules. -94- 49 1245, octubre 2. Lió. Butlla del papa Innocenci IV dirigida a l’arquebisbe de Tarragona, abats, priors, decans, ardiaques, arxiprests i altres prelats, i especialment a l´abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, de la diòcesi d´Urgell. Lamenta que els religiosos siguin injuriats i robats i sense defensa. Demana a la Universitat de Berga que ajudi a les monges contra els malefactors i que aquets siguin castigats, tant laics com clergues. Exposa els tipus de càstigs a aplicar. A. B. C. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 2. Perg. 200/265. Les dues línees finals una mica borroses. INNOCENCIUSa episcopus servus servorum Dei, venerabilibus fratribus archiepiscopo Terraconense, et eius suffraganeis, ac dilectis filiis abbatibus, / prioribus, decanis, archidiaconis, archipresbiteris et aliis eclesiarum prelatis per Terraconense provinciam constitutis. Salute et apostolicam bendicio. /3 Nonb absque dolore cordis et plurima turbacione, didicimus quod ita in plerisque partibus ecclesiatica censura dissolvitur, et canonice sentencie / generantur. Ut iuri relegiosi et hii maxime qui per sedis apostolice, privilegia maiori donati sunt libertate passim a malefacere totibus suis / iniurias sustineant et rapinas dum mii invenitur qui congrua illis proteccione subveniat et profouenda pauperum innocentia se murum /6 defensionis opponat. Specialiter autem dilete in Xhristo filie, abbbatissa et conventus monasterii Vallis Laure, Cisterciense ordines, a. Innocencius lletres tres vegades més grans. b. N, molt més gran. -95- Urgellensis / diocesis, tam de frequentibus in iuris quas de ipso cotidiano defectu iusticie conquerentes. Universitatem vestram literis petierunt apostolicis excita-/ri ut ita videlicet eis in tribulaciionibus suis contra malefactores earum prompta debeatis magna nunitate consurgere quod ab angustiis quas /9 substinent et pressuris vestro possint presidio respirare. Ideoque universitati vestre, per apostolica scripta mandamus atque precipimus quatinus illos / qui possessiones vel res seu domos earumdem irreverenter invaserint au ea iniuste detinuerint, que predictis monialibus ex testamento / decendencium relinquintur, seu in sorores ipsas vel ipsarum aliquam contra apostolice sedis indulta sentenciam excomunicacionis au interdicti pre-/12 sumpserint promulgare vel decimas laborum de terris habitis ante Consilium Generale. Ante quod susceperunt eiusdem ordinis institu-/ta quas propriisc manibus aut sumptibus excolunt. Seu nutrimentis animalium suarum spretris sedis apostilice privilegiis exorquere / monicione premissa. Si laici fuerint publice candelis accensis singuli vestrum in diocesibus et ecclesis vestris excomunicacionis sentencia /15 parcellatis. Si vero clerici vel canonici regulares sive monachi fuerint, eos appellecione remota ab officio et beneficio suspendatis neutram / relaxaturi sentenciam donec predictis sororibus plenarie satisfaciant. Et tam laici quam clerici seculares qui pro violenta manum inieccione in / sorores easdem vel ipsarum aliquam anathematis vinculo fuerint in nodati. Cum diocesani episcopi literis ad sedem apostolicam venientes ab /18 eodem vinculo mereantur absolvi. Dates Lugdunus, VI nona octobris, pontificatus Innocensius anno tercio. / Hoc est translatum ab originali fideleter factum VII idus iulii, anno Domini Mº CCº XLº VIº. Sig+numd sacerdotes. c. Tacat, interpretem. d. Signe autografat i decorat. e. Signe autografat i decorat. Bartolomeus sacerdos. Sig+nume Bernardi / -96- /21 Petrus, sacerdos et capellanus Desagas, qui hoc translatum ab originali fideliter translavit nihilque in eo feciente varianti ne addidit vel mitivit. Et Sig+numf / presset et ad comprobacionem huius translati testes advenient, scilicet, Bartolomeus sacerdos et Bernardus deserato mediano sacerdos, et fratrem Raimundum Vallis Laure. f. Signe autografat i decorat. -97- 50 1246, maig, 18. Vic. Bernat de Mur, de bisbe de Vic, amb assentiment i voluntat del seu Capítol, dóna en benefici del monestir de Santa Maria de Valldaura, a l´abadessa i convent, tota la dècima que Pere Negre, ciutadà de Manresa, té en el terme del castell de Puigdemàger. Mana que li redi anualment, en la festa de Sant Miquel, un auri. Comarca de l´Anoia, terme de Els Prats del Rei. A. AHN, Clero, Valldaura, c.161, n.3. Perg. 190/215. Carta partida per ABC. La "N" encapçalament decorada. B. C. ABC ABC ABC Notum sit cunctis quod nos Bernardus, Dei gratia Vicens episcopus, assensu et voluntate Capituli nostri, in presenti / cum hoc publico instrumento, damus in beneficium monasterio Vallis Laure et abbatisse ac toti eiusdem conventui in perpetuum, /3 totam illam decimam quam Petrus Nerei, civis Minorise, tenet in termino castri de Podio Mager, cuius / dominium ad ecclesiam nostram spectat et fuit alineata dicto Petro Nerei, sine concesu nostro, propter quod damus et concedi/mus ipsam decimam abbatisse et conventui dicti monasterii imperpetuum ut revocet ipsam decimam a dicto Petro /6 Nerei et teneat eam pro beneficio ecclesie nostre. Et reddat, nobis episcopo et successoribus nostris, singulis annis in festo / Beatia Michaelis, cum ipsam decimam, revocaverit .unum. aureum pro censu omni tempore, et de tota predicta decima nullum a. Beati, interlineat. / -98- alium censum vel servicium nobis vel successoribus nostris reddere teneatur. Cedimus etiam eidem abbatisse et conventui /9 in perpetuum, atque damus omnes acciones nostras. Item laudamus et concedimus dicto monasterio abbatisse et conven-/tui in perpetuum, in beneficiumb sine parte expletorum, et censu decimam quam in dicto castro tenet. Quod est factum XV kalendas iuniic, / anno Domini Mº CCº XLº sexto. Sig+num Bernardi, Dei gratia Vicens episcopi, /12 d (BERN)AT . / Ego Bernardi de Tornamira, Vicensi rectore firmo. Petrus de Salet sacerdos et laudo et hoc firmo. /15 Ego R. de Capraria, Vicens canonicus subscribo. Ego Bernardi de Colle, qui hoc firmo. / Ego R. de Sala, Vicensi canonicus firmo. Ego F. Detornamira, qui hoc firmo. / Ego Dalmacius de Corneliano, qui hoc firmo. Ego Petrus de Brulio, firmo. /18 Petrus, firmat ita de pausa carmina decera. Sig+num Ego Petrus de Sancto Ypolito, susbcribo. / Ego Petrus de Vinario, Vicense canonice qui hoc firmo. Ego Nicolaus de Ungari, Vicens canonici firmo. / Sig+num Berengarii de Mata, canonici. Sig+num Gaucerandi de Cardona. /21 Ego Petrus de Torrentibus, canonicii Sancti Petri firmo. / Sig+num Petri de Ayreis, Vicensi canonici et publici ville Vicens notarii. / Sig+num Ferrari, domini scriptoris iurati qui hoc scripsit mandato Petri de Ayreis, publici Vicens notarii. Cum diccione rasa /24 et emendata in XIª linea ubi dici, iunii, et cum diccionibus supra positis in Xª linea et ubi dici, in beneficium, die et anno quod supra. b. Beneficium, interlineat. c. Tacat final de paraula. d. Firma illegible que acaba amb una creu. -99- 51 1246, maig, 18. Vic Trasllat del document anterior, fet l´any 1480, en que Bernat, bisbe de Vic, dóna en benefici del monestir de Santa Maria de Valldaura, el delme que, per ells té Pere Negre, en el terme del castell de Puigdemàger. Situat al terme de Els Prats de Rei, comarca del Anoia. A. B. C. Document anterior. D. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 4. Perg. 265/225. Copia simple de s.XV., d´un document en alfabet dividit. Hoc est translatum fideliter sumptum a quodam publico instrumento per Alphabetum diviso, non viciato, non cancellato / nec in aliqua sui parte suspecto. Sed omni proiectus vicio et suspitione carente, cuius exemplum est huius modi. /3 Notum sit cunctis quod nos Bernardus, Dei gratia Vicens episcopus, assensu et voluntate Capituli nostri, in presenti cum / hoc publico instrumento. Damus in beneficium monasterio Vallis Lauree et abbatisse ac toti eiusdem conventui in perpetuum, / totam illam decimam quam Petrus Nerei, civis Minorise, tenet in termino castri de Podio de Mager, cuius dominium /6 ad ecclesiam nostram spectat et fuit alienata dicto Petro Nerei sine consensu nostro, propter quod damus et concedimus / ipsam decimam, abbatisse et conventui dicti monasterii imperpetuum, ut revocet ipsam decimam a dicto Petro Nerei, / et teneat eam pro benefficio ecclesie nostre, et reddat nobis episcopo et successoribus nostris, singulis annis in festo beati Michaelis, /9 cum ipsam decimam, revocaverit .unum. aureum pro censu omni tempore, et de tota predicta decima nullum alium censum vel / servicium nobis vel -100- successoribus nostris, reddere teneatur. Cedimus etiam eidem abbatisse et conventui imperpetuum atque damus / omnes acciones nostras. Item laudamus et concedimus dicto monasterio, abbatisse et conventui imperpetuum in beneficium, sine /12 parte expletorum et censu decimam quam in dicto castro tenet. Quod est factum XV kalendas iunii, anno Domini Mº CCº XLº sexto. / Sig+num Bernardi, Dei gratia Vicens espicopus B A R T N R H T . Ego B. de Tornamira, Vicens precentor, firmo. Petrus / de Salers, sacerdos cameus, qui hoc firmo. Ego Raimundus de Capraria, Vicens canonicus, subscribob. Ego Bernardi de Colle, qui hec /15 firmoc. Ego R. de Sala, Vicens canonicus firmod. Ego a F. de Tornamira, qui hec firmo et Ego Dalmacius de Corne-/ liano, qui hec firmo. Egoe Petrus de Brulio, firmo et Petrus firmat ita de pausa carmina dictaf et Ego Petrus / de Sancto Ipolito, subscribog. Ego Petrus de Vinario, Vicens canonicus, qui hic firmo et Ego Nicholaus de Ungari, Vicens /18 canonicus firmo. Sig+num Berengarii de Mata canonicih. Sig+num Gaucerandi de Cardona. Ego Petrus de / Torrentibus, canonicus Sancti Petri firmo. Sig+numi Petri de Ayreis, Vicens canonici et publici Vici notarii. Ferrerii, domini scriptoris iurati, qui hec scripsi de mandato Petri de Ayreis, publici Vicens /21 notarii, cum dictione rasa et emendata in XIª linea vi dici, iunii et cum dictionibus suprapositis inde Xª linea, in beneffi-/cium, die et anno quibus supra. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. Nom autografat. Signe augrafat i decorat al final. Signe autografat i decorat alfinal. Signe autografat i decorat al final. Signe autografat amb una creu entremig. Signe decorat i autografat al final. Signe autografat i decorat al final. Signe autografat i decorat al final. Signe autografat i decorat. Signe autografat i decorat. / Sig+numj -101- (primera columna) / Sig+numk Bartholomeu Requesens, regia /24 auctoritate, notarii publici Barchinone testis. (segona columna) Guillermi Jordani, notarii publici Barchinone testis. / Sig+numl auctoritate regia, /24 / Sig+numm Dalmacii Ginebret, auctoritate regia, notarii publici Barchinone, qui / huius modi translatum ab originali suo fideliter sumptum et cum /27 eodem veridice comprobatum, testificatum ut supprapatet clausi. Vere die / mensis septembris, anno a Nativitate Domini Millessimo CCCCº octuage/simo primo. k. Signe autografat i decorat. l. Signe autografat i decorat. m. Signe autografat i decorat. -102- 52 1246, juny 17. Vic Bernat, dit el Bord de Castellnou, ven a Blanca de Berga, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura i a tot el convent, el mas íntegre que li donà el Bord de Rajadell, que està en el terme del castell de Puigdemàger i tota la batllia, amb cases, honors, possessions censos, expletes i parts d´expletes, amb tots els homes i redempcions d´homes i dones i establiments a tercers, ... Ho venen al preu de 150 sous de Barcelona. Comarca de l´Anoia, terme d’Els Prats del Rei. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 5. Perg. 410/120. La "N" inicial gran, dibuixada i decorada. Notum sit cunctis quod ego Bernardus, qui vocor Burdus de Castro Novo, per me et per omnes meos presentes et futuros non coactus neque circumventus. Immo gratis consulte et ex mera liberalitate, vendo in perpetuum sine aliquo meo / meorumque retentu, vobis domne Blanche de Berga, abbatisse Vallis Laure et toti eiusdem conventui, totum integre illum mansum quem michi dedit Burdus de Rajadello, et fuit Petri Bernardi et est in termino castri de Podio de Mager. Item ven-/3 do vobis in perpetuum, totam bauiliam quam ego recipio et recipere debeo in termino dicto castri de Podio de Mager. Iam dictos itaque mansum et bauliam, cum omnibus domibus, honoribus, possessionibus, censibus, expletis et expletorum partibus et cum omnibus hominibus et reddenptio-/nibus hominis et mulieris et cum omnibus stabilimentis tercerius, laudisimis, iuvis, traginis, operibus, cavalcatis, pastis, herbis, lignis, pasturis, montibus, planis, petres, rochis, arboribus rourris, ademprivis, pertinentiis cum domibus, dominiis iuribus, venturis, in/gressibus, egressibus et affrontacionibus suis, et cum universis aliis a celo usque in habissum, vobis vel inde ad me -103- et meos quoquomodo spectantibus vel spectare debentibus in pro ut melius dici cogitari sive inveniri nunc potest vel a modo potere, vobis et dicto vestro /6 monasterio vendo in perpetuum pro .Centum Quinquaginta. solidos denariorum Barchinone de duplo. Ex quibus omnibus bene sumus vestri paccatus. Renunciando omni excepcioni, peccunie non numerate. Extrahendes hoc omnia predicta et singula de omni meo meorumque posse vestrorum / dominio eadem omnia in vestrum et quorumcumque velitis posse ius et dominium mito, trado ac transffero irrevocabiler, cum omnibus locis, vocibus, cessionibus et acccionibus meis ac cum universis aliis vobis vel inde ad me et meos quoquomodo competen-/tibus vel competituris. Vos etiam et dictum vestrum monasterium de Vallis Laura, de predictis omnibus in presenti cum hoc instrumento in corporalier posserean pleno iure ina rem vestram propriam perpetui inducendo. Item illud totum quod plus valent dicti mansus et baulia /9 dicto precio, totum vobis et dicto vestro monasterio, ob remedium anime mee parentumque meorum, omnium in perpetuum offero atque dono. Promito etiam, per me et meos, vobis et dicto vestro monasterio, semper salvare predictam integre vendicionem, inde et / omnia bona mea mobilia et inmobilia, habita et habenda, vobis et dicto vestro monasterio, pro eviccione et expensis circa (...)b fecis perpetuo obligando. Quod est factum quinto decimo kalendas iulii, anno Domini Mº CCº XLº sexto. / Sig+num Bernardi, qui dicor Burdus de Castronovo, qui hoc facio et firmo. Testes huius rei sunt. Gauzerandus de Cardona. Berengarius de Villa de Ran. Petrus de Spluga et Guillermus de Albadia. /12 Si+numc Petri de Aireis, Vicensi canonici et publici ville Vici notarii. / Sig+numd Ferrarii, domini scriptoris iurati, qui hoc scribi feci et clausit, mandato Petri de Aireis, a. b. c. d. Rascat, in. Tacat, illegible unes 9 lletres. Signe autografat i decorat. Signe autografat i decorat. -104- publici Vicens notarii, cum dictione rasa et emendata in VIIIª linea ubi dici, in, die et anno quod supra. ___________________________ -105- 53 1246, juny 27. Sagàs Domna Estefania de Lluçà, vídua de Pere de Lluçà, monja no encara professa del monestir de Santa Maria de Valldaura, estant greument malalta, fa testament en presència dels marmessors. Vol ser enterrada en el cementiri del monestir de Santa Maria de Valldaura, on allí mateix rebi l´hàbit de professió monacal. Deixa al monestir els masos de Planes i el de Olzinoses. Deixa també un dipósit de 500 auris d´or per les necessitats del monestir. Fa vàries deixes, especialment a la seva filla Berenguera, monja del citat monestir. Terme de Les Lloses, comarca del Ripollès. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 6. Perg. 265/280. Mal conservat, borrós i taca gran al mig, i trencat a la part alta de l´esquerra Quam nullus in carne pollitus mortem evadere pote, id circo, in Xhristus nomine. Ego domina Estaphania de Luciano, monacha non dum professa in monasterio Sancte Marie Vallis Lauree, Ordinis Cisterciense, primo tempore proba-/(cionis)a, existente gravi detenta infirmitate, in meo plenu sensu et memoria, ac loquela integra, meum cando ac facio testamentum in presencia et posse sub scriptorum, proborum hominum, in quo meos, meos invoco et eli-/3 go (man)umissoresb, videlicet dominum Bernardum, Dei gratia Vicensi episcopum; et Arnaldum Sancti Petri de Portella, abbatem; et nobiler virum Petrum de Berga et venerabilem Raimundum de Portella et fratrem c (Raimundum) / comendatorem Podii Regum domus Milicie Templi. Quibus dono plenam licentiam et potestatem, quia ipsi sine dampno, eorum divindant omnes res meas et hanc meam voluntatem a. Forat a final de paraula. b. Primera part paraula forat. c. Forat, interpretem. -106- ad imple-/(...)d quibus toto posse suo ad impleri faciant. In primis dimito animam meam et corpus, Domino Deo et eius Genetrici gloriose, et eligo meam sepulturam in ciminterio monasterii Sancte Marie Valle /6 (Laure)(...)e et ibidem, faciendo professionem, habitum recipio monachale. Et dimito eidem monasterio Sancte Marie Vallis Laure pro redempcione anime mee .Quingen-/(tos)f. aureos, boni auri fini. Pos volo et mando ut comendentur abbati predicto de Portella, qui eos teneat in deposito mei et abbatisse ac conventus prenominati monasterii /(Vallis)g Laure, quo usque predicta abbatissa et conventus faciant inspeccionem honoris in quo ipsi aurei dentur et persolvantur semper ad perfectum utilitatem dicti monasterii et conventus /9 eiusdem. Item dimito ac dono per redempcione anime mee prenominato monasterio, totum honorem et mansos Deplanis, cum omnibus iuribus et pertinentiis ac tenedonibus / suis in perpetuum, sicut ego emi ipsos de nobili milite Guillermo de Portella ad per propium alodium et franchum ut instrumento inde confecto plenius continentur. Et est iste honor et mansi pre/nominati in parrochia Sancte Marie de Matamala, termini castri de Guardia, comitatus Bisuldone. Quam dictum honorem et mansos Deplanis, cum et illum honorem similiter qui /12 fuerit emptus de prenominatis aureis, teneant semper abatissa prefati monasterii in perpetuum, et omnis singuli in die aniversaris mei de redditibus et proventibus dictorum hono-/rum, donet refecionem ab illem conventui predicti monasterii et pietanciam ovuum et casei competentenm. Et quod superavint de reddetibus eiusdem honoris, sit ad hu-/tilitatem monasterii et conventus preli(b)atih. Item dimito prenominato monasterio Vallis Lauree pro redempcione anime mee, totum illum honorem et mansos de Ozinoses, cum /15 omnibus iuribus et pertinenciis et possesionibus suis, sicut eos emi per propium alodium et franchum de Guillerma de Garrigosa et suis ut in cartis inde factis continetur. Et sicut Petrus / de Luciano quondam vir d. e. f. g. h. Forat, falten unes 10 lletres. Forat, interpretem una part. Forat, interpretem. Forat. Falta lletra per taca. -107- morit, eiusdem honorem et mansos predictos mi dimissio in sua ultima voluntate, quod possium ipsum dare et stabilise pro anima mea ubique vo-/luerim ut in suo testamento continetur. Tali vero condicione, dimito dicto monasterio pre nominatum honorem de Olzinoses, quod omnis fructus et redditus de proventus /18 eiusdem, dentur et prelevantur annunciatim ad meas iniurias restituendas et debita persolvenda ad noticiam dictorum manumissorum, restitutis vero meis iniuris et de-/ bitis penitus per solutis sit semper totum propium alodium franchum et liberum dicti monasterii ad utilitatem et perfectum dicte abbatisse et conventus imperpetuum . Item dimito, / de assensu et voluntate Berengarie filie mee, ad meas iniurias restitucendas et debita persolvenda, omnis redditus et proventus Deossera e de Valceboleta que dicta Beren-/21 garia filia mea, tenet pro sua hereditate quo usque fuerint ex toto predicte mee iniurie restitute et .C. solidos malguereces quos mihi debet abbas Sancti Joannis Deabatissi. / Item dimito hominibus Deossera de Valcebolera, .Quingentos. solidos malgaresem de .Mille. solidos dicte monete quos mihi debebant, et alios .D. solidos qui remanet / de illis .Mille., relinquo Blanche sorori mee, cum omnibus meis vestiis grossis et minutis, ubique sint. Et tria coopartoria et duo lunitainias et duas plomacias, totum /24 ad suas voluntates libere faciendas. Item dimito prenominato monasterio .CC. modios silliginis que comendaverin ad aloues in Ceritania et Gaucerandus de Pi-/nos recepte violeretet predictam silliginem. Rogando dictum Gaucerandum, quod reddit eidem monasterio decimam silliginem, sicut michi reddere tenetur. Item dimito predicto / monasterio, unam sellam quam emetam ad Berengariam filiam meam. Et tres olles decodre, duas qui sunt in dicto monasterio et tercia qui est apud Lucianum. Et omnia /27 mea mei vasa supie, vascula ad panem et unum tenenda deputata ubique sint. Et pannos universos lane et lini ubicumque ipsos habeo exceptis .V. vanius / quas dimito especialiter ad ornamenta ecclesie Sancte Marie de Vallis Laure, et unam ad Agnetem de Baguavis priorissam eiusdem. Dimito ad ecclesiam Sancti Vincenti / conster(...)i tam in castro Deluciano in perpetuum .I. liberam de cera censualiem quam P.de Podio i. Borrat part final paraula. -108- Decordelitis, michi donat et dare tenetur annuatim. Item dimito /30 totum bladum quod modo habeo in ecclesia Sancte Marie Deluciano ut alibi ad meas iniurias et debita persolvendit. Rogo ex patre Dei omnipotentis dominum abbatem Sancti / Petri de Portella et Petrum Devilarone, canonicum Sancte Marie de Luciano et dominam Geraldam de Berga monacham Vallis Laure, et Gaucerandum de Pinos (...)j / ipsi decimam bladum et fructus prenominatos et alia ad meas iniurias assignata, dividant et ab me iniuriam possis restituant. Sicut melius(...)k /33 licens anime mea videre expedire. Et si omnes ad hoc exegenda interesse non poterint. Duo tantum ipsorum ea michi hominis exequitur (...)l / ac dimito predicto monasterio Sancte Marie Vallis Laure, omnibus rebus meis qua habeo vel habere debeo aliquo modo vel racione mobilius vel inmobilius, habitis et habendis ubi/que sint, longe vel prope, sicut ego melius dare sine obligare possum ad comodum et utilitatem dicti monasterii redempcione anime mee, et dando pre-/36 dicto monasterio locum nostrum et plenum dominium et iura voces et acciones reddes compertencia vel compertitura. Et personales inducendo ipsum implenam corporaliem / possessionem pleno iuri salus omnibus superius exceptatis. Hoc omnia pre scripta fuit factum in presencia Arnaldi, abbatis Sancti Petri de Portella ac domine / Blanche, abbatisse predicti monasterii Vallis Lauree et domine Geralde de Berga, monache eius monasterii et Geraldoni monachi Sancti Petri de Portella et domine priorisse /39 Sancte Marie Vallis Lauree et domine Blanche, sororis predicte Stephanie de Luciano et fratris Raimundi Vallis Lauree et Bernardi clerici deserato mediano. Et Petri clerici de / Drambruis in quorum presencia hoc testamentum fuit factum. Actum est hoc Vª kalendas iulii, anno Domini Mº CCº XLº VIº. j. Tacat, falten unes 3 lletres. k. Id. l. Illegible per taca, 6 lletres. -109- Sig+num domine predicte Estapha-/nie de Luciano, que hoc testamentum facio et firmo, et testes firmari que rogo, et manumissores. /42 Sig+num Bernaldi de Serracomedianom, sacerdotis. / Sig+num Petri de Podio. Sig+num Berengarii de Vilaplana. Sig+num Joannis Duranii testes huis testamenti. / Sig+num Petri de Berga. Sig+num Raimundi de Portella, nos manumissores huius testamenti, qui hoc laudamus et firmamus. /45 Petrus, sacerdos et capellanus de Sagas, testamentum mandato domine predicte Estaphanie de scripsit et die et anno quon supra. qui hoc Luciano, m. Nom illegible, borrós. n. Signe decorat i autografat entremig de "quo dupra". -110- 54 1246, juliol 18. Sagàs Trasllat fet 1247. Berenguera de Lluçà, monja del monestir de Santa Maria de Valldaura, en temps de prova, filla d´Estefania de Lluçà i de Pere de Lluçà, 20 dies desprès del testament labial fet per la seva mare monja, ofereix i dóna a Déu i al monestir, tots els seus drets, accions, veus, que té per part de pare i mare. Es reserva 200 sous dels rèdits de la heretat, per vestuari i per altres necessitats, amb licència de l´abadessa. Passats els sis mesos de prova, dóna plena possessió i ho entrega corporalment al monestir. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 7. Perg. 190/210. Ombres a la part final/esquerra. Al revers indica: Testament de Berenguaria Deluciano. Hoc est translatum fideliter factum XVIII kalendas augusti, anno Domini Mº CCº XLVIIº. Notum sit cunctis quod / ego domina Berengaria de Lusciano, Vallis Laure monacha, offero atque dono Deo et monasterio Sancte Marie Vallis Lau- /3 ree me et omnia mea iura et omnes meas acciones et voces que habeat et habere debeo racione mea hereditatis sive fra-/ rasche et legitime que michi competit, racione patris mei Petri de Lusciano in castro de Lusciano et in omnibus aliis / honoribus, pertinentibus ad castrum de Lusciano, sive in aliis que pertinebant ad patrem meum aliqua racione vel iu-/6 re. Tali modo facio hanc donacionem predicto monasterio, quod emantur possessiones de predicta hereditate sive frares-/che et legitime ad opus predicti monasterii. Item tamen quod de redditibus qui empti fuerint de predicta hereditate et / frarescha et legitima, dentur mia, cum licencia abbatisse predicti monasterii, .CC. solidos, quas retineo pro indumentis et aliis que /9 fuerit mi a. Interlineat "mi". -111- necesaria. Et hoc facio cum licencia abbatisse, non tamen quod hoc possit comparati mi in proprium. Immo volo, / quod fiat secundum consuetudinem nostri ordinis. Totam hanc donacionem facio tali modo, quod si casu fortuito locus iste / sive monasterium predictum destrueretur, quod nullo monasterio in quo intrabo, habeat predictas possessiones que empte /12 fuerit de predicta hereditate et fraresche et legitime. Tamen eas, dum monasterium istud duravet, non vale-/am me transferre ad aliud monasterium nec si ego vellem recedem, quod deus auteritate aliqua racione ab isto mo-/nasterio. In antea nullo modo valeam repetere predictas possessiones. Immo monasterium predictum habeat iam dictas /15 et teneat ac posideat semper et infinitum, secundum quod superius dictum est. Ad hoc volo et mando quod fiat post / obitum meum, aniversarium de predictis .CC. solidos quos supra dictis retinui, aprovidentur conventui de predictis, et orent pro me domine, / predicti monasterii, et residium detur in hutilitate predicti monasterii Ste. Mªb. Vallis Laure, ad hac dono et dimito predicto mona-/18 sterio, totam meam legitimam sive frarescham ac hereditatem meam, que mi competit racione matris mee. Hoc / totum facio infra tempus probationis. Et infra VI menses, dictum vero monasterium cum hoc publico instru/mento, in plenariam possessionem mito ac corporalem istius donacionis. Ita quod decento non valean /21 iure aliquo comutare nec revocohare. Et me expolio ac penitus excludo. Et predictum monasterium in / plenam ac corporalem possessionem, induco et in michi in supra dictis omnibus heredem instituo. Et ad / revocandum supra dictam donacionem. Renuncio omni iure et consuetudine. Quod et quam pro me /24 possem inducere. Actum est hoc XVª kalendas augusti, anno Domini Mº CCº XLº VIº. Sig+num domine / Berengarie de Lusciano, predicte que omnia supra dicta laudo et concedo atque firmo, et testes / firmari que rogo. Sig+num Guillermi de Portella. Sig+num Dalmacii de Mascans b. Interlineat " Sta.Mª." -112- /27 milites. Sig+num Berengarii de Ribes, huius rei testes. / Petrus, sacerdos et capellanus de Sagas, qui hoc scripsit et in VIIª linea et in XVIIª suprascripsit, die et a- /nno quoc supra. Petrus, sacerdos et capellanus Vallis Lauree, qui hoc translatum fideliter trans-/30 latavit, die et anno quod supra. c. Signe autografat entre les dues paraules. d. Signe autografat entremig les dues paraules. -113- 55 1246, octubre 11. Berga Domna Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, i domna Geralda de Berga monge i fundadora del dit monestir; domna Agnès de Bayneres, prioressa i Elisenda de Puig Alt, sacristana, amb voluntat i assentiment del convent, venen, cedeixen i concedeixen en alou propi, franc i immune, a perpetuitat, a Ferrer Gilabert de Berga i a la seva filla Esclarmunda, un tros de casa del claustre de les cases que tenen a la vila de Berga, que foren dels Frares Menors. El preu és de 60 sous, que ja han cobrat. Deuen donar ademés 1/2 lliure de cera com cens anual per Nadal. Comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n 8. Perg. 215/220. Mal conservat, amb parts borroses, especialment la banda esquerra i al mig. Notum sit omnibus quod ego domina Blancha, divina miseracione abbatissa monasterii Sancte Marie Vallis Laure. Et domina Geral-/da de Berga, monialis et fundatorem dicti loci. Et domine Agnetis de Bayateris, priorissa. Et Eliesendis de Podio Alto, sacristane, nos omnes parieter, /3 cum assensu et voluntate totius nostria conventus, per nos et per omnes nostros sucessores presentes et futuros, vendimus ad cedimus et proprium alodium franchum / in perpetuum, concedimus tibi Ferrario Gilaberti de Berga et filie tue Sclarmunde et vestris natis in posterum nacituris, unum trocium domus de ipsi cla-/ ustri, illorum nostrorum domorum quas habemus in ville Berge, qui fuerunt condam Fratrum Minorum. Quod dictum trocium domos quod nobis superius vendimus, /6 affrontat de omnibus partibus in nostro residuo ut iam terminatum est. Et in vestro orto terre qua iam ibi vobis dedimus. Quod dono trocium domus, / vendimus et concedimus vobis et vestris his affrontacionibus inclusum ad a. Interlineat "nostri". -114- habendum, tenendum et in pace possidendum in perpetuum, cum introitibus et exi-/tibus, pausis pasteribus et tectis et canalibus et degutariisb, cum omni suo bastimento de abisso usque ad celum, et possitis ibi facere domos et bastire unas super alteras, /9 et habeatis pausam super nos et nos similiter super vos de abisso usque celum, et vos sitis in illa nostra franchitate ibidem data et concessa. Vide-/licet, quod vos et vestri ibidem stacionanti fratris, franchi et liberi atque inmunes de oste et cavalcada, de questia, tolta et forcia et entestie / et exorquia et de redempcione hominorum vel feminarum et de omni servitudine. Et etiam de omnibus et singulis hic expressis et non expressis qua quod franchi-/12 tatem contigit extra cum et inde nobis et nostris retento, quod hoc totum pro nobis et noster nostro monasterio teneatis et mediam liberam cere pro censu annua-/tim in festo Natalis Domini semper facistis. Hanc autem vendicionem vobis vestris facimus precio .LX. solidarum, de quibus omnibus sumus bene paccate, / renunciantes omni excepcioni non numerate, peccunie et doli. Si vero hoc venditi plus predicto precium valet nec vel imposterum est valitura, totam plus valen-/15 cia, vobis et vestris donamus et concedimus. Item damus vobis que possitis clauso opire ca(mi...)c illas quam inter nos et vos retinuimus et superius bastire / et domum facere licite sine aliquo contradicto. Damus inquam quod inde possitisd meare aqua, et accipere per ipsam claustram, et nos faciemus ipsa aqua vobis et / vestris habere quam vobis necesse fuerit, ad habendum et accipiendum. Et totum hoc ut superius dictum est faciemus nos et nostri, vos et vestros /18 et cuicumque volueritis tenere et habere et in pace possidere ad omnes vestras vestrorumque voluntates in perpetuum faciendas et in firmus vobis et vestris legales / girentores et defensores contra omnes personas indistincte. Et hoc habetis in nobis et in omnibus rebus nostris et nostri monasterii. Et ut hoc omnia attendamus / et observemus et ne contra veniamus, renunciamus omni accioni et auxili et omni iuri quo ad hoc infrigenda nos iuvari possemus. b. Interlineat "canalibus et degutariis". c. Illegible 6 lletres. d. Interlineat "possitis". -115- Et est /21 manifestum quod est actum, Incarnacione Mº CCº XLVIº, die Vº idus october. anno Domine Sig+num Domine Blanche, abbatisse. Sig+num / domine Geralda de Berga, monache. Sig+num domine Agnetis de Banieris, priorisse. Sig+num Eliesendis de Podio Alto, sacristane. Sig+num / Timborchete de Angularia, precentoris. Sig+num Eliesendis de Vernet, que hoc omnia omnes laudmus et firmamus. /24 Sig+nume Petrus de Cordua et G. de Minovis de Berga (...)f et P. de Podio, testium. / Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsit hoc et in VIIIª linea in XVª linea suprascripsitg, die et anno / prefixo. e. Signe autografat. f. Illegible una paraula. g. Signe decorat entremig de les dues paraules. -116- 56 1246, desembre 3. Calaf Guillem de Boixadós i esposa Agnès, venen, donen i entreguen amb carta de dret de propietat a Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valladura, tot el feu íntegre que tenen en el terme del seu castell de Puigdemàger: el mas de Pere Batlle i el mas de Guillem del Coll, que els seus predecesors tenien pel senyor de Rajadell. Ho donen per 30 morabatins d´or. Comarca de l´Anoia, terme d’ Els Prats del Rei. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 9. perg. 240/230. En el revers indica: Lo feudo que qunte de la heredad bene a la abadessa de Vall daure. Notum sit cunctis quod ego Guillermus de Boxados, et uxor mea domina Agnes, per nos et per omnes nostros presentes et futuros, vendimus / et damus et cum testimonio presentis carte iure proprietatis, et possessionis corporaliter tradimusa vobis domine Blanche, Dei gratia abbatisse /3 de Vallaura omnique vestre conventui et ministritibus et rectoribus eidem monasterii, scilicet totum ipsum feudum integriter nostrum quod habe-/mus et habere debemus infra terminos castri nostri de Puig de Mager. Sicut melius et plenius predecessores de me, dicto villano dum ibi tenuerit / et habuerit pro domino de Rajadello, cuius vicen et locum et dominium, vos predicta domina abbatissa in predicto castro et feudo, pleniter habetis /6 loca et nominata sicut de predicto feudo nostro, scilicet mansus de Petro Baiulo, cum inde pertinentiis et mansus de Guillerma de Collo, cum inde pertineatiis. Item in-/ tellegatur in hac dicta vendicione, omnes alias possessiones et iura qualibet nostra que infra terminos predicti castri, racione prefati feudi, habe-/mus et quolibet meo habere debemus, et in possessionibus et a. Borrós, interpretem. -117- detentoribus in parte (...)b insolidum eidem feudi. Que omnia dicta universa et singula, ego G. /9 de Boxados, et uxore mea domina Agnes, per nos et per nostros, vendimus, damus et transfferendo vos dominam abbatissam, cum omni vestro conventu in hac dicta / vendicione, corporaliter possessionem tradimus et donamus per .XXX. morabetinos, boni auri et puri rectique precii. Quos omnes confitemur a vobis / numerando accepisse, et de ipsis integriter a vobis bene paccatores. Renunciantes omni excepcioni non numerate, peccunie et doli et si for-/12 se hec dicta vendicio in futura plus quam dictum precium valet vel valevit, quicquid amplius me valet vel antea valebit, ob remedium anime nostre / et parentum meorum, damus, in pepetuum concedimus, Domino Deo et monasterio de Vallaura et ministritibus ac rectoribus eidem loci. Re-/nunciantes in super omni iuri scripto et non scripto, tam civili quam canonici, contra hoc omne supradictum quolibet mea competenti in nobis succurenti et /15 especialiter illi legi que corrigit et destruit vendicione unimus iusti precii esse factam non valere quibus omnibus premissis penitus. Renuncia-/mus pro hoc omnia supradicta universa et singula, de nostro iure et posse et dominio penitus (...)c et in vestro vestrorumque successorum racione prefati / monasterii iure et posse ac dominio in presenti tradimus, mitendo vos in super in corporaliter possessionem, cum auctoritate presentis carte, ob /18 habendum et tenendum ac possidendum et ad vestram vestrorumque successorum perhenvitur voluntatem faciendam. Quod cautelam et servitatem / vestram et vestrorum, ego G. de Boxados et uxore mea, domina Agnes, per nos et per nostros convenimus et bona fide promitimus, vobis domine / dicte abbatisse et omni vestro conventui et successoribus vestris, qui dictum monasterium regrerit super omnibus bonis nostris mobilibus inmo-/21 bolibus ubique sint, et extra facere legalem guarentiam de omni dicta vendicione contra cunctas personas nec et semper. Siquis hoc evadere vo-/luerit, non valeant et in duplo componat et sit omni tempore firmium. b. No compres. c. No comprés). -118- / Actum est hoc III nonas december, anno Domini Mº CCº XLº VIº. Sig+num Guillermus de Boxados. Sig+num domine Ag-/24 netis, nos ambo qui hoc laudamus et firmamus et testes firmare rogamus. Sig+num Oti de Balzareis militis. / Sig+num G. de Abbadals. Sig+num Paleti. Sig+num Loberti de Solanelles. Sig+num P. de Podio, qui fuit / Colles. Sig+numd Guillermi Veneteris, capellani de Boxados, in cuius posse firmavit cartam istam dominam Agnes de Boxados, coram /27 presentibus testibus meie Burdi de castro Galino et P. de Cocina de Boxados et Januanii de Podio Grosso. / Arnaldus de Fluviano, presbiter dictis prior de Calaf, qui hoc scripsitf. d. Lletra més petita en les dos linees següents, com si fos afegit. e. Entremig posa el seu signa. f. Entremig posa el seu signe. -119- 57 1248, març 8. Berga Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura Agnès de Bagneres prioressa, Esclarmunda sots-prioressa, Berenguera de Lluçà sacristana, Timbors d´Anglesola cantora i tot el convent, venen, concedeixen i entreguen a Jaume de Vilaró les restants cases que tenen prop de la vila de Berga, que foren dels Frares Menors, com alou propi franc i inmune, a perpetuïtat, pel preu de 75 morabatins d´or fí. Fan un cens anual d´una lliura de cera per Nadal. Vila de Berga, comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 10. Perg. 220/245. Carta partida per ABC. La lletra inicial gran i molt dibuixada. Pergamí una mica borrós i tacat a la part esquerra. Mal conservat. Notum sit omnibus quod nos domina Blancha, Dei gratia abbatissa monasterii Sancte Marie Vallis Lauree, et Agnetis de Banieris priorissa et / Columba subpriorissa et Berengaria de Luciano sacristana, et Timboris de Angularia cantorissa. Omnes parieter, una cum assensu et voluntate to-/3 tius conventus, per nos et per omnes successores nostros presentes atque futuros, vendimus, concedimus et cum hoc publico instrumento semper valituro tradimus / tibi Jacobo de Vilario et tuis et cui vendere, dare, seu alienare volueris, illas residuas nostras domos quas habemus et habere debemus aput / Bergam, de illa tenedonem qui fuit Fratrum Minorum condam itur portallum, quantum ibi habemus et habere debemus scilicet, claustram et illam domum que dicebantur /6 dormitorium et alteram qui dicebatur reffretorium. Et affrontat hoc totum quod tibi vendimus, Decordua, et in domibus Bernardi / Textoris, et in domibus Ferrari Gilaberti, et in domo Petri de Podi ad introitum. Et affrontat in ipsi nostro in ortum et in domibus Raimundia a. Borrós, interpretem. -120- residuo corallo que erat constructum pro Fratribus Minoribus / racione ecclesiem et in alia parte in illo quod dedimus Raimundo Decordua per stabolum, iuxta domos F. Gilaberti. Et que habeatis intradam et exitam unu modo ibidem /9 intramus, sicut tenet dictam intradam et sic tenet de fronteb portallum, et de ample et deleaigeda usque in cararia que vadit ad ipsam dot de cascails sicut tibi est / assignatum et terminatum est sicut superius affrontatur et determinatur. Salva intrada P. de Podio et quantum inter istas affrontaciones habemus tibi et tuis / vendimus et concedimus in perpetuum, ad habendum et tenendum et in pacem perpetuam possidendum, proprium alodium, franchum et inmunem ad omnes tuas tuorumque volun-/12 tates in perpetua faciendas. Hanc autem vendicionem tibi et tuis facimus precii .LXX. quinque. morabetinos iucifiarum auri fini, de quibus omnibus sumus bene / tui paccate. Renunciantes omni excepcioni non numerate, peccunie et doli. Si vero hoc venditi, plus predicto precio valet nec vel in posterum est valituro, totam / plus valentiam, tibi et tuis damus et in perpetuum concedimus. Et tu et tuis illum locum tenentes, sitis ibidem franchi et liberi atque inmunes de ost et cava-/15 cada et de legi et de redencione et de questia et forcia et etiam de entestia et exequia et in omnibus vel ad servitutem ac ad franchitatem et libertatem pertineant, / pro ut melius dici aut intelligi potest, sine omni vestro enganno, ne etiam de tercio de his dare non tenamini aliquo tempore vos vel vestri, si hoc dicta vendere / de indere unquam contingerint utriusque partis tam emptoris quam venditoris. Nihil aliud in his nobis aut nostris retinemus aut reservamus nisi tantum modo que /18 hoc totum pro nobis et pro monasterio nostro Vallis Lauree teneatis tu et tui et quod nobis et nostris .II. liberas cerem pro censu annuatim faciatis annuatim in / festo Natalis Domini, nichil aliud censu facem teneamini. Et nos et nostri faciemus vobis et vestris et quoscumque volueritis, hoc omnia predicta et singula, tenere / et habere et iure perfete empcionis possidere, potenter et quiete de omni persona per liberem et franchum alodium, cum introitibus et exitibus, pausis omnibus /21 partibus et parietibus et tectis et cum omni suo iure et bastimento de b. Interlineat, de fronte. -121- abisso usque ad celum, et cum dicta franchitate et que habeatis adempramentum aqua sine / tua missione que possit ibi intrare siam solebat manere. Et de his omnibus et singulis, nos et omnes successores nostri, locum nostrum et monasterium / tenentes, simus vobis et vestris, legales girentores et defenssores de his omnibus singulis contra omnes personas et firmint et fideliter de eviccione inde teneri /24 promitimus et tenemur contra omnes personas. Ita que si aliquis vel aliqui inde contradixerint vel peticionem aut demandam in his moverint contra te, nos cum nostris / propris expensis, ponendo ante te et tuos, et respondendo atque faciendo ius pro vobis. Obligando inde pro his, tibi et tuis, omnes res nostras habitas et habendas / usque. Et in hoc renunciamus omni accioni et auxilio et omni iuri divino et humano, quo ad hoc infringenda iuvari possemus, et expresse illi iuri et legi qua deceptis /27 ultra dimidiam iusti precii futuritur. Et est manifestum quod est actum, anno Domine Incarnacione, Mº CCº XLº VIIº, die VIII idus marcii. Sig+num domine Agnetis de Baigneris, Sig+num Berengarie de Angularia, cantorise, / Blanche, abbatisse predicta. Sig+num priorissa. Sig+num Columbe, subpriorisse. Luciano, sacristane. / Sig+num Timbors de que hoc omnes laudamus et firmamus. /30 Sig+numc Guillermi de Podio Alto, militis et A. de Salis et G. de Pug(...)guld, testium. / Raimundus, scriptor publicus Berge, scripsit hoc et in VIIIIª linea vi dici, de fronte, suprascripsit, diee et anno prefixe. c. Signe autografat. d. Borrós 3 lletres. e. Signe d´una creu davant die. -122- 58 1250, maig 4. Berga Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura i el convent, venen a Jaume de Vilaró, habitant de la vila de Berga, les cases i hort del costat, que tenen en la vila de Berga, que foren de F.Gilabert i que la seva filla Esclarmunda vengué al monestir. El preu és de 80 morabatins d´or fi. Pot construir el que vulgui, i està lliure tèstia, exòrquia, cucúcia, qüèstia, toltes, fòrcies, emprius, ost i cavalcades i seguiment, ni "tant". Paguen un cens anual d´una lliure i mitja de cera per Nadal. Vila de Berga, comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 11. Perg. 250/320. Mal conservat, amb taques d´humitat, i parts borroses. Notum sit cunctis quod nos domina Blancha, abbbatissa monasterii Vallis Laure, per nos et totum conventum nostrum et per omnes nostros et successores, vendimus cum auc-/toritate et testimonio huius publici instrumenti perpetui valituri atque duraturi, tibi Jacobo de Vilario, comoranti in villa Berge, et cuius et cui volueris, quasdam videlicet domos /3 nostras quas habemus et habere debemus in villa Berge, in franchitate nostri monasterii ante dicti. Et quemdam nostrum ortum quem habemus in eadem franchitatem contigium domibus predictis. Que dicte / domos et ortus fuerint F.F. Guilabert, quondam, et hoc predicta nobis vendidit Esclarmonda, filia ipsius. Pro ut hoc omnia in instrumentis que tibi tradimus continetur. Et affrontant dicte / domos et ortus, de una parte in orto Raimundi de Cordoa, alia parte in cortallo ipsius Raimundi de Cordoa et in carreria publica qui ibi est, et in domibus tui emptoris. Alia autem /6 parte, in carreria que itur hals Palomers et in orto Bernardum de Solano, quantum predictis affrontacionibus circumcirca, cum ingressibus et egressibus suis cum terminis et affrontacionibus, cum fundamentis et bastimen-/tis de celo usque ad abissum -123- secundum tuam voluntatem. Cum parietibus, tectis et fundamentis, portis et fenestris, canalibus et degutariis atque fallicidiis, et cum aqua cum qua rigari debet / ortus predictis, scilicet, cum aqua deza dod, sicut instrumentis FF. Guilabert quondam, que tibi tradimus continetur. Et cum super posamento et bastimento illius carrerie que ibi est. Qua carreria itur ad ortum /9 predicti Raimundi de Cordoa, quam carreriam possis cohopertte et bastire super ipsa. Et ipsam cohopertam tene, salvo inter introitu per ipsam carreriam ad ortum predicti Raimundi de Cordoa, et cum / omnibus iuribus et pertinenciis suis, vendimus tibi et tuis precio .LXXXª. morabetinos iucifiarum auri fini, rectique preci de quibus sumus bene vestri pacate nostre voluntate unde. Renunciamus excepcioni peccunie non recepti / et doli et ipsius, confitemur misisse et expendisse in utilitatem nostri monasterii, videlicet in construendis et hedificandis domibus iuxta villam Berge, in loco ubi mutamus nostrum monasterium Vallis Lauree. Et siquid /12 plus predicto precio hoc vendicio nunc valet aut est in posterum valituro, totam illam plus valenciam habeas in nostro firmo et irrevocabili dono. Ita quod, racione iusti precii non recepti aut racione alterius cuiuslibet / decepcionis, nos aut successores nostri, non possimus te vel tuos aliquatenus convenire. Quare renunciamus omni iuri quo possimus contra predicta iuvari, et expresse renunciamus illi iuri quo deceptis ultra / dimidiam iustii precii succeritur, licet iustum precium inde receperimus. Et quicumque in predictis domibus vel orto, si domos construcxeris in orto predicto, mansoveria steterint. Et quo orto possis domos construire /15 secundam tuam voluntatem. Non teneantur dare intestiam vel exorchiam aut cucuciam, vel dare questiam vel questias, toltas, forcia adempprivia aut hostes vel cavalcatas aut segi, ni tantum. / Pro censu annuatim .unam. liberam et mediam cere in festum Natalis Domini annuatim, quam ceram dietis pro censu nobis et nostro monasterio annuatim. Et nos et successores nostros et locum nostrum tenentes facie-/mus tenere et habere ac in pace possidere in perpetuum tibi et tuis et cui volueris contra omnes personas. Salvo tenere iure nostro et domino atque monasterii nostri. Et de eviccione, teneri promitimus et tenemur in causa /18 ante causam et post causam, -124- in iure et extra ius. Et si qua persona te vel tuos impeteret vel demandaret aliqua racione super predictis superius per nos tibi venditis, promitimus tibi bona fide et legali / que ponemus nos ante te et tuos in continenti in iure et extra ius, et faciemus tibi et tuis firmam et legalem guirentiam et deffensionem contra omnes personas. Et pro hiis omnibus et singulis tibi complendis / et attendendis ut superius dicta sunt. Obligamus tibi et tuis et cui volueris omnia bona nostra mobilia et inmobilia habita et habenda ubique sint, in quibus melius habere vel accipere volueris ad tuum salvamen-/21 tum. Et nullum alium censum de predictis facere vel dare tenebatis, nisi ut superius dictum est. Et mitimus te in corporalem veram et plenam possessionem, ad habendum, tenendum, possi-/dendum, expletandum, vendendum et alienandum et ad omnes tuas tuorumque voluntates in perpetuu libere faciendas, salvo meo iure dominii nobis et monasterio nostro et censu superius nominato. / Et (ce)dimusa et damus tibi et tuis et cui volueris in predictis et super predictis, totum locum nostrum et iura sicut melius dici potest ad utilitatem tuam et tuorum. Salvo nobis et monasterio nostro iure /24 dominii, et dominium super predictus constituentes. Et quantum ad omnia supradicta et singula, renunciamus omni iuri canonico et civili, comuni et privato, scripto et non scripto, / et iuri consuetudinario et omnibus consitucionibus et singulis factis et faciendis et privilegio vel privilegiis, nobis vel ordini nostro indultis quibus possemus contra predicta iuvari / Actum est hoc IIII nonas madii, anno Domini Mº CCº Lº. Sig+num domine Blanche, abbatisse predicte. Sig+num Blanche de Sancte Fide, priorisse. Sig+num Eliesendis de Verne-/27 to, subpriorisse. Sig+num Ermissendis de Ional, sacristane. Sig+num Guillerme de Bayana, cellararie, que hoc omnia laudamus et firmamus. a. Tacat, illegible, interpretem. -125- / Sig+numb Ffratris Berengarii Vallis Laure, in cuius posse dicte domine firmaverunt filie Blancha de Sancta Fide et Ermissendis de Ional et Guillerma de Bayona, / presentibus B. de Fornells et P. de Colels et et G. de Artiga. /30 Sig+numc Guillermi de Piyana Desalagosa et Petri de Podio, rectoris. B. de Fornels et Raimundi Lobet, comorantium in Berga. Testes. / Raimundus de Colle, notarius publicus Berge, qui hoc scripsitd die et anno prefixo. b. Signa autografat i decorat. c. Signe autografat i decorat. d. Signe decorat, entremig de les dues paraules. -126- 59 1251, gener 25. Sagàs Bernat de Balsereny i muller Guillema, i llur fill Pons i Blanca, seva muller, donen i ofereixen a Déu i al monestir de Santa Maria de Valldaura, la seva filla Blanca perquè serveixi a Déu i sigui monja. Donen i ofereixen també 6 mitgeres de blat a la mesura del mercat de Calaf, a perpetuïtat, sobre tots els rèdits, sortides i censos de Solanelles. També donen el cens i domini que reben del mas de Portella. Cal situar a l’actual terme d’Els Prats de Rei, comarca de l´Anoia. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 12. Perg. 170/125. Lectura difícil per estar la tinta molt fluixa i borrada. La Lletra inicial una mica decorada. Notum sit cunctis quod nos domini Bernardus de Badcereny, et uxor mea Guillerma et filius noster Poncius et uxor eius / Blancha, nos omni in simul cum bono animo et gratuita voluntate, damus et offerimus Deo et monasterio Sancte Marie Valle /3 Lauree, filiam nostram Blancham, et serviat ibi Deo et sit monacha ipsius monasterii, vero ipsa ibi sit onerosa perpetua / paupertatem et indigencia monasterii et damus et offerimus Deo et monasterio dicto Valle Lauree .VI. migerias tritici ad / mesuram mercati de Calaf imperpetuum, et meis incontinentea in corpotalem possessionem mitimus dictum monasterium /6 quas dictis .VI. migerias frumenti recipiat dictum monasterium et abbatissa ipsius monasterii in omnibus redditibus et / exitibus et in censibus de Solaneles et nos non possimus in predictis censibus nec in exitibus nec in redditibus aliquid accipere do/net predictum monasterium et abbatisse receperint et ellevaverint primo .VI. migerias frumenti boni et pulcrii, quas semper /9 annuatim damus et offerimus predicto monasterio et a. Borrós quasi illegible. -127- abbatisse et conventui eiusdem loci tam in vita quam in morte nostra omni / tempore. Item damus et concedimus Deo et predicto monasterio Sancte Marie Valle Lauree, imperpetuum illud censum et dominium quod habemus et / recipimus in manso de Portela omni tempore, et ad maiorem firmitatem, nos omnes donatores, ad maiorem securi-/12 tatem vestram iuramus super Sancta .IIIIº. Evangelia ut non veniamus contra hoc omnia. Actum est hoc VIII kalendas febrarii, / anno a Nativitate Domini Mº CCº LIº. Sig+num Bernardi de Badcerenii. Sig+num Guilleme de Badce/renii, uxor eius. Sig+num Poncius de Badcerenii, filius eorum. Sig+num Blanche, uxor Poncii qui hoc laudamus et firmamus et testes firmari rogamus. /15 Sig+num G. des Vilar et P. Negre et P. de Solaneles huius rei testes. / Petrus, sacerdos et capellanus de Sagas, qui hoc scripsit die et anno quob supra. b. Quo, incorpora dibuix. -128- 60 1253, juny, 29. Raimon de Portella, per ell i el seu pare Bernat de Portella, i per Pons de Guàrdia i Esquiu, germans seus, i tots els hereus, deslliga i torna a Ermengol de Baireiis, de tot dret a part i acció de Montesquiu i el seu terme, de Manresa i el seu terme, i del castell de Mur i el seu terme. Comarca del Bages. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.90, n. 1335, Perg. 255/170. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 1335. Notum sit cunctis. Quod ego Raimundus de Portella, per me et Bernardum de Portella patrem meum et per Poncium de Guardia / et Esquiu, fratres meos, et omnes heredes sive successores meos, solvo et diffinio ac remitto et dono tibi, Ermenguando de Ba/3ireiis et tuis vel cui volueris, in perpetuum, quodcumque iusa rationem et accionem, habeam et habere debeam ratione ac nomine Bernardus Portella, / patri mei quondam, et Poncii de Guardia et Esquiu, fratrum meorum, in tota Condona de Montesquiu et suis terminis et in Minorisse et suis termi-/nis et in castro de Muredine et toto suo termino, et volo, deprecor atque mando, tam militibus quam aliquibus aliis personis presen-/6tibus et futuris ut tibi et tuis vel cui volueris de inde obediant ac respondeant in omnibus sine aliquo meo meorumque contradicto / et retentu, dando et cedendo tibi et tuis et cui volueris, in omnibus supradictis et singulis, totum locum meum, ius, voces, raciones, ac-/ciones reales, personales, et mixtas, utiles et directas, excepciones et replicaciones mi competentes et competituras, aliquo /9 iuris casui et ut hoc omnia maiorem hanc a. Interlineat, ius. -129- firmitatem gratis et sine aliquiis meis propiis manibus, iuro per Deum et super Sancta quatuor / Evangelia, omnia predicta et singula firma habere, tenere et complere et non in aliquo unquam contravenire aliquo iuris casui, et confiteor quod propter hoc habui et / recepi Sexcentosb aureos bonos, in auro, de quibus omnibus sum bene paccatus mea voluntati, renunciando omni excepcioni non numera-/12te peccunie. Actum est hoc III kalendas iulii, anno Domini Mº tercio. CCº Lº Sig+num Raimundi Portella, iurantis qui hoc laudo / facio atque firmo. Testes huius rei. Bernardus de Petra. Petrus de Argenciola. Geraldus Petri de Olvain. Arnaldus Gaucerandi / et Bertrandus de Casanova. /15 Raimundus de Sala, notarius publicus Minorise scripsit, cum literis suprapositis in IIIª linea ubi dicitur ius, et rasis et emendatis in XIª linea ubi dicitur Sex-/centos, die et annoc quo supra. b. Ratllat i sobrescrit. c. Signa decorat, entremig de anno i quo. -130- 61 1254, juny 5. Pere de Berga, dóna i concedeix a Raimunda, vídua de Bernat de Coçart i al seu fill Jaume, aquella plaça i pòrtic integrat que està davant les seves cases en la vila de Berga. Paga un cens de tres diners, per Nadal. Berga. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.91, n. 1370. Perg. 283/100. Document an alfabet divís. Pergamí en bon estat, tacat una mica abaix a l´esquerra. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 1370. AB AB AB Notum sit omnibus. Quod ego Petrus de Berga, per me et omnes meos presentes atque futuros, dono atque in perpetuum concedo tibi Raimunde, uxori quondam Bernardi de Coçart de Berga, et Jachobo filio tuo et vestris et cuicumque volueri-/tis in perpetuum, videlicet totam illam Platheam et Setium integriter que est ante domos vestras in villa Berge, in plathea usque Septemtrionem, et totam illam porticum que est ibi hedificata et fundata trium pilarium. Quam habeatis, /3 teneatis, et possideatis vos et vestri in perpetuum. Salvo tamen iure et dominio nostri, et .III. denarios monete curribilis, quos vos et vestri donetis nobis et nostris pro censum semper annuatim pro his in festo Natalis Domini. Nichil aliud pro me vobis / facere teneamini. Et sub predictam porticum teneamini macellariis predicte ville, recipere cum carnibus, facientes ibi carnes, nec accidentes bestias aliquas, tenentes ibidem aliquas bestias mortuas sive / vivas. Set possitis predictam Portichum inferius claudere, set sit in -131non nec nec non quo statu ipsa porticus sicuti modo est. Et nos predicta Raimunda et Jachobus filius eius, nos ambo pariter per nos et omnes successores nostros presentes et posteros. /6 Recipimus predictam donacionem a vobis domino Petro de Berga, et promitimus vobis et vestris successoribus, predictum censum solvere annis singulis in terminio supradicto, et tenere predictam Platheam et Porticum in eo statu in quo modo est. Salvo etiam / iure de dominio vestri et vestrorum. Et salva donatione illius tabule quam in predicta porticu, nobis fecistis cum instrumento publico inde nobis confecto. Actum est hoc die nonarum iunii anno Domini Incarnacionis Mº CCº Lº quarto. Sig+num / Petri de Berga, qui hoc laudo et firmo. /9 Sig+num Raimunde de Coçart, predicte et Jachobi eius filii, qui hec ambo laudamus et firmamus. / Sig+num Guillelmi de Pegaria. Raimundi Bernardi Bertolomei. Berenguer de Casserris Caturcio, testium. de Casserris. et Petri de / Raimundus de Campo parietum, scriptor publicus Berge, scripsit heca die et anno prefixo. a. Signe autografat i decorat entremig de " hec" i "die". -132- 62 1254, juny 13. Raimon de Portella, confessa que ha rebut d´Ermengol de Banyeres 700 morabatins d´or que li devia per la donació del castell de Morea. A. B. ACA. Canc. Jaume I, Pergamins, c.91, n.1373. Perg. 140/130. Bon estat. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n.1373. Notum sit cunctis. Quod ego Raimundus de Portella, per me et omnes meos presentes atque /futuros, scienter et consulte. Confiteor in veritate me habuisse et numerando recepisse a te /3 Ermengando de Bagnariis et G. de Sancta Columba, loco tuo, .DCC. morabatinos anfossinos, / boni auri rectique ponderis, quos mi debebas et tenebaris persolvere pro illa diffinicione, donacione / ac laudacione, quam tibi feci et tuis de castri et honore de Morea. Et quare a te et dicto G. /6 de Sancta Columba et vestris sive de omnibus dictis morabatinis, bene paccatus voluntati mee. Renun-/cio excepcioni non numerate peccunie et doli. Ideoque per me et omnes meos presentes atque futuros, diffi-/nio vobis predicto Ermengando de Bagnariis et G. de Sancta Columba et vestris presentibus atque futuris, et omnibus /9 aliis quibuslibet personis privatis et extraneis que specialiter vel generaliter sint vel fuerint, mite-/mus pro omnibus dictis aureis vel parte ipsorum obligate, quod ego per me vel aliam a me interposi-/tam personam, non possim vos inde convenire vel demandare in iudicio vel extra iudicium, in causa vel /12 extra causam, immo facio vobis et vestris, bonum finem et pactum de non petendo. Siquo etiam iure vel ratione / contra hanc diffinicionem, venire vel iuvare possemus aliquo tempore, illi -133- iuri et rationi quantum ad hoc / penitus renuncio. Quod est factum idus iunii anno Domini Mº CCº L IIIIº. Sig+num mei predicti /15 Raimundi de Portella, qui hoc facio, laudo et firmo. Testes huius rei sunt. Guillermi Petri Doluan. / P. Dolo. Berenguarii de Sagas. Bernardi de Petra. et G. de Pedros. / Petrus de Vallecurva, rector ecclesie de Villalata, Urgellensis diocesis, qui hoc scripsit pro /18 mandato dicto R. de Portella, presentibus testibus supradictis die et annoa prefixo. a. Decorat entremig de "anno i prefixo". -134- 63 1254 Testamet de Raimon de Portella. Reconeix els deutes del seu pare Bernat de Portella vers el monestir de Santa Maria de Valldaura, i mana que siguin pagats després d´un mes de la seva mort. I li fa deixa del mas de Riba, situat a la parròquia d´Olvan. Comarca del Berguedà. A. B. ACU. Carpeta monestir varis : monestir de Sant Pere de la Portella, Perg. 411/230. Té dues taques d´humitat grans, la més petita afecta al text. No datat. Falta la part final. Hoc est translatum ab originali fideliter sumptum cuius series sic habetur. Quoniam nullus est in carne positus (...)a evadere potest. Id circo, ego Raimundus de Portella gravii detentus infirmitate, meum facio testamentum in quo eligo manumissores meos, / videlicet, Illustrissimum Dominum Regem Aragone et Comitem Barchinone, semper in deffectu et abçencia ipsius, et nobilem Raimundum de Cardona, Petrum de Berga, Guillermum de Angularia, Raimundum d´Urgio et monachum de Sancta Eugenia. Quibus dono plenam licenciam et /3 potestatem que ipsi dividant et ordinent res meas mobiles et in mobiles sine danpno eorum, sicut hic in venerint ordinatum. Primo dimito Domino Deo et eius genitrice Virgini Marie, animam meam ad regendum et eligo meam sepulturam in ciminterio monasterii Sancti Petri de Por-/tella, et dimito ibi lectum meum et unam mulam meam nigram que me portet ibi. Et omnes expensas quas occasione mee sepulture oporteat ibi facere. Et dimito eidem monasterio, mansos duos de Serrat miga et mansos Selva Redona et de Solaneles, et mansum de Font / de dura, cum omnibus a. Borrós per taca, una paraula. -135- iuribus et pertinenciis suis et tenedonibus ubicumque ipsas habeant dicti mansi et quicquid habeo et habere debeo in ipsa valle eiusdem monasterii sicut aqua versat ex utrique parte et de serra de Mascaró usque ad collem de Pinel, et laudo eidem monasterio illud /6 donum sive legatum quod Petrus Berengarii de Villalata et mater sua Dulcia de Villarasa quondam, dicta ibi fecerunt in parrochia de Villalata vel alibi, et etiam confirmo eidem monasterio omnia legata et donaciones eidem (facte)b ab alioquo usque ad istam diem. Et que abbas et conven-/tus eiusdem faciant ibi semper annuatim aniversatium per anima mea et parentum meorum in die obitus mei. Et que de reddibus istis detur ipsi conventui ipso die, competens pietancia victualium. Et dimito Sancte Marie Quart, redditus in ipsis mansis et decimo de Quart, de quibus unus presbateri / possit ibi stare semper et celebrare pro anime mea et parentum meorum et omnium fidelium defunctorum. Et solvo atque reddo Petro de Noeto et suis, totam illam emptionem quam ab ipso feci de hoc que habebat in parrochia Sancti Johannis de Villa Lata vel alibi, sicut in carta illius empcionis continetur . Et /9 ipse restituat manumissoribus meis .Mille. solidos Barchinone, quos in ipsa empcione persolvi computatis tamen primo in sortem omnibus fructibus quos inde percepi ante emptione vel post. Et dicti denarii persolvantur P. de Casturcio, et Petrus de Noeto restituat predictis manumissoribus ad (extimacionem)c / P.de Berga, abbatis de Portella et comendatorum de Podio Regum, expensas quas ego feci in ipsis operibus et domibus quas ibi construxi vel detur ei precium ipsius fundamenti dictorum domorum, et extimacione nec danpnis que inde sustinebit. Etiam dono atque lego monasterio Sancte (Marie)d de Ri-/vipullo omnes mansos meos et honores de villa Sicca, terminis castri de Palmerola, videlicet et mansum de Serrato et mansum de Tuiga et mansos de Rocha et de Olzines et den Amalric, cum omnibus pertinenciis et tenedonibus suis pro redditibus .CC. solidos, quos ibidem dono in perpetuum, et si redditus / 12 illorum mansorum ascendentent ultra summa .CC. solidos, illud retineo mi b. Borrós, interpretem. c. Taca, interpretem. d. Borrós, interpretem. -136- et meis, et si defecerit de illis .CC. solidos illud emendatur eidem monasterio in alio certo loco et securo, et dictum monasterium componat pro me et patri meo cum homibus suis de danpnis et iniuriis que eis dedimus aliqua ratione. Item / dimito eidem monasterio Rivipolle, omnes census et redditus quos accipio et debeo accipere et habere iuste in omnibus mansis et honoribus, quos dictum monasterium habet in baiulia sua de Borredano, et in baiulia sua de Nuce, et in sua baiulia de Merlesio, et faciant semper anniversarium / annuatim in ecclesia sua pro anima mea et parentum meorum in die obitus mei, et de his detur pietancia ipsi conventui competenter illa die. Et solvo eidem monasterio et abbati eiusdem, atque diffinio in perpetuum illam bastidam quam contra voluntatem suam (fecerunt)e in iuste apud Merlesium /15 in honore proprio dicti monasterii, et dono atque lego omnes expensas quas in opere ipsius bastite feci Bernardo Escaric qui meo tenet ipsam et aliquis de genere meo non habeat in ipsa de cetero aliquod dominium vel servitatem. Item dono et lego monasterio de Vallis Laura il/llum meum mansum de Ripa, (cum)f omnibus pertinenciis suis, qui est in valle de Solerio de parrochia de Olvan, et infra mensem post mortem meam, statim persolvantur eidem monasterio, totum illum bladum et denarii et alia que ego concedo me in iuste retinuisse de illo legato / quod Bernardus de Portella quondam pater meus, fecit eidem monasterio. Item dimito et dono monasterio Sancte Marie de Serratex, illum mansum de Comolgosa, quem mansus de Casteylo de parrochia de Sagas tenet per me, et totum illud quod accipio et accipere debeo in illo manso /18 de parrochia de Sagas, qui vocatur Podioliis, et illo manso de Gavarros quem tenet Raimundus de Podiolo pro me, et illum mansum et honorem quam tenet pro me Bernardus de Solerio de Garzilans, cum omni dominio, iurisdicione et servitute qui in ipsis mansis habeo et habere debeo aliqua ratione / et faciant semper aniversarium pro anima mea in die obitus mei, et detur de hiis competens pietancia ipsi conventui ipsa die. Item dimito ecclesie Sancti Jacobi de Fronteniano, illud quod accipio in manso Bernardi de Palat, et in manso de Amenla, et quicquid illi e. Borrós, interpretem. f. Tacat, interpretem. -137- mansi tenent pro me et com-/ponant cum ipsis hominibus de in iuriis quia ego et pater meus eis fecimus, et habeant ipsos franchos absque aliquo meo meorumque retentu. Item dimito monasterio Sancti Laurencii de Baguano, quicquid accipio aliquo iure vel racione in omnibus mansis et honoribus et in personis eorumdem mansorum, /21 quos dictum monasterium habet infra terram meam de Lubricato usque ad flumen Daest, et habeant ipsos franchos in perpetuum et componant cum ipsis homibus de danpnis sibe illatis a me et patre meo, et faciant semper annuatim aniversarium pro anima mea et parentum meorum, in die obitus mei. / Item dimito monasterio Sancte Marie de Stagno, mansum de Lodoncel de parrochia de Ierundela cum omnibus iuribus suis per alodium franchum, et componant pro me et patre meo cum homibus suis de iniuriis quia eis fecimus. Item dimito Ospitali Iherosolimitano illud quod mansus de Turris de / parrochia Sancti Petri de Casserres et mansus de Colle tenent pro me, et hospitale componat cum bonibus suiis de iniuriis sibe illatis ame et patre meo. Item dimito Domui Milicie Templi, redditus .XX. solidos annuatim in manso de Campis, et in omnibus aliis qui accipio ultra flumen Lubrigati / 24 versus occidente, et si hec non sufficerent ad dictos redditus .XX. solidos, mei manumissores compleant illud in alio loco circo eidem templi et securo, et si superat inde aliquid illud mi et meis et componant cum hominibus suis de danpnis illatis sibe a me et patre meo, et solvo, reddo atque concedo / pro alodio ecclesie Sancti Michaelis de Pedreto, illum honorem quem eide deret quondam, Dulcia de Villarasa et P. Berengarii, filius suis. Item laudo et concedo per me et meos in perpetuum, ecclesis Dolvan, de Sagas, de Quar, de Villalata, omnes sacrarias suas pro alodio francho et (...)g ad haben-/das, tenendas et possidendas integre et quiete sicut in cartis in facte fuerunt inter episcopum Sedis Urgellem et Guillermum de Portella pro avum meum plenius continetur. Item dono atque lego ecclesie Sancti Iohannis de Villalata et rectori suo presenti et futuro et omnibus aliis, aliis ecclesiis de terra /27 mea omnes census, redditus et consuetudines qui ibi accipio vel aliquis pro me tam in ecclesiis quam in sacrariis earumdem, de blados, de vino et g. Borrós per taca, una paraula. -138- carnibus sive de aliqua re, et que in ipsis non possim de cetero petere alberguam nec accipere vel aliquis de genere meo. Et dimito omnibus ecclesiis pa-/rrochialibus de terra mea, in quibus non accipio alique sensum, unicumque ipsarum, .X. solidos censuales annuatim, et ecclesiis Sancte Marie de Merlesio, et de Nuce et de Malanied et hospicio (Beg.), de Borredano, unicumque similer .X. solidos annuatim pro comestione et danpnis que ego et pater mei ipsis / dedimus et fecimus, et capellani ipsarum faciant semper aniversarium in ipsis ecclesiis in die obitus mei, pro anima mea et parentum meorum. Et deti .X. solidos assignaretur predictis ecclesiis, super redditibus meis censuales per, abbatem de Portella, et Comendatorem de Podio Regum de /30 assensu et concilio P. de Berga. Et dimito ecclesie Sancte Marie de Guardia .X. solidos annuatim super redditibus quos accipio in manso de Quadres, et si illi redditus non sufficerent ad illos .X. solidos, emendetur eidem ecclesie in alio certo loco, per predictos abbatem et Comendatorem et P. de Berga. / Item dimito conventui Sancte Marie de Luzano et dono ligna ad necessitatem ospicii sui cotidie in perpetuum in boscho de Escarics, et concedo eis omnem donacionem inde factam ab antecessoribus meis. Item dono et lego monasterio Sancte Marie de Monte serrato .XX. solidos. Et monas-/terio Sancti Beneditos de Bagiis .XV. solidos. Quos denarios mando et volo predictis monasteriis dari et assignari annuatim sensuales super redditibus meis in loco eiusdem certo et securo, per P. de Berga et abbatem de Portella et Comendatorem de Podio Regi. Et ista duas monasteria et /33 monastrium de Serratex, componant similer cum homibus suis pro me et patre meo de danpnis quas (...)h (in omnibus supra dictis legatis salvo), et retineo totum ius et consuetudinem baiuli mei de Palmerola et aliorum baiulorum perpetuum alium. Item confiteor me re-/cepisse de dote mi promissa a domna Sibila, uxore mea, .VI. Mille et .CC. solidos malgereses in denariisi (...)j que fueret extimata ad .M.D. solidos malgereses, ex quibus mando sibe restitui .M. solidos, quos tenet de ipsis abbas Portelle et predicta guar-/ nimenta. h. Taca, falten 2 paraules, resta interpretem. i. Rascat, i sobreescrit, malgareses in denariis. j. Taca, falten 6 paraules. -139- Et pro residuis .V. Mille .CC. solidos de dote predicta, et per illis .Mille. solidos, quos dedi sibi de meo (ad voluntates suas tempore nupciarum ut instrumento)k sui sponsalicii continetur. Et pro recompensacione reddituum castri de Palmerola, quod sibi non potui obligare pro mea dote et sponsalicio, quia /36 iam erat obligatum ad iniurias patris mei. Teneat ipsa totum illud decimum et mansum de Planis (...) (Dolvan)l et manso de Esponia et feudum quod dominis de Terrogia consuevit tenere pro me et antecessoribus meis in parrochia Sancti Johannis de Villalta, hoc certi excepto / que de dicto (...)m eidem ecclesie Sancti Iohannis, superius dimito et si redditus isti non sufficient ad extimata (...)n de Palmerola emendetur sibi minus fallimentum in alio certo loco, et siquid inde superaverit mi remaneat sine obligacione sua. Sed volo ac mando quod / equs et garnimenta et omnia alia mea mobilia vendantur et precium illarum persolvatur predicte domine in solucione dictorum .XI. Mille .CC. solidos et vendatur ille honore de Castello cum omni dominio et iuridiccione sua abbati de Portella, sicut E. de Portella quondam ipsum vendi-/39 dit patri meo et detur sibe pro .III. Mille solidos malgereses, et que componat pro me et patre meo cum hominibus suis de iniuries quas eis fecimus et que tenat semper in monasterio suo .l. sacerdotem pro anima mea et parentum meorum et si hec predicta non sufficient ad dictam solucionem, lego / Sancte Marie Sedis Urgellen. Et Episcopo eiusdem predictem decimum de Nuce, que per ipsum teneo et ipso persolvat predicte domine .III. Mille solidos malgereses et componat cum homnibus demunt Magastril, de Sadao. Et de Sadao et de Canos de iniuriis et danpniis que eis feci. Et si (episcopis nulle)o / hoc facere, Capitulum eiusdem compleat hec predicta et habeat derem de omnium, vel in defectu ipsorum vendatur eiusdam alteri qui ipsum tenerat pro ecclesia et episcopo supradicto, et precium cadat in solucionem domine dicte et aliis meis debitis persolvendis. Item mando persolvi Raimundo P. /42 de Malam .III. Mille solidos malgereses, quos sibe debeo de dote sororis mee k. l. m. n. o. Taca, borrós interpretem. Taca, interpretem en part. Borrat 3 llestres. Taca, falten 2 paraules. Borrós, interpretem. -140- Beatricis de .VII. Mille solidos Barchinone, quos dominis rex mihi debet et que recipiat Barchinones cum malgereses, ad valorem de quatorzens quia ita est pactum in term et ipsum et de hoc quod superaverit de predictis .VII. Mille solidos Barchinone, / fiat solutero P. et G.de Casturcio, quibus debeo .III. Mille .CC. solidos malgereses vel paulo plus. Item volo et mando in anima dictorum manumissorum que testamentum Bernardi Portella quondam pater meis observetur in omnibus et ipsum faciant penitus observari et que omnes sue iniurie emendetur. -141- 64 1255, abril, 12. Berga Umbert de Merlès, confessa i reconeix que rep de Pere de Berga, el castell de Montmajor. Li promet bona fe, fa homenatge tot seguit i promet ferma i legal estipulació. Situat al terme de Montmajor, comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.92, n. 1411. Perg. 215/150. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n.1411. Notum sit cunctis, quod ego Umbertius de Merles, confiteor et recognosco quod recipio a vobis, domino P. de Berga, castrum de Monte-/maiori. Quod dictum castrum michi redditis ratione manumissionis testibus Raimundi de Portella quondam. Et promitto vobis bona /3 fide quod donem vobis de predicto castro iratus et paccatus potestatem, quincumque volueritis vel pecieritis . Et facio vobis / homagium in continenti pro dicto castro. Item promitto vobis firma stipulatione quod stabo cognitionis illius iudicis cuiuscumque / vos volueritis vel elegeritis super combenientiis quas mihi petebat dictus Raimundus de Portella, et ad diem et dies, locum et loca /6 quos vel que mihi iuste assignaveritis sine omni diffucio ex eam, et Sentenciam que super hiis per vestrum iudicem quem / ad hoc elegeritis lata fuerit audiam et sequas abasque aliquo contradicto. Ita etiam quod ratione iniuriorum quas mihi intu-/lit dictus Raimundus de Portella, non impediam aliqua ratione quim Sentenciam Audiam et Sequar, super iam dictis. Item promitto /9 vobis quod aliquem ranchorem vel malam voluntatem non habuero, nec malum aliquid inferam hominibus de Montemaiori, eo / quare auxilium vel iuvamen prestiterunt, Raimundi de Portella et ei tanquam domino servierunt. Omnia supradicta et singula / sicut superius scripta -142- sunt, promitto vobis bona fide et sub legalitates attendere, et segui et firmiter complere. Et obligo inde /12 vobis omnia bona mea ubique. Actum est hoc II idus aprilis, anno Domini Mº CCº LºVº. Sig+num Humberti de / Merles predicti, qui hec laudo et firmo. / Sig+num Geraldi Petri Dolvan et Bernardi Bernardi Bartholomei et Bernardi Olibe, testis. de Turre. /15 Raimundus de Colle, notarius publicus Berge, qui hoc scripsita die et anno prefixo. a. Signe autografat i decorat, entremig de "scripsit" i "die". -143- 65 1256, maig 14. Berga Varis homes en representació de la vila i universitat de Berga, reconeixen al senyor Pere de Berga, i pacten les condicions i impostos als habitants nous a la vila de Berga. A. B. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.92, n.1447. Perg. 290/280. Document en albafet divís. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 1447. Notum sit cunctis. Quod nos Bernardus Bartolomei, Bernardus de Michealis, et Berengarius de Canalibus, A. Lobera et Bernadus Dez Porto-/lil, Berengarius de Prixana, et Raimundus Bageti, Bernardus de Renad et Bernardus Deza Pila, Raimundus de Canalibus et Berengarius de /3 Padriga, Pertrus Auger et Berengarius Raedor, Petrus Buiga, et Berengarius de Riparia, Bernardus de Coneminis, et Raimundus Dez / Noguer, per nos et per totam Universitatem Ville Berge, et per omnes successores nostros et successores, tocius universitatis. Recognoscimus, cum / testimonio et auctoritate huius publici instrumenti perpetuum valituri et duraturi, vobis domino Petri de Bergaa, quod si ab hac die in antea ullo /6 tempore aliqui homines sive mulieres aliumde ab aliqua parte sive ab aliquo loco dominacionis, vestre ad villam Berge ve-/nirent, et ibidem in dicta villa comorantes, infra annum sue comoracionis decesserint in ipsis et rebus suis habeatis vos ean-/dem peticionem sive demandam quam ante huius comoracionem sive stacionem haberetis super intestia et a. Interlineat, de Berga. -144- exorchiab petendis sive etiam requiren-/9dis. Si vero post annum, in eadem villa iam dicta, residenciam facientes, decesserint a predictis intestia et exorchia, / sint liberi franchi penitus et immunes, sicut alii homines ville Berge stantes in eadem et naturales eiusdem ville. Ita videlicet, / quod post annum residencie sue, sine intestati, sine exorchi, sine etiam intestati et exorchi decesserint, nullam demandam /12 possitis facere in bonis suis ratione intestie vel exorchie. Sed omnes et singuli inteligantur in illa franchitate quam nobis et / Universitatem ville Berge concessistis, pro ut plenius et melius in instrumento franchitatis continetur. Item recognoscimus vobis, dicto / domino Petro de Berga, quod homines qui extra villam iam dictam, in mansis antiquis et masoveriis parrochie Sancte Eulalie de Berga, /15 modo sunt et erunt de cetero non intelliguntur in franchitate a vobis concessa, nobis et toti Universitati ville Berge, super intestia et / exorchia superius memoratis. Verum si forsam, aliquis vel aliqui homines vel mulieres de iam dicta parrochia et mansis antiquis et / masoveriis iam dictis, in ville Berge iam dicta, post annum steterint a predictis intestia et exorchia sint penitus liberati, /18 ita quod non teneantur ad predicta post annum pro ut superius dictum est, nec vos aut vestri possitis ipsos vel successores eorum aut eorum bona impetere vel demandare super predictis, sed sint penitus immunes et quitii a predictis intestia et / exorchia prestandis, sicut homines ville Berge propii ac etiam naturales. Actum est hoc II idus madii, anno Domini MºCCºLVIº. / Sig+na Bernardi Bartolomei. Bernardi Michaelis, Bernardi de Canalibus. A. /21 Lobera. Bernardus Des Portolil. Bernardus de Prixana. R. Hugueti. Benardus de Padrinya et Petri / Augerii. Berengari Raedor. Petri Buiga. Bernardi de Riparia. Bernardus de Coneminis et Raimundi de Noguerio, predictorum, qui hoc lau/damus et firmamus. Sig+num G. de Peguera, et R. de Peguera, et Bernardus de b. Interlineat, exorchia. -145- Baucerein, A. de Turre, G. de Boscho, /24 Petri de Caturcio, G. de Cascails, A. Olive, et A. de Cosconera, commorantium in Berga. Testes. / Raimundus de Colle, notarius publicus Berge, qui hoc scripsitc die et anno prefixe. AB AB AB c. Signe decorat entremig de "scripsit i die". -146- 66 1256, juliol 24. Vic Raimon, vescomte de Cardona, concedeix, dóna i confirma, per remei de la seva ànima i dels seus pares, al monestir de Santa Maria de Valldaura i a la seva abadessa Blanca, i successores, a perpetuïtat, una saumata de sal de Cardona, cada setmana. Comarca del Bages. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 13. Perg. 225/100. L´última línea borrosa i illegible. La N inicial dibuixada i allargada. Notum sit cunctis quod nos Raimundus, Dei gratia vice comes Cardone, per nos et omnes presentes et futuros, cum hoc presenti publico / instrumento perpetuo valituro, gratis ac spontanea voluntate, damus, concedimus et confirmamus in presente ob remedium anime nostre et parentorum /3 nostrorum et omnium fidelium deffuntorum monasterio de Vallis Laura et vobis domine Blanche, Dei gratia abbatisse eiusdem monasterii et successoribus vestris / imperpetum, unam saumatam salis nostre de Cardona. Quam saumatam dictum monasterium et vos atque successores vestros habeatis et recipiatis semper / liberam et quitiam absque omni meo meorumque contradictu in dicto sale nostro de Cardona. Hanc qualibet septimeniaa autem donacionem facimus dicto monasterio et vobis domine abbatisse /6 atque sucessoribus vestris de predicta saumata salis imperpetuum, sicut melius dici intelligi nominari sive excogitare potes ad vestrum vestrorumque successorum / salvamentum et bonum intellectum; promitentes que unquam contra predictem donacionem non veniamusb teneamini, ne unquam aliquam personam contravenire faciamus vel / promitimusc aliquo modo. a. Qualibet septimania) ,interlineat. b. Borrós, indiquem per comparació amb pergamí 161-14. c. Borrat, igualment comparem amb 161-14 P. -147- Actum est hoc nono kalendas augusti, anno Domini Mº CCº LVIº. Sig+num Raimundi de Cardona predicti, qui hoc laudo et firmo. 9/ Testes huius rei sunt, Gaucerandus de Cardona, Berengarii ded Tuguris, miles et Petrus de Olibeba et A. Rotgerius. / Sig+num A. d´Aireis, Vicen canonici Vici notario. / Sig+num Petri de Alibergo, qui hoc scribi feci et clausit mandato Petri notarii, /12 cum diccionibus supra posint en et publici ville, scriptoris iurati, de Ayreis, publici Vª líneae ubi dici, quolibet septimana, et in VIIIIª ubi dici, Berengarii de, die et anno quod supraf. d. De, interlineat. e. cum diccionibus supra posint in Vª linea, illegible, posat per f. vi dici Berengarii de, illegible per borrós. Ho posem per comparació amb pergamí 161-14. comparació amb pergamí 161-14. -148- 67 1256, juliol, 24. Vic Trasllat fidel fet 1480. Raimon, vescomte de Cardona, dóna concedeix i confirma al monestir de Santa Maria de Valldaura i a la seva abadessa Blanca i successores, a perpetuïtat, una saumata de sal de Cardona, cada setmana. Comarca del Bages. A. B. Document anterior. C. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 14. Perg. 175/305. La "N" inicial una mica decorada. Al revers del pergamí indica: copia augmentada. Hoc est translatum bene et fideliter sumptum a quodam publico instrumento tenoris sequentis. Notum sit cunctis quod nos Raimundus, Dei gratia / vice comes Cardone, per nos et omnes nostros presentes et futuros, cum hoc presenti publico instrumento perpetuo valituro, gratis ac spontanea voluntate, damus, /3 concedimus et confirmamus in presenti, ob remedium anime nostre et parentorum nostrorum et omnium fidelium deffunctorum, monasterio de Valle Laura / et vobis domine Blanche, Dei gratia abbatisse eiusdem monasterii et successoribus vestris imperpetum, unam saumatam salis nostre de Cardona. Quam sau-/matam dictum monasterium et vos atque successores vestros habeatis et reciperiatis semper liberam et quitiam absque omni nostro nostrorumque contradictu in dicto /6 sale nostro de Cardona qualibet septimania. Hanc autem donacionem facimus dicto monasterio et vobis dicte abbatisse atque successoribus vestris de predicta / saumata salis imperpetuum. Sicut melius dici intelligi nominari sive excogitari pote ad nostro nostrorumque successorum salvamentum et bonum intellectum, promit-/tentes quibusquam contra predictam -149- donacionem non veniemus nec unquam aliquam personam contravenire et facemus vel permitemus aliquo modo. Actum est hoc /9 nono kalendas augusti, Millessimo Ducentesimo Quinquagesimo Sexto. anno Domini Sig+num Raimundi de Cardona predicti, qui hec laudo et firmo. / Testes huius rei sunt Gaucerandus de Cardona, Berengarius de Tuguris, miles et Petrus de Olibeba et A. Rotgeris. Sig+num Pe-/tri de Ayreis, Vicen canonici et publici ville Vici notarium. Sig+num Petri de Alibergo, scriptoris iurati, qui hoc scribi feci et clau-/12 sit mandato Petri de Ayreis, publici Vicens notarii, cum diccionibus supra posint en Vª linea ubi dici, qualibet septimania, et in VIIIIª ubi dici, / Berengarie de, die et anno quod supra. / Petri Balella, auctoritate regia, notarii publici testis. / 15 Petri Sala, auctoritate regia, notarii publici testis. / Johannis Saragossa, notarii publici Minorise prevende preposito Minorise, qui hoc translatum a predicto publico / instrumento fideliter sumptum. Et hiis eodem de verbo ad verbum veridite comprobamus scripsit. Et signo et nomine scri-/18 tis et consuetis mei testifficacione predictorum et duorum notariorum ut supra patet infidem et testimonio premissorum. Signa VIº decimo die, mensis octobris, anno a Nativitate Domini Millessimo Quadrigesimo octuagesimo. -150- 68 1257, maig 7. Portella Qüestió que fou moguda entre Pere de Castellà i el seu fill, contra els marmessors de Bernat Portella: Pere de Berga i Raimon Portella ara ja mort, pel mas de Noguer. Comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 15. Perg. 190/340. Trencat la part dreta superior, falta un tros. Pateat universis quod mota fuit questio inter, Petrum de filium suum agentes ex una / parte super Castelani (...)a iniuris et dampnis quas Bernardus de Portella quondam, eis (...)b Castelyo patri ipsius Petri de Cas-/3 stelyio et dominum P. de Berga manumissorem testamentorum Bernardi ac Raimundi quondam, de Portella ac tutorem testamentarum / Geralde filie condam Raimundi de Portella, ex alia deffendentem pro se et aliis manumissoribus dicti Bernardi de Portella et / R. de Cardona contutore suo sub examine P. de Valcorba iudicis delegati ab ipso domino P.de Berga ad /6 cognoscendum de iniuris et dampnis illatis per Bernardus de Portella. Et omnia propossuerunt conquirendo predicti P. et G. de / Castellyo in hunc modum conquesti fuerit P. de Castelyo de parrochie d´Olvan et G. filius suus de P. de Berga / manumissore condam Bernardus de Portella ac tutore testamentario Geralde filie condam Raimundi de Portella dicentes, /9 que dictus Bernardus de Portella olim iniuste et sine causa racionavili, cepit G. de Castelio patrem istius P. et fece / eum redimi .D. solidos Barchinone de quibus recepe dictus Bernardus de Portella .CCC. solidos in denariis et compulit per vim et / metum ipsum G. de a. Pergamí trencat, falten unes 16 lletres. b. Trencat, falten unes 14 lletres. -151- Castelio que tenebat ipsum captum pro isti predicti et dicti G. darent dicto Bernardo de Por-/12 tella mansum de Noguerio qui est iuxta monasterium Valle Lauree pro residuos .CC. solidos unde petebant isti de Castellicere / prenonati prefactum domini P. de Berga et alios manumissores predicti Bernardi de Portella, sibi condenpnan ad restitucionem / dictorum .CCC. solidos et ad restitucionem mansi pre nonati vel salute loco predicti mansi ad solucionem iusti precii que val-/15 lebat dictus mansus tunc temporis computato in ipso precio illum censum et consuetudines qua dictus Bernardus de Por-/tella remisit et diffinium suo manso de Castellio imperpetuum pro precio empcionis illius mansi sicut in carta predicte ven-/dicionis continere. Et quia domini P. de Berga ignorabat predicta et non constabat ei de violencia et metu predicto P. /18 de Castelyo et G. filius suis produxerunt ab hoc probandum XVI testes. Videlicet: P. de Torrentibus, R. de Conemines, G. de Pugcugul, F. de Deu, Bernardus de Vallaura, R. de Fuiva, Peraton baiulus Dolvan, Berengario de Podio Dolvan, / G. Rossiniol F.Rossinyol, F. de Vallaura, P.de Gironela, G.Garrosa, /21 Bernardus F.F. de Minoves, G. de Solerio. Qui iurati deposuerent super capcione et violencia ac metu predicto / sicut in eorum de posicionibus redactis in libro restitucionum plenius contenire. Unum ego P.de Valcorba datus cog-/nitor iniurarum domini Bernardus de Portella per dominum P. de Berga manumissorem ipsius visa peticione predictorum. G. et P. /24 de Castelio et audita ac diligente intellecta visis etiam de posicionibus. Et qui in posse meo super hoc iurati / de posuere habito super hoc plenium sapientum consilio de iure, condenpno prefactum dominum P.de Berga et alios manumi-/ssores predicti domini Bernardus de Portella ad restitucionem dictorum .CCC. solidos quos ad iudico restitui per dictum dominum /27 P. de Berga predictis G. et P. de Castelio. Item cum constet mi que dictus Bernardus de Portella habuit pervim et metum quem in tulerat G. condam de Castelio mansum de Noguerio prenonatum et dedit eum monasterio Vallau-/ree, et dictum monasterium et conventus eiusdem, ipsum mansum meo teneant et possideant dico similiter, et de iure /30 pro predictis domini P. de Berga, manumissore dicti Bernardi de Portella, persolvat de bonis ipsius Bernardus de Portella eidem -152- de / Castelio, illud iustum precium que isti Castelio prenonati possent habere tunc temporis de ipso manso si ipsum licite / posseret vendere cuilibet extranee persone computato tamen et recompensato in illo precio, ille census et consuetudines /33 que dictis B. de Portella dimisit manso de Castellio pro aprisione predicti mansi de Noguerio vel reddat eiusdem de Cas/tellio mansum Noguerio prenonatum. Et in hoc condenpno predictum domini P. de Berga et alios manumissores dicti Bernardus de / Portella. Data fuit hoc firma die nono madii, anno Domini Mº CCº LVIIº, presentibus Bernardus de Balzarem. /36 Geraldus Petri Dolvan. Berengarii de Podio Dolvan. R. de Conemines. Bernardus de Za Rovira. / Sig+num Peratoni, baiuli Dolvan, qui loco et vice P. de Berga interfuit ad hoc omnia supradicta tractanda et / probanda et ad promulgacionem istius firmie pro mandato domini P. de Berga et hoc firmo et laudo. /39 Raimundus de Nidobono, scripsit hoc vice ac nomine Petri de Vallaura iudicis predicti die et anno prefixoc. / Sig+numd mei Petri de Vallaura, iudicis predicti qui hanc Sentenciam tuli et firmavi et eam scribi feci et clausi meo / Sig+no. c. Signe autografat i decorat. d. Signe autografat i decorat. -153- 69 1257, novembre 23. Barcelona Jaume I, rei d´Aragó, concedeix a Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, el domini i drets dels 4 masos de Fàbrica, situats en la parròquia de Santa Eulàlia de Berga, per a construir-hi un nou monestir. Berga, comarca de Berguedà. A. B. ACA. Reg.Can. Jaume I, nº 9,fol.49v. Publ.: HUICI, A., Documentos Jaime I, vol.3. València, 1916-1922 Quod nos Iacobus,etc. intellecto per vos Blancham abbatissam monasterii Sancte Marie Vallis Laure, ordinis cisterciensis, quod, propter ipsius loci indecenciam, proponitis vos et conventum vestrum ad decenciorem locum transferre, attendentes quod ex regie dignitatis officio tenemur et debemus personas et loca religiosa diligere et fovere ac maioribus donacionibus et beneficiis prosequi ac fovere, idcirco ob remedium anime nostre et progenitorum nostrorum, per nos et nostros assignamus, concedimus et donamus vobis Blanche, abatisse predicte, et per vos ipsi monasterio et conventui eiusdem imperpetuum totum ius et dominium quod habemus et habere debemus aliquo modo aliqua racione aut iure in illis quatuor mansis de fabrica dominicature nostre, qui in parrochia Sancte Eulalie de Berga pro nobis tenentur et terminis ac pertinenciis eorumdem cum censibus, agrariis, questiis, donis, cenis, serviciis, monetaticis, bovaticis, ademprivis, iusticiis, caloniis et cum vocibus et accionibus, realibus, personalibus et mixtis et aliis iuribus omnibus que non ibi habemus et habere debemus aliqua racione, ad habendum, tenendum, possidendum, expletandum et ad omnes vestras vestrorumque successorum -154- voluntates libere ac perpetuo faciendas, sine aliquo nostro nostrorumque vinculo et retentu, ita, tamen, qiod vos et succesores vestri in ipsorum mansorum termino, hinc ad unum annum, vestrum de novo incipiatis hedificare monasterium et construere ac vos, hinc ad quinque annos primo venturos et continue completos, ibidem cum conventu vestro ad habitandum perpetuo transfferatis. Datum Barchinone, M.CC.L. septimo. ____________________ IX kalendas decembris, aano Domini -155- 70 1259, agost 24. Guàrdia Raimon de Planes i la seva muller Estefania de Planes, de la parròquia de Santa Maria de Matamala, confesa i reconeix com senyor seu i natural al monestir de Santa Maria de Valldaura i especialment a Blanca, abadessa del monestir i convent, promet obeir. Situat al terme actual de Lloses a la comarca del Ripollés. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 16. Perg. 160/145. Mal conservat, amb parts borroses, especialment al costat esquerre. La lletra inicial gran i dibuixada. En el revers del pergamí indica: Homenatge de Matamala, tenent any 1259. Sit notum cunctis quod ego Raimundi de Planis coniux Estephenie de Planis, condam de parrochie / Sancte Marie de Matamala, scienti et consulte et bona ac libera voluntate, per me et per omnes meos /3 presentes atque futuros et cum testimonio huius publici instrumenti imperpetuum valituro, confiteor et / recognosco dominum meum naturalem monasterium Sancte Marie de Valle Laure et specialiter / domi(nam)a Blancham, Dei gratia abbatissam eiusdem monasterii et omne conventui eiusdem loci et successo-/6 res (...)b perpetuum, promitendo in fide et veritate, personam et omnem prolem meam et omnia bona mea mo-/bi(lia et in)c mobilia, habita et habenda, ubicumque habeant leges vel prope habere et expectare ad ius / (...)d etatem dicti monasterii et successorum suorum (imperbenem) et esse legalem et fidelem dicta et /9 (...)e omni ege(nio)f et malo ingenio et faceret serviciis in manu et posse a. b. c. d. e. f. Borrat 3 lletres. Id. 4 lletres. Borrat, posem (lia et in). Borrat, falten unes 6 lletres. Borrat, falten unes 5 lletres. tacat, interpretació. -156- vestro tam a vobis / (...)g anuciis vestr(is) fuero requisitus, non obstante casu aliquo contingente. Item pro ista bona fide sequi et / facere vestram voluntatem omni tempore et stare et obedire precepto et mandamento vestro tanquam meorum dominorum. /12 Ita que alium dominum propio vos et successores et monasterium ante dictum non eligam ne eligere possim ecclesie / (...)h vel manifeste, et hoc omnia intelligantur esse facta ad bonum et sanum intellectum pro ut melius et / (inte)lligii dicti pote. Renunciando omni iuri divino et humano, introducto vel introductore et omni accioni tam /15 reali quam personali, tam canonico quam civili, et omni legi auxilio et beneficio que ad hoc infringenda iuvari / possem. Actum est hoc VIIII kalendas septembre, anno Domini Mº CCº LVIIIIº. Sig+num Petri de Planis, / que hoc laudo et firmo. /18 Testes huius rei sunt, Petrus de Seralonga, et Berengarius de Casallis capellanus de locis, et Petrus / de Capite ville. de Matamala, scribanus scripsit sub die anno quod suprak. / JOANNESj de Guardia, qui hoc g. h. i. j. k. Borrat 4 lletres. Borrat 3 lletres. Borrat 4 lletres. Escrit amb lletres grans i dibuixades una mica. Autografiat entremig de supra. -157- 71 1260, maig, 21. Tarragona Bernat de Portella, que ja té la majoria de Portella, rep de Pere de Berga en feu, els castells de Montmajor i de Quer. Promet bona fe i ferma estipulació, per la majoria que tindrà de Berga, fent-li homenatge. Situat a la comarca del Berguedà. A. B. C. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.94, n. 1608. Perg. 180/190. Document en albafet divís. D. ACA. Trasllats Reg. Cancc Jaume I, n. 1608. ABC ABC ABC Sit notum cunctis, quod ego Bernardus de Portella, per me et meos, recipio a vobis Petro de Berga / in feudum, castra de Monte-Maiore et de Querd, et promito vobis stipulando bona fide quod ego et mei qui /3 maioritatem honoris de Portella tenebunt, tenebimus super castra predicta, per vos a vestros qui maiorita/tem de Berga tenebunt, et faciemus vobis et vestris semper homagium pro ipsis castris, et irati et paccati / dabimus potestatem vobis et vestris qui maioritatem domini de Berga tenebunt ad usum Consuetudinem /6 Barchinone. Et pro hiis omnibus et singulis atendendis per me et meos in futurum, facio vobis homagium in / presenti, et promito vobis stipulando quod procurabo et tractabo semper bonum vestrum et utilitatem vestram / in omnibus, et iurabo vos et valebo vobis et tenebo me vobiscum contra omnes homines iuste et iniuste. Iuro /9 igitur in Deum tactis a me corporaliter Sacro Sanctis Dei quatuor Evangeliis, omnia predicta et singula attendere / et complere et -158- in nullo contravenire. Versa vice, ego Petrus de Berga, promito vobis Bernardo de Portel-/la quod procurabo et tractabo semper bonum vestrum et utilitatem vestram in omnibus, et iurabo vos et /12 valebo vobis et tenebo me vobiscum contra omnes homines qui nolint recipere ius vestrum. Et hoc promit-/to vobis in fide qua dominus tenetur vassallo, et etiam iuro omnia predicta et singula, attendere et complere / et in nullo contravenire, sic Deus me adiuvet et hec Sancta quatuor Evangelia corporaliter a me tacta. Actum /15 est hoc XIIº kalendas iunii, anno Domini Mº CCº Sexagesimo. Sig+num Bernardi de Portella. Sig+num / Petri de Berga, qui hoc firmamus, laudamus et iuramus. Sig+num Ferrarii de Gatello. Sig+num / Guillermi Stephanis. Sig+num Raimundi de Morerio, prepositi de Lilleto. Sig+num Bertrandi de Monte Olivo. /18 Sig+num Guillelmi de Podio, rectoris ecclesie de Falseto. Sig+num Guillermi de Peguera, testium. / Ego Raimundus de Villanova, notarius Terrachone, hoc scribi feci. / Ego Petrus Vedelli, hoc scripsi mandato Raimundi de Villanova, Terrachone notarius, die et anno prefixis. ____________________ -159- 72 1260, maig, 28. Falset Trasllat fet 1272. Blanca de Portella, aprova i lloa la compra que va fer Pere de Berga a Bernat de Portella, fill seu i de Bernat de Portella ja mort, sobre el castell de Garcia i Monte Leto, i el mas Roig i de els seus termes. A. B. C. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.94, n. 1610. Perg. 265/185. Bon estat. D. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 1610. Hoc est translatum fideliter factum Vº nonas october anno Domini Mº.CCº.LXXº secondo, sumptum a quodam instrumento quod sic habetur. Sit omnibus manifestum, quod / ego domina Blancha de ça Portella, per me et omnes successores meos, scienter consulte et de toto iure meo pleno certificata cum hoc publico instrumento /3 perpetuo valituro, aprobo, et consencio ad laudo vobis nobili Petro de Berga, empcionem quam fecistis a Bernardo de ça Portella, filio mei domne Blanche et Bernardo de ça / Portella condam, castro de Carçia et de Monte Leto, et de manso Rubeo et terminis eorum, sicut in instrumento inde vobis per ipsum facto plenius continetur, / dando et cedendo vobis dicto nobili Petro de Berga, quicquid iuris vel facti ego habeam vel habere debem aut poteram in predictis aliquo iure casu vel modo tam ratione /6 peratum meorum, quam ratione composicionis facte inter me ex una parte, et dictum Bernardum de ça Portella filium meum, ex altera quam alia qualibet ratione casu modo vel iure que / dici possit vel excogitari ad vestrum bonum et sanum intellectum. Ita quod per me vel aliquam personam interpositam, palam vel oculte, in iudicio vel extra non / veniam nec venire -160- possim contra predicta vel aliquod predictorum, nec faciam dicto vel facto, nec fieri permitam, quantum in me fuerit nec maxinabor in aliquo quo predicta minus valeant /9 aut valere possint vel debeant vobis dicto nobili Petro de Berga, et quod hoc predicta omnia et singula, firma vobis sint et valeant pepetuo. Renunciando specialiter / sexus descripto et non scripto, ponitivo et consuetudinario, quo vel quibus contra predicta et singula vel aliquod predictorum venire possim vel in aliquo adiuvari, et / omnia predicta et singula atendere, servare et nunquam in aliquo contravenire ut predicitur ad vestrum sanum et bonum et vobis utilem intellectum, iuro super Sancta IIIIº /12 Dei Evangelia coram me ponita et corporaliter manu tacta. Actum est hoc Vº kalendas iunii, anno Domini Mº CCº LXº. Sig+num domine Blanche de ça / Portella, qui hoc firmo et laudo iuro atque concedo, testibus que firmare rogo. Sig+num Petri Punalt. Sig+num R. Avela. S.Bernardi de / Carçia, huius rei testium. /15 Ego Guillermus de Ponte, notarius de Falçet, pro G. de Podio, hoc scripsi die et anno prefixoa, et cum raso et emendato in VIª linea ubi dicitur, feci. / Ego Johannis de Revidana, notarius publicus Ilerdensis, ut testis subscribo. Ego Petrus Aterii, notarius publicus Ilerdenesis ut testis subscribo. / Sig+numb mei Petri de Clero, notarii publici Ilerdense, qui hoc scripsit translatum. a. Signe autografat i decorat, entremig de "prefixo". b. Signe autografat i decorat. -161- 73 1260, juny, 19. Berga Bernat de Portella, desfà i dóna fi, amb instrument en possessió de Pere de Berga i homes i dones del senyor de la Portella, a totes les ingratituts, desamors, males voluntats i rancúnies, hagudes des del dia de la mort del seu pare Bernat de Portella, fins el dia d´avui. Promet a Pere de Berga i a tots els dits, bona fe. A. B. C. ACA. Cancel. Jaume I, Pergamins, c.94, n.1617. Perg. 235/120. D. ACA. Trasllats Reg. Canc. Jaume I, n. 1617. Notum sit cunctis, quod ego Bernardus de Portella, bono animo et gratuita voluntate et ex certa sciencia, solvo et diffinio cum hoc publico / instrumento in posse manu viri nobili Petri de Berga, Arnaldo de Turre, et Bertrando de Turre, et Petro de Palmerola, et Berenguer /3 de Buatela, et infantibus eius et Petro filio Raimundi Blanch et Bernardus Blanch, et A. Poncii et Peratono, baiulo de Gironella, et / generaliter omnibus hominibus et mulieribus domini de Portella, omnes ingratitudines sive desamors et malas voluntates et ranchores, / quas vel quos ratione vestri vel alia qualibet ratione que dici vel nominari possit, contra eos habuerim a die illo citra /6 quo Bernardus de Portella, pater meus quondam decessit, usque hanc diem presentem, et promito vobis Petro de Berga bona fide / et cuique predictorum, quod ipsis vel suis aut successoribus eorum, nunquam malum faciam vel dicam aut fieri faciam rationibus / predictis, set omnibus et singulis sit perpetuo aut hac die in anima solutum remissum et diffinitum, sicut melius dici potest. -162- /9 Actum est hoc XIII kalendas iulii, anno Domini Mº.CCº LXº. Sig+num Bernardi de Portella, predicti qui hoc laudo et firmo. / Sig+na A. capellani Berga. G. de Torrentibus. Bernardi Bartholomei. A. de Cosconera et P. Auger, comorantium / in Berga, testes. /12 Raimundus de Colle, notarius publicus Berge, qui hoc scripsita die et anno prefixo. a. Signe autografat i decorat, entremig de "scripsit " i "die". -163- 74 1260, desembre, 8. Lleida Testament de domna Berenguera de Santa Fe. Fa deixes al monestir de Santa Maria de Valldaura, mitjançant la seva filla Blanca, prioressa del monestir. Trasllat fet el 28 gener de 1289, d´un altre trasllat. A. B. C. AHN. Clero, c. 2245, n. 12. Perg. 280/200. En bastant bon estat. Lletra petita. Trencat pel costat dret al final. Hoc est translatum fideliter ad alio translato cuius tenor talis est. Hoc est translatum fideliter / factum Vº kalendas februari, anno domini MºCCº LXXXº nono, a quodam testamento cuius series sit habetur. Quia nemo /3 mortalium Incarne positus mortem evadere potest. Id circo, ego Berengaria de Sancta Fide, licet agrea corpore, / sana mente. In meo pleno sensu et loquela integra, meum facio scribere testamentum, auctoritate cuius eligo manu-/missorem meum, Poncium de Sancta Fide virum meum, cui plenum posse et licenciam dono dividendi seu dis-/6 tribuendi et largiendi, omnia bona mea et etiam crescendiet minuendis vestri voluntatem suam. In primis / eligo meam sepulturam in monasterio Sancte Marie Petrecalis, promitens et statuens quod recipiam habitum / domarum monasterii predicti et conventui, dimito per pietancia in mense eius dare .Quiquaginta morabetinos. Item /9 dimito priorisse Valle Laure scilicet, Blancha nomine filia mea, Vilaflet cum suo termino, sicut domna Sibilia, / mater mea, mi dimisit in suo testamento. Post obitum vero predicte filie mee Blanqua, nomine volo et mando pro remaneat / predicto monasterio -164- Valle Laure, itaque semper in dormitorio predicti monasterii ardeat notte una lampada et semper /12 senile et setimana pro omnibus fidelibus defunctis sacrificium oficiatur. Item volo et constituo pro omnia debita, que / ego et vir meus Poncius de Sancta Fide, simil fecimus persolvantur de illis .CCC. morabetinis quos ambo habemus super / castro de Sancta Fide et soluta pietancia scilicet, .L. morabetinos et restitucione facta de in iuris ac debitis in qua /15 sunt. Volo, que vir meus predictis, dividat per anima mea illos .C. aureos qui super sunt hec ea ante volun-/tas mea novissima. Set ut hoc testamentum predictum maiori gaudeant firmitate. Ego Berengaria predicta, vero / super Sancta Evangelia pro nec imitabo de predictis voluntatem meam. IIIIº Actum est hoc VI idus desember, /18 anno Domini Mº CCº LXº. Sig+num Berengaria de Sancta Fide predicte, testatricis, qui hec firmo et concedo manumissores et testes / firmare rogo. Sig+num Poncii de Sancta Fide, viri eius et manumissoris predicti qui hoc firmo. Sig+num Bernardi / de Pontibus militis. Et Bernardis Dolinelles, testium. Ego P. Magie, rector ecclesie Taylacelli, scrip-/21 si hoc mandato ffratris P. de Luna, de Ordine Cisterciensi, cum dapnnato in IIIIª linea et in VIIª, cum supraposito / ubi dicitur, simile. Ego frater P. de Luna, Cisterciensi Ordinis, subcribo et hoc Sig+no inpono. / Ego Bernardus de Canega priorius, notarius Canega, hic mi pro testes, subcribo. Ego Petrus Ferrarrii, notario publici /24 eius Canege hic me pro testes, subcribo. / Bernardus de Pontibus, notario publicus Berge hoc fideliter abserbo regula translatari fecit, cum quo / de verbo ad verbum comprobavit nichil addite ab visso vel viciato et clausis tercio idus /27 desember, anno Domini Millesimo CCº XCº -165- Septimo, hoc suo Si+gnoa. a. Signe dibuixat. -166- 75 1261, agost 8. Esglèsia Sant Martí Pons de Balsareny, amb voluntat i deliberació de l´abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, dóna, entrega, lloa i assigna a Berenguer de Medàlia, muller Dolça i els seus, el castell de Puigdemager i la seva fortalesa, amb vicari, homes i dones, habitants i habitadors, cases, feixes, fruits, honors, censos, usos, agrers, serveis. Comarca de l´Anoia, terme d’Els Prats del Rei. A. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 17. Perg. 200/115. Mal conservat, al centre del pergamí casi borrat. La "S" inicial una mica decorada. Sit noctum cunctis quod ego nobiler Poncius de Balzarenio, cum voluntate et deliberatione ex domina abbatissa / Vallis Laure, per me et omnes meos presentes et sequentes dono, trado et in terminos cum hoc publicho instrumento perpetui va-/3 lituro, laudo et habere assigno, vobis Berengario de Medalia, habitanti in villa de Pratis et uxori vestre Dulcie et vestris et / cui volueritis scilicet, totum castrum de Podio Mager et fortitudinem dicti castri cum omnibus hominibus et / feminis vel habitantis vel habitaturis, et cum omnibus domibus, fecis, vel fructus et cum omnibus honoribus, censis, /6 usatice, agraris frummentis plantatis in cuius laudissimis bonis laudamentis et cum omnibus ademprivis, omnium / re(...)patisa arbris et cum omnibus iuribus et vocibus meis michi in dicto castro et in toto suo termino aliquo modo perti-/nentibus iuste vel in iuste. Ita dono et laudo et in eternum habere concedo, sub hanc forma et condicione, quod semper /9 per me et meos dictum castrum cum vicaris vos et vestrum et quamdocumque vobis ne vestris peciero sive mei per-/cieruntb potestatem de dicto castro in (termino)c a. Borrós, no comprés. b. Borrós, interpretem. -167- spacium omnem dierum et absque aliquo cum in vallo intradatis. Et ut / nos est Barchinone dictum castrum vobis et vestris in pace reddam et in perite (...)d reitero sine aliquo impedimento o contradiccione. /12 Et si forte domina abbatissa de Valle daura servicenciam michi vel meis in aliquo tempore pecierit inde meo, / tantum sive vestro adiutorio, faciam de omnibus directos de vobis Berengario de Medalia. Si post obite vestri, / quando facerem servitium racione decimi, castri preffati abbatisse .Decem. solidos huius (monete)e terni in pace sal-/15 uatis et non aliud et ego mei faciam tenere et habere et in pace expletare vobis et vestris totam donacionem / solum modo cum vestris expenssis. / Quod est factum VI idus augusti, sub anno Incarnacionibus Mº CCº LXº primo. Sig+num nobile Poncii de /18 Balzarennio, qui hoc totum firmo. Sig+num domine Blanche, Dei gratia abbatissa de Valledaura, qui hoc firmat et in omni-/ bus. Sig+num Sig+num Arnaldi de Grevalosa. Sig+num Petri militibus et Geraldi de (Berge)f. Arnaldus, presbiterum / notarius Sancti Martini de Ecclesiole, qui hoc scripsit et hoc feci Sig+numg B. impresit. c. d. e. f. g. Borros, interpretem. Borrós. Quasi illegible. Borrós, illegible. Signe autografat i decorat. -168- 76 1263, gener 18. Berga Arnau Roger, comte de Pallars, i muller Sança, donen i ofereixen a Déu i al monestir de Santa Maria de Valldaura, a Blanca la seva abadessa i al convent, a perpetuïtat, un cens anual de 100 sous malgaresos, sobre els rèdits, sortides i drets del mercat del castell de Peramea. Comarca de Pallars Sobirà A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 18. Perg. 265/230. Mal conservat, borrós i trencat per doblec vertical. La "H" inicial decorada. Hoc est translatum sumptum fideliter a quodam instrumento segello cereo q(...)a in quo sigillo aperpebat figura militis equitantis in / equo miniato et be habuit (...)b S. Arnau Roger, comite de Paylars, cuius instrumento tenor talis est. Notum sit cunctis /3 quod (... )c comtissa per nos et per omnes nostros natos et futuros cum hoc pu-/ (publico intrumento...)d consulte ex scienter liberatione, damus, laudamus atque offerimus domino / Deo et Monasterio beate Marie Vallee Laure et vobis domine Blanche, Dei gratia abbatisse eiusdem loci et totius conventiu eiusdem loci et omnibus vestris /6 (...)e imperpetuum .C. solidos malgaresis censualem annualium, super redditibus et exitibus et iuribus que nos accipimus et accipere debemus in Coleverio sive / censibus mercatis castris nostri de f Perramersia. Tali videlicez, (...) quam vos et vestris successoris a. b. c. d. e. f. quoscumque volueritis, habeatis et teneatis et Borrat unes 9 lletres. Borrat unes 9 lletres. Borrat unes 11 lletres. Borrat unes 11 lletres. Illegible. Borrat il.legible. -169- possideatis quiete predictum / censum, scilicet, .C. solidos malgaresis annuatim in festo Sancti Michaelis septembre, de predictis ommnibus redditibus pro ut melius dici vel intelligi potest ad vestrum como-/9 dum et honorem predicte monasterio Valle Laure (...)g successorum vestrorum. Et si forte predicta moneta fuerit alterata vel pignorata valetur vel precio / solvant vobis quolibet anno ad vos Marchus de Argener, in prenominato termino in redditibus sive censibus mercati predicti castri de Petramersia, (...)h / vobis per firmam et legalem convenientiam ut faciamus vobis et successoribus vestris (...)i, hoc supradicta tradere et habere in sana pace contra cunctas personas /12 in iure vel extra ius. Renunciamus curie vestri et omni legi iura domino et (...)j sive consuetudiniaria et introducta vel introducto huic donacio modo / aliquo resistente. Actum est hoc XIIII kalendas febrerii, anno Christus, CCº LXIIIº. Mº Sig+num A. Rogere gratia Dei comite. Sig+num uxoris eius domina comi-/tissa Sanxa, ambos qui hanc instrumenta mandaverunt scribere et testes firmare. Sig+numk domino ffrater P. gratia Dei abbas gerensis. /15 Sig+num Bernardus de Rochafort et Petri de Monteros, milites. Sig+num Bernardi de Parisfacerem in castro Bono, omnes testes sunt. / Sub vissionem omnium predictorum, Bernardus de Villanova, notarii publici gerensis scripsit et suo Sig+nol feci, die et anno quo supra. / Bernardusm de Pontibus, notarius publicus Berge, hoc fideliter ab originali suo translatari fecit, cum quo de verbo g. h. i. j. k. l. m. Borrat, il.legible 12 lletres. Borrat, il.legible 9 lletres. Borrat, il.legible 9 lletres. Borrat, il.legible 4 lletres. Signe autografat i decorat. id. A partir d´aquí amb lletra molt diferent. -170- ad verbum /18 diligenter comprobavit, cum raso et emendato in XVª linea ubi scribiter, et Petri, et clausit hoc suo Sig+nunn. n. Signe autografat -171- 77 1265, abril, 8. Barcelona Trasllat fet a octubre de 1266. El rei Jaume I concedeix a Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura i al convent i successors, aquelles 5 cases edificades en la vila de Berga, que tenien els Fra Menors en alou lliure i franc. Dóna permís per poblar amb gent que no sigui de la vila de Berga. A. B. C. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 19. Perg. 260/270. Trencat a la part final del pergamí. La "H" inicial i també la "N" on comença el text copiat del document original estan dibuixades. Hoc est translatum a quodam alio translato fideliter sumptum cuius tenor tali est. Noverint universi quod nos Iacobus, Dei gratia rex Aragoni, / Maioricha et Valencie, Comes Barchinone et Urgellen, et dominus Montepesularii, per nos et nostros, concedimus vobis Blanche, abbatisse monasterii Vallis Laure et conventui /3 eiusdem quod vos et vestros successores habetis illa quinque hospicia que edificata sunt in villa de Berga, in domo et loco quam et quem Fratres Minores condam / consuevere habere et habebant et que iam ex donacione mea habebatis ibidem per francho sedio et libero alodio nostro et possitis in ipsis quinque hospiciis / habere atque populatores homines qui non sint ville de Berga. Nos autem enfranchimus et liberos ac franchos facimus ipsa quinque hospicia et homines /6 qui dicta quinque hospicia tenent vel de cetero tenebunt quia non sint ville de Berga, abonum questia excorca et cavalcata et redemtionibus / eorumdem. Salvo inde nobis et nostris que siqui ipsi homines habent vel tenent vel habebunt de tercio seu -172- tenebunt de meo redento quocumque / modo de eo non sint liberi necque franchi set inde nobis et nostris pro iure et dare teneantur ut alii homines de Berga. Et ita volumus et /9 concedimus vobis quod vos et quos vos volueritis, habetis dicta quinque hospicia et homines qui ut predictum est ea tenent vel tenebunt ad habendum, / tenendum, possidendum et ad vendendum, dandum et in pignorandum et ad vestras voluntates inde (pactus) faciendas sicut melius et utilius dici et in-/telligi pote vestro bono intelectium et vestrorum, mandantes firmiter vicariis, baiulis, curiis, portariis et universis aliis oficialibus et subditis nostris /12 ac locum nostrum teneantibus, et predicta omnia firma habeant et observeant ac faciant observari, et nos nec dicta .V. hospicia seu homines / qui ea teneant vel de cetero tenebunt ut predictum est, contra predicta non molestent in aliquo, no permitant esse molestati. Datum Barchinone VIº idus aprilis, anno Domini Mº CCº LXº Vº. / Sig+numa Jachobi, Dei gratia Rege Aragonum, Maioricha et Valencie, Comitis Barchinone et Urgellen et Domini Montepesulari. /15 Testes sunt: Gueraldus, vicecomes Caprarie. R. de Guardia. / P. de Monte Cathano. G. Cervelione. Huguetus de Cervilione. / Sig+numb Simonis de Sancto Felicio, qui mandato domini regis, predicti hoc scribi feci et clausit, loco die et anno prefixis. /18 Raimundus de Qualepa, publicus Berge qui hoc translatum fecit fideliter translatari, cum diccionibus suprapositis ubi dicitur, et vestris nicho / ad dico mitato dimisso seu variato, se science XI kalendas de octobri, anno Domini Mº CCº LXVº Iº, a. Signe autografat i decorat. b. Id. -173- et apposuit suum Sig+num / (Raimundus)c de Qualepa, presbiter notarii qui hoc translatum fecit fideliter translatavi publici notari iurati (...)d, anno Domini Mº CCº /21 (...)e addito mutato dimisso seu variato se sciente et appossuit suum Sig+no. c. Trencat, falten 3 lletres. d. Trencat, falten 3 lletres. e. Trencat, falten 8 lletres -174- 78 1265, desembre, 15. Sant Jaume de Frontonyà Trasllat fet l´any 1301 a Berga. Blanca abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, amb concens i voluntat de tot el convent, donen, lloen i concedeixen a Guillem de Medirols i a qui ell vulgui, a perpetuïtat, tota la batllia de Rotgers, amb totes les provendes i rèdits que accepten en tota la parròquia de Sant Sadurní de Rotgers. Aquest li fa homenage de mans. Situat al terme de Borredà, a la comarca del Berguedà. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.161, n. 20. Perg. 240/230. Borrós cap a la part final, marge esquerra. La "H" inicial mica decorada. En el revers indica: Acte de la vendas feu domna Blanca abadessa de Val Llaura de la batllia de Rotgers a Guillem de Mediroles. Hoc est translatum ab originali fideliter sumptum tenor talis est. Sit notum cunctis, quod nos domina Blancha Dei gratia abbatissa Monasterii Devallaura de con-/sensu et voluntate totius conventus eiusdem loci, damus, laudamus atque concedimus tibi Guillermi de Mediroles et cuicumque volueritis ad omnes tuas voluntates /3 imperpetum faciendas omnem baiuliam totius honore nostri de Rotgers et omnem proventum et redditium que nos accipimus et accipere et habere debemus in tota parrochia / Sancti Saturnini de Roigers sub tali videlicez condicione ti et cuicumque volueris predictam baiuliam damus eorum tu et ille que tu volueris expleta, redditus et proven-/tus predicti honoris congregetis bene et fideliter et habeas et recipias inde racione baiuli, decimi blado et vino septimiam mensuram de primis, et due gallinis, /6 habeas unam pernam de quinque argenzades et unam gallinam pro tua retrodecima et duos solidos de omnibus censualibus et retrodecima de omnibus aventuris, / et habeas -175- eratges et trescols et albergas pro ut baiulus ibi accipere consuevit annuatim. Et ita concedimus ti et cuiscumque volueris imperpetuum predictam baiuliam / pro ut melius et utilius dici vel intelligi potest ad tuum bonum et sanum intellectum. Pro qua diffinitione sive concessione accipimus a te .Duoscentos. solidos /9 Barchinone monete de terno, de quibus confitemur nos esse bene paccate. Renunciando omni excepcioni, peccunie non recepte pro qua etiam bauliam tu et ille au illam / dare, dimitere vel dimitere volueris eritis non homo faciendo nobis unus post alium homagium manuale quod homagium a te G. de Mediroles accipimus / in continenti ad hoc ut ita donacio finior habetur, concedimus etiam tibi et cuicumque volueris que nunquam de cetero unus post alium istam baiuliam teneatur /12 a nobis sive successoribus nostris impetrare ne aliquo laudissimi dare. Set nos et omnes successores nostri, faciamus illam bauliam ut predicti tenere, habere et im-/perpetuum possidere sine nostro alio servicio ti G. de Mediroles et cuicumque volueris in perpetuum et ego de Mediroles, recipiendo a vobis domina abbatissa et conven-/tui vestro predictam baiuliam ut predicti, et facio vobis homagium manuale et promito vobis esse fidelis et legalis dicto et facio et facere et sicuriare ius pro /15 predicta baulia (...)a cuicumque et quacumque fuero requisitus a vobis. Actum est hoc VIII.X. kalendas ianuarii, anno Domini Mº CCº LXVIº. firmo. Sig+num Eliessendis de Urgio, priorissa. Sig+num Dolça de Iosa, subtus priorissa. Sig+num Ga. de Baiine, celleraria. Sig+num / Ermessendis de Jonal, sacristana. Sig+num Berengarie de Luciano. Sig+num In de Leiidac. P. de Vilaplana et P. de Madiroles, testium. Sig+num domine / abbatisse Blancheb, a. Borrós, illegible 8 lletres. b. Illegible, interpreto. c. No comprès. -176- Raimundus de Fonte, /18 clericus et notarius Sancti Iacobi de Frontiniano, qui hoc scripsit sub die et anno quodd supra. / eBernardus de Pontibus, notarius publicus Berge, hoc fideliter ab originali suo translatari fecit, / cum quo de verbo ad verbum comprobavit et clausit, XV kalendas Iulii, anno Domini Mº CCCº primo /21 hoc suo Sig+numf. d. Suscripció autografada. e. Lletra molt diferent. f. Signe autografat i decorat. -177- 79 1267, agost 21. Berga Agnès de Vilallonga i espós Mateu de Vilallonga, prometen bona fe i ferma i legal estipulació a Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, convent i successors, i entreguen el que posseixen lliure, quiet i buit, de la venda del castell de Solanelles, que van vendre quan el posseïen. Situat a l’actual terme d’Els Prats de Rei, comarca de l´Anoia. A. AHN. Clero, Valldaura, c.162, n. 1. Perg. 190/150. Notum sit cunctis quod nos Agnes de Vilalonga et vir eius Mactheus de Vilalonga, per nos et omnes nostros, promitimus bona / fide et firma et legali stipulatione, vobis domine Blanche, Dei gratia abbatisse monasterii Vallis Lauree et conventui eiusdem /3 et successoribus vestris, quod nos trademus vobis posseemus quitiam et liberam atque vacuam, totius illius venditionis castri de / Solaneles quod vobis vendidimus quanto ipsam posseemus, recipere volueritis. Et ipsum castrum cum pertinentiis suis / et hominibus ipsius castri, trademus vobis liberum et absolutum et ipsum vobis tenere faciemus in pace ab omni /6 honore debitorum. Et si aliqua debita vel obligaciones racione debitorum, nunc vel in posterum apponerint quibus / castrum vel habitatores ipsius per nos vel per Poncium de Balcioregno vel predecessores nostros obligata fuerit / ab illis debitis et obligacionibus quibus libet illa liberabimus et absolvemus, et vos et in raciones dicti castri /9 et dictum castrum inde preves servabimus et vos et ipsos et bona eorum et nostra quitie et plene super predictis deffen-/demus, sine omnia vestra molestia et dampno. Pro quibus complendis, servandis et attendendis obligamus / vobis et dicto monasterio et successoribus vestris, omnia bona nostra mobilia et inmobilia -178- habita et habenda utrique sint. Et renunciamus omni iuri et exceptioni quibus possemus, contra predicta in aliquo adiuvari. Actum est hoc XIII / kalendas septembre, anno Domini, Mº CCº LXVIIº. Sig+num Agnetis predicte. Sig+num predicti, qui hoc laudamus et firmamus. 15 / Sig+num Petri de Arnaldi de Cosconera, testes. Berga. Mathei de Vilalonga Bernardi de Cascails et Raimundus de Qualepa, publicus scribi fecit et clausit hoc Sig+noa. notarius Berge, qui hoc a. Signe autografat i decorat. -179- 80 1267, novembre 20. Berga Trasllat fidel fet el 1298. Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura i convent, deslliuren i tornen a Mateu de Vilalonga i muller Agnès, totes les demandes dels béns que foren de Bernat de Balsereny. Fent posseir la part del dret i llei fetes per Guillem de Balsereny, mort i Blanca, filla de Bernat de Balsereny, donant-li tota licència i llei, el qual i que pertanyen a Blanca, monja del monestir, afegint que rebrà a una de les seves filles, com a monja. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.162, n. 2. Perg. 225/110. Mal conservat, borrós. Hoc est translatum fideliter, secundum die kalendas febreurii, anno Domini Mº CCº XCVIIIº cuius series tali est. Noverint universi, quod nos domina Blancha, Dei gratia / abbatissa monasterii Valle Lauree, ex certa sciencia, per nos et conventum nostrum et per omnes successores nostros, solvimus et diffinimus atque in perpetuum remitimus vobis Matheo /3 de Villalongua, militi et Agneti uxor vestre et vestris, omnes peticiones et demandas vestras qu(as)a vos vel derimentes bona que fuere Bernardus de Balcenregno, facere pussumus / racione iure et lexe vobis et monasterio nostro fieris per Guillermum de Balcenregno, quondam et Blancham filiam dicti Bernardi. Diffinimus tibi, vobis et vestris totam licenciam et franscam et ius / quod et que dicte Blanche moniali dicti monasterii pertinent urbanis predictis, vel pervenire possunt. Absoluciones vos et vestris et omnia bona vestra et detentores fine pusses-/6 sores dictorum bonorum ab omni peticione exaccione et demanda nostri et nostrorum successorum. Qua ad predictam, et faciamus a. Borrat dos lletres. Interpretem. -180- pactum firmissimum atque in perpetuum non petendi et non / exigendi ulterius. Renunciantes spunte omni iuri et privileio, ac excepioni et beneficia quibus contra predicta pussemus aliquatenus adiuvari promitimus tibi vobis que recipiemus in / monasterium nostrum pro moniali unam de filiabus vestris quocumque per vos fuerimus requisite, et hoc sive omni missione vestri et vestrorum. Salva reffecione conventus et vestibus et /9 lecti. Quod est factum XII kalendas decembris, anno Domini Mº CCº LXº septimo. Sig+num domine Blanche predicte. Sig+num Guillerme Linyana, cellerarie, que hec / laudamus et firmamus. de Sig+num Petri de Berga et Bernardi de Cascails et A. de Casanova et Guillermi de Piyana. Testes. / Raimundus de Ornalian, publicus notarius Berge, qui hoc scripsit et clausit hoc Sig+nob. /12 Sig+numc Bernardi de Rierola, presbiter et rectoris ecclesie de Madiola, qui hoc translatum viso et lecto originali pro testes firma. Bernardi de Condemina, recthori ecclesie Balcireii, qui hoc scribi feci cum literis rasis et emendatis in Xª linea / ubi dici, na, die et anno quoe supra. / Sig+numd b. c. d. e. Signe Signe Signe Signe autografat i decorat. autografat i decorat. autografat i decorat. dibuixat entremig de les dues paraules. -181- 81 1267, novembre 30. Berga Agnès de Vilallonga i el seu espós Mateu de Vilallonga, ensems, venen, concedeixen i entreguen a Déu, al monestir de Santa Maria de Valldaura, l´abadessa Blanca, i al convent i successors, tot el castell de Solanelles, que és més avall dels termes de la Segarra, en alou propi, amb homes i dones, cases, fortaleses, terres cultes i ermes, plans, pastures, llenya, fonts, vi i aigua, roques i pedres, totes les teneduries i pertinences, censos, rèdits, parts d´expletes, jornades, bades, tragines, serveis, batudes, guaites, seguicis, bada i tots emprius i servituts, tots els dominis. El preu és de 6.200 sous Barcelona. Signa com testimoni Pere de Berga, entre altres. El castell de Solanelles és a la comarca de l´Anoia, al terme actual de Els Prats de Rei. A. AHN. Clero, Valldaura, c.162, n. 3. Perg. 333/300. Al verso diu: Acta de la compra de Solanelles. Notum sit cunctis, quod nos Agnes de Vilalonga et vir meus, Matheus de Vilalonga, ambo pariter, per nos et omnes nostros presentes et posteriors, cum auctoritate et testimonio in / huius presentis publici instrumenti perpetui duraturi et valituri, vendimus et concedimus et vendo in presenti corporaliter tradimus domino Deo et monasterio Vallis Lauree et facio ad ho-/3 norem gloriose matris eius et vobis domine Blanche, Dei gratie abbatisse dicti monasterii et conventui eiusdem et successoribus vestris dictum monasterium tenentibus ad omnes vestras et successorum / vestrorum perpetuas faciendas. Videlicet, totum illum nostrum castrum nominatum de Solaneles, quod castrum est infra terminos terre de Sagerra et est unum alodium franchum. Quod cas-/trum predictum, cum hominibus et mulieribus, domibus et fortitudinibus, terris, possessionibus, cultis et heremis, cum planis, pasturis, lignaris, cum fontibus et vinis et aquis cum roquis /6 et petris et cum omnibus -182- tenedonibus et pertinentiis et terminis suis et adempriviis, cum censibus, redditibus agrariis et partibus expletorum cum iovis, batudis, traginis, seguiciis et (...)a/gieris, cum guaitis et badis et cum omnibus adempriviis et serviturtbus, et cum omnibus dominiis et senioraticis que in predictis habemus, et generaliter cum omnibus hic expressis et non expressis hic / novatis et ignoratis que in predicto castro et in terminis suis habemus et habere debemus vel possumus, et antecessores nostri habuerunt. Vendimus vobis et monasterio vestro et successoribus vestris in perpetuum /9 pro alodio bene francho, quitio et libero, precio .Sex milium. et .CC. solidos Barchinone de terno, de quibus omnibus sumus bene vestri paccati nostre voluntati. Renunciantes excepcioni non recepte / sive non numerati precii et doli, et licet in veritate iustum et verum precium obtuberitis, siquid cum ultra predictum precium hoc presens venditio, in nunc valet aut est in posterum valitura totam / illam plus valenciam habeatis in nostro proprio, dono, firmo et irrecovabili. Ita quod racione iusti precii non recepti, licet in veritate iustum precium recepimus, non possimus vos vel successores /12 vestros aliquo tempore convenire bene. Renunciamus omni iuri et excepcioni, quibus possemus contra predicta iuvari, et specialiter illi iuri quo deceptis ultra dimidiam iusti preci subvenit. / Et nullum ius partem aut dimidium, nunc nobis in predictis retinemus, aut in posterium reservamus. Et nos et nostros de ipsius precius denudamus et vos et dictum monasterium pleno iu-/re investimus. Et iniciamus vos et dictum monasterium in veram et plenam possessionem et contrari possessionem vestris et feci ad habendum, tenendum, possidendum, vendendum, alienandum et ad omnes /15 nostras voluntatesb successorum vestrorum semper libere faciendas. Et cedimus vobis et dicto monasterio et vestris successoribus, totum locum nostrum iura voces et acciones et quidquid in ipsis habemus et habere / debemus. Et nos per nos et omnes nostros faciemus vobis et dicto monasterio et successoribus vestris tenere, habere, possidere et in pace perpetuo expletare, pro alodio bene francho, / quitio et libero, omnia predicta et a. Illegible. b. Voluntates, Interlineat. -183- singula contra omnes personas indistincte. Et de eviccione et plena guirentia, tenemur vobis et monasterio vestro et successoribus vestris et tenere promitimus /18 in perpetuum, contra omnes personas indistincte, in causa, ante causam, et post causam in iure extranis, non expectata vel requisita aliqua monicione sive monicionibus sive denunciacione vel / denunciacionibus, pro qua quidem guirentia et eviccione et omnibus supradictis et singulis, vobis et vestro monasterio servandis, complendis et attendendis, et etiam pro expensis dampnnis / et interesse que in predictis propter deffectum nostrum vobis contingerent. Obligamus vobis et monasterio et successoribus vestris, omnia bona nostra mobiliam et inmobiliam ac senioventia, habita et /21 habenda utrimque sint. Sub qua obligacione predicta, promitimus vobis et monasterio vestro, bona fide et firma stipulacione, quod si aliqua persona vel persone propinque vel extranet / cuiuscumque condicionis essent vobis vel monasterio vestro vel successoribus vestris in predictis vel aliquo de predictis, questionem querelam vel demandam in iure ut extra ius moverit vel / moverent, illi questioni vel questionibus seu demandis aut querelis. Nos et successoris nostris et locum nostrum tenentes nos, offeremus et ipsis in nos recipiemus et contra qualibet /24 vos et monasterium vestrum, plene deffendemus quantito illud saverimus vel per vos aut vestris nobis fuerit nunciatum. Non expectata iudiciali convencione. Renunciantes scientier et / sponte omni iuri canonico et civili, comuni et privato, scripto et non scripto, consuetudini et constitutioni, quibus contra predicta possemus iuvari. Et ego Agnes predicta, scienter et / de iure meo cerciorata per rabellionem infra scriptum. Renuncio iuri ypothecarum et rerum racione dotis sponsalicii mi obligatam. Et etiam iuri quod prohibet ne fundus dotalis /27 vel res vendetur, vel alienetur, et omni alii iuri quo possem contra predicta, in toto vel in parte iuvari. Et ut predicta omnia et singula, in tuto melius et firmus, sint. / Nos predicti domina Agnes et Matheus vir eius, ambo scienter et consulte, iuramus et iurando sponte promitimus quod, contra predicta vel aliquod de predictas nullo tempore veniamus, / ne persone venienti, contra opem auxilium vel consilium demus vel prestemus. Sed omnia predicta -184- et singula, attendamus, servemus et compleamus, sic Deus nos adiuvet, et hoc Sanctam /30 Dei IIIIº Evangelia, corporaliter per nos tacta. Et sub virtute presenti iuramenti, renunciamus omni iuri et excepcioni quibus possemus contra predicta iuvari. Actum est hoc, / XII kalendas december, anno Domini Mº CCº LXVIIº. Sig+num domine Agnetis predicte. Sig+num Vilalonga iuratorum, qui hoc laudamus et firmamus. Mathei de / Sig+num Petri de Berga. Bernardi de Cascails. Arnaldi de Cosconera et Guillermi de Pinyana. Testes . /33 Raimundus de Qualepa, publicus notarius Berge, qui hoc scribi fecit, cum raso et emendato ubi dicitur, LXVIIc, et clausit hoc Sig+nod. c. Ratllat. d. Signe autografat i decorat. -185- 81 bis. 1269, agost 8. Solanelles Trasllat de document fet 4 maig de 1341. Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, amb concens del convent, dóna i entrega a Guillem de Quadra, estant en el castell de Solanelles, el camp de terra dit "Camp de Peyora", que és en el castell de Puigdemàger, perquè el treballi, guardi, sembri i doni la 1/5 part dels fruits. Paga 35 sous. Terme de Els Prats del Rei, comarca de l´Anoia. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.166, n. 10. Perg. 330/240. Hoc est translatum sumptum fideliter quarto nonas madii, anno Domini Millesimo Trecentesimo Quadragesimo Primo, a quondam instrumento cuius tenor sequitur in hunc modum. / Notum sit cunctis presentibus et futuris presentem paginam inspecturis quod nos domina Blanca, Dei gratia abbatissa Valle Laure, de consilio et voluntate totius nostri conventui, per nos /3 et omnes successores nostras damus et in presenti tradimus vobis Guillermo de Quadra, stante in castro de Solanelis, et vestris et cui vos volueritis, quodam campum nostrum terre que vocatur / Campum de Peyora, que est situm in termino castri de Pug de Mager, que afrontat a prima parte in onore Bernardi Mercer de Pratis, de secundam in onore den Alenii, de tercia in onore / G. Sala, de quarta in onore Guillermi dez Soler et in via que vadit versus Sancte Margarite. Sicut ab omnibus partibus terminatur et afrontatur cum introitibus et exitibus /6 suis et melioramentis que ibi sunt et facere volueritis. Ita vobis et vestris damus atque concedimus ad omnes nostras nostrorumque voluntates perpetuo faciendas, habendo / vos de cetero potestatem dandi, vendendi, vendendi alienandi vel quecumque volueritis voluntates -186- tanquam de re vestra propria, salvo tamen, iure et dominio nostri monasterii in / omnibus, prefatum nove campum damus atque concedimus sub tali forma et condicione que ipsum bene laboretis et custodiatis et femetis, et de fructibus eorum quos demus /9 ibi dedent nobis, quintam partem fideliter tribuatis. Et hoc facio nichil teneamini facem nobis nec nostris. Et nos et nostris faciemus vobis et vestris tenedonem, possidem in pace contra cunctas / personas, in eternun sub obligacionem omni bonorum nostrorum mobilium et inmobilium. Et pro hac donacione, recipimus a vobis vobis .XXXV. solidos Barchinone monete terni, de quibus nos / confitemur bene esse paccate tota nostre voluntati. Renuncians omni exceptioni non mumerate, peccunie et doli, et si predicta donatio de predicto precio valet aut deinceps va-/12 lebit, totum in nostro plano dono habeatis. Ita que per nos nec nostris de cetero revocari non possit. Mitendo vos in possessionem et corporalem perpetuum tenedonem. Actum / est hoc VIº idus augusti, anno Domini Mº CCº LXº IXº. Sig+num domina Blanca, Dei gratia abbatissa Vallis Laure, qui hec firmavit et concessit. Testes firmare rogavit. Sig+num / domina Geraldona Ça Morera, eiusdem monasterii monacha, que hec firmavit. Sig+num Eliesendis de Curdo, priorisse. Testes huius rei sunt, Bernardi de Maçana et Bertoli et G. /15 Sala, homines de Solanelis. Guillermus de Porta, clericus de Solanelis, scripsit et clausit et suo Sig+numa hoc imposit. qui hoc / Sig+num Berengarii Mercerii, subvicarii de Pratis et Segarre pro domino rege, qui huic translato in nostri presencia, per infrascriptum notarium, fideliter comprobato cum suo originali nostram prestamus auctoritatem periter / et decretum, et volumus que in iudicio et extra, ut suo originali fides ab omnibus impendatur. -187- / 18 Sig+ numb mei Berengarii Rovira, regentis scribaniam ville de Pratis, pro fratre Francischo Vives, coadjuntore perpetuo, rectore ecclesie dicte ville, ac notario publico eiusdem, qui hoc / translatum sumptum a suo originali et cum eodem fideliter comprobatum auctoritzatumque per dictum sub vicarium scripsi die et anno, predictis presentibus testibus Petro / Viver et Raimundo Scutiferi, et clausi. a. Signe autografat i decorat. b. Signe autografat i decorat. -188- 82 1270, febrer 27. Calaf Trasllat fet a 1343. Berenguera Seguera de la vila de Tàrrega i el seu fill Pere, venen a Pere Ierma i esposa Elisenda, l´honor anomenat Clos en el terme de Puigdemàger i els Comelars que estan al costat. Ho venen per 40 sous de Barcelona. Terme Dels Prats del Rei, comarca de l´Anoia. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.162, n.4. Perg. 365/300. Mal conservat. Trencat per la part d´ abaix, i varies taques d´humitat. Còpia en abstracte. Hoc est translatum fideliter sumptum, quarto nonas augusti, anno Domini Millesimo Trecentesimo Quadragesimo Tercio a quodam instrumento cuius tenor sequitur in hunc modum. Notum sit cunctis, quod / ego Berengaria Seguera, comorans in villa Tarrege et filius meus Petri, nostra diliberalitate, non dolo ni vel metu inducti ne in aliquo circumventi, vendimus per nos et omnes nostros presentes atque futuros /3 tibi, Petro Ierma de Pratis et uxori vestre Elichsende et vestris et cui volueritis imperpetuum, scilicet, quandam honorem que nuncupatur Clos, qui est in termino de Podio Mayer. Et illos Comelars que sunt / aparedalets, quem dicto Clos affrontatur et terminatur ex una parte in camino publico qui vadit apud Calaff, et ex alia parte in fereyenallo de Sauquor, et ex altera cum honore Petri Olarii. Et / dictum Comelars affrontatur ex duabus partibus cum honore Petri Centelli, et ex alia parte cum Gonerne et cum Petro Olarii. Iam dicti Clos et Comelars, cum omnibus introitibus et exitibus suis et omnibus /6 ad ipsum pertinentibus et debentibus pertinere, et cum omnibus locis viribus, vocibusa et accionibus in nobis competentibus et competituris, vendimus vobis Petro a. Vocibus) Interlineat. -189- Iermani et uxori vestre Elichsende et cui volueritis imperpetuum, / salvo iure dominorum in omnibus dictus Clos et Comelars sicut superius nominatur. Vendimus vobis Petro Ierma et uxori vestre Elichsende et cui volueritis sicut melius dicti pote ad intelligi ad nostrum nostrorumque / salvamentum et bonum intellectum, nos extrahentes hoc de nostro nostrumque iuri dominio et posse eandem in nostrum nostrorumque ius dominium et posse transferimus irrevocabiliter. Inducendo te cum hoc publico /9 instrumento perpetuo valituro, de presenti in corporalem possessionem pleno iure, tanquam in rem nostram propriam ad habendum et semper quiete possidendum et ad omnem vestram vestrorumque voluntatem faciendam, sine ullo / nostro nostrorumque rectum ullius hominis et feminis, et pro hanc autem vendicionem, recipimus a vobis .XL. solidos monete terni Barchinone, de quibus a vobis sum bene paccati nostre voluntati. Renunciamus excepcioni / non numerate, peccunie et doli. Et siquit hec dicta venditio, plus modo valet vel a modo valuerit precio supradicto in super, promitimus vobis et vestris solvere quisque nostrum in solidum dicta vendicione et /12 etiam michi vobis et vestris legales guarentes ac deffenssores et quod teneamur semper vobis et vestris de firma et legali eviccione. Repromitentes vobis quod ad questionem siqua vobis vel vestris mota / fuerint in predictis insolidum vel in parte stanti, satisfaciemus et respondebimus pro vobis et vestris et agentiis causam nostris propriis in expensis a principibus usque ad finem suscipidendo in nos autem hiis / contestacionem bonus linguis vel vobis vestris similitis possitis causam agere pro vos ipsos eleccionem tam superius hoc vobis et vestris, quam voca remitendo vobis et vestris ex pacto neccessitatem denunti-/15 ationes. Et si vos vel vestrorum eligeritis in propria tractare, causam promitimus restituere vobis et vestris qua hora velitis quisque nostrum insolidum, expensis circa licen factas et querelatum a vobis vel vestris sit / evictum sive obtineatis in causam sive subcumbeatis totum interesse gravamem (nei stionis) si qua abetis operint et facere vel sustinere quo modo sint, quod de hiis omnibus vobis et vestris planis verbis / absque placito et sacramento et sive testiis vel testium produccione ac sine aliqua cabemenia pro quibus omnibus et singulis complendis -190- et atendendis, obligamus vobis et vestris quisque nostrum insolidum /18 nos et omnia bona nostra mobilia et inmobilia ac seniacione habita et habenda, in quibus magno melius accipere volueritis sine nostro dominio. Et non possimus altere pro altero excusari. Renunciamus / quantum ad hec novissime constitucioni et omni iuroi racioni et consuetudine contra et repugnanti. Ad mayorem vestram vestrorumque cautelam, ego Berengaria Seguera et filius meus Petri, iuramus, / per Deum et eius Sancte IIIIº Dei Evangelia, coram nobis posita et a manibus nostris corporaliter tacta, hoc omnia supradicta atendere, complere et nunquam contravenire. Renunciamus quantum ad hoc, omni /21 iuri scripto et non scripto, civili et canonicho. Actum est hoc III kalendas marcii, anno Domini Mº CCº LXXº. Sig+num Berengarie Seguera, iurantis. Sig+num Petri filii eius, iurantis; qui hoc omnia / laudamus, iuramus et firmamus. Sig+num Arsendi, uxori dicti Petri. Sig+ne (monache). Sig+num Elieshendi, filias Berengarie Seguera, qui hoc omnia supradicta laudamus et firmamus. Testes huius rei sunt, / Petrus Cardone et Arnaldus Dartes de Patris. Cereioni et Bernardus Sig+numb mei A. de Morros, notarii publici de Calaff, in cuius posse G. de Solerio, recepto tercio istius venditionis, hec /24 firmavit et promisit sub obligacionem rex suorum, quod predictos emptores, semper super tercio ab ipso recepto, defendant et quandam domum in dicto Clos sitam, emiptoribus solvit et difinuit, / salvo sibi scensu .Sex. denarios terni in dicto Clos, testibus presentibus Berengaria, FF. et Guillermo de Val et Petro Cerolio de Pratis. Sig+num Bernardi Deape. Sig+num Dominici Carnicer, / testium firmamenti et iuramenti dicti Petri et firmamenti predictam. etiam Arsendis, (monacha) et Eliehsendis -191- Sig+numc, Petri Mageri, publici notarii Tarrege, in cuius posse et manu firmavit et iuravit /27 dictus Petrus et etiam firmarunt dicte Arsendis, ne et Eliessendis, nonas madii anno quo supra. Sig+num domina Blancha, Dei gratia abbatissa Vallis Lauree, qui hoc firmo et recipi racione / huius laudacionis .XIII. solidos, salvo censu iure et dominio nostro monasterio in omnibus. Sig+num domina Gueraldona de Jorba, eiusdem monasterio subpriorissa, qui hoc firmo. Sig+numd / Guillermi de Porta, clericus de Solanellis in cuius manu et posse predicte domine firmarunt. Testibus presentibus G. Mudalel et G. De Oliveres, P. Artes de Pratis. Sig+num Berengario de Me-/30 dalia, qui hoc laudat et firmat, salvo iure suo in omnibus, scilicet, unum par gallinorum quos recipit annuatim super illa honore qui nuncupatur, era den Seguer, et afrontatur dictus honor / cum fferegenal, qui fuit Guillermi de Aligno quondam, et secundum cum fereyallo qui se tenet proprii Guillermo de Solario de Calaff. Sig+nume Gerangoldi de Medalia, notarii publici de Pratis, qui hoc scriptis. / Sig+numf mei Berengarii Rovira, regentis scribaniam ville de Pratis pro fratre Francischo de Ribalta, coadiutore perpetuo rectore ecclesie dicte ville, notario publico eiusdem, qui hoc translatum /33 a suo originali fideliter abstractum scribi feci, cum supraposito in sexta linea ubi dicitur, vocibus, et clausit. c. d. e. f. Signa Signa Signa Signe autografat. autografat. autografat i decorat. autografat i decorat. -192- 83 1275, abril. Esglèsia d´Olvan Umbert de Merlès, dóna a perpetuïtat, per remei de la seva ànima i la dels seus pares, a Blanca abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, al convent i al monestir, una quadra de terra anomenada "des Olzeda". Accepta 10 sous de Barcelona. Situat al terme d´Olván, comarca del Berguedà. A. AHN. Clero, Valldaura, c.162, n. 6. Perg. 240/180. Mal conservat, trencat en la part final esquerra i taques d´humitat per varis llocs, especialment al mig i a la part dreta final. La "N" inicial una mica decorada. Notum sit omnibus quod ego Umbertus de Merlesio, miles, per me et omnes meos presentes et futuros sol(vo)a, deffinio / atque in perpetuum relaxo et dono, ob remedium anime mee parentumque meorum, vobis domine Blanche, Dei gratia abbatisse de /3 Vallaura et conventui et monasterio eiusdem in perpertuum, quadam terram vocatam dez Olzeda quam tenebat pro me et meis G. / de Ripa condam. Quam vendidit vobis et vestro monasterio in perpetuum pro ut in instrumento inde confecto plenius continetur. Quam predictam / vendicionem ratam habemus et eam confirmamus in perpetuum, et totum ius et dominium quod in predicta(...)b habebamus vel habere debebamus /6 aliqua racione iure meo vel casu, vobis predicte domine abbatisse et monasterio el conventui eiusdem, damus et concedimus cum hoc publico in/strumento in perpetuum valituro, sicut melius et utilius dici vel intellegui pote ad vestrum comodum et vestrorum. Et in(...)c omnia nullum / ius nobis vel nostris deinceps retinemus aut reproviamus aliquo modo. Imo, nos et nostros inde spoliantes, et a. Borrós per taca. Interpreto. b. Taca, falten 3 lletres. c. Taca, falten 4 lletres. -193- vos et ves(tros)d successores /9 inde investimus. Et in plenam et corporalem possessionem iuris et faci in presenti, cum hoc publico instrumento in perpetuume valituro, de omni / iure et dominio que in predicta terra habebamus, vos et vestrum monasterium mitimus et inducimus et stituentes in vos et vestros suc-/cessores, veram dominam et procuratorem ut iurem nostram propriam. Et evicionem sive garentiam, vobis et successoribus vestris /12 et vestro monasterio, faciemus contra omnes personas in iudicio vel extra, sub obligacione omnium bonorum nostrorum. Et pro hac donacione, / accepimus a vobis .X. solidos Barchinone de terno, de quibus sumus bene vestri paccati. Renunciantes excepcione peccunie non (nu)meratef et doli. Et si plus valet vel de cereto valebit. Totum illud quicquid fuerit, damus et concedimus vobis gratis intervivos. Re(nun)-/15 ciantesg omni iuri canonico et civili atque consuetudinario, scripto et non scripto. Quo vel quibus contra predicta aliquatenus venire / possimus. Et afrontat predicta terra, a parte orientis et meridici in honore nostro, et circiih in honore mansi de Ar(ti)/gai et occidentis in honore G. de Castelione, quem tenet pro vobis. Actum est (hoc)(...)j kalendas aprilis, anno Domini Mº /18 CCº LXXVº. Sig +num Umberti de Merles, predicti, qui hoc laudat et firmat, (...)k. / Sig+numl Petri de Fondalda, presbiteri et Bernardi De Scobet et Bernardi Blanch, testium. / (...)m de Minovis, rectore ecclesie Dolvan, scripsit hoc d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. Tacat, interpretem. Tacat, interpretem. Tacat, interpretem. Tacat, interpretem. Tacat, interpretem. Tacat, interpretem. Tacat, interpretem i falten 4 lletres. Trencat, falten 5 lletres. Signe autografat. Trencat, falten 6 lletres. -194- et suum Sig+num (...)n apposit, die /21 et anno prefixe. n. trencat, falten 6 lletres. -195- 84 1275, desembre 20. Berga Blanca, abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura, en nom seu i del convent, venen, concedeixen i donen a perpetuïtat a Bartolomeu de Cardona, comorant a la vila de Berga, la tercera part del bosc que tenen en la parròquia de Santa Maria de Matamala, amb licència per tallar arbres, fusta i llenya de qualsevol gènere, i per obres de torneria. Reben 50 sous i uns cens anual per Nadal de dues dotzenes de "panifsidinis" i mitja dotzena de blats pulcres i bons. Situat al terme de Les Lloses, comarca del Ripollés. A. AHN, Clero, Valldaura, c.162, n. 7. Perg. 225/310. Borrós i amb un forat a la quinta línea. Notum sit cunctis quod nos domina Blancha, Dei gratia abbatissa monasterii Vallis Lauree, per nos et conventum eiusdem et per omnes suc-/cessores nostros presentes et posterius, cum auctoritate in testimonio huius publici instrumenti perpetui valitiri et duraturi, vendimus et concedimus et /3 damus in perpetuum tibi Bartolomeo Cardone, comoranti in villa Berge et tuis et cui volueris in perpetuum, videlit, illam nostram terciam partem illus ne-/moris, quam habemus et habere debemus, in parrochia Sancte Marie de Matamala que est in termino de Za Guardia. In qua dictam / terciam (partem)a totius dicti nemoris, vendimus et concedimus atque damus te et cui volueris gratuita voluntate, et tuis in perpetuum vis(...)b /6 et servitutem et plenum posse et licenciam scindi arboris que sunt et erunt in dicta tercia parte dicti nemori et fustes et / ligna cuiuscumque generis ibi sunt et erunt ad opus ministerii de torneria et tenendi operarios quoscumque voluerit et quandocumque / qui ibi scindant et possint scindere arboris, fustes et ligna necries et a. trencat, interpretem. b. Borrós. -196- necreria ad opus dicti ministrii, sine contradicto nostro et nostrorum /9 successorum et alterius cuius libet persone. Predictam omniam, vendimus, concedimus atque damus tibi et tuis et cui volueris ad omnes tuas et / tuorum voluntates libet faciendas. Et damus et concedimus tibi et tuis et cui volueris, perpetuo plenum posse et licenciam deffendendi dictam / terciam partem dicti nemoris a quibuscumque personis, et que in predictam tercia partem, ante dicti nemoris, nullus scindat aut scindere /12 possit de arboribus lignis et fustibus, que sunt et erunt in predicto nemore sive bosch, ad opus ministrii de torneria sue / voluntate et licencia tua et tuorum. Et confitemur et veritate recognoscimus, nos habuisse et recepisse a tec pro predictis .L. solidos Barchinone / de terno, de quibus sumus bene paccate nostre voluntati. Renuncians excepcioni predictorum denariorum non receptorumd et doli. Et certificunt super plus /15 valentia siquid plus valeant aut valebunt, predicta totum damus et concedimus tibi et cui volueris et tuis in perpetuum. Mittentes te / in presenti, in possessorem vel quasi possessorem, iuris scindenti ad opus predicto ministerii de torneria, in predicta tercia parte nemoris sive / bosch. Et te verum dominum, dicti iuris et servitutis constituimus ad habendum, tenendum, possidendum, expletandum et faciendum tuas /18 voluntates. Constituentes te de predictis procuratorem et dominum ut in rem tuam propiam. Cedentes atque dantes tibi et tuis et cui volueris / in omnibus predictis, totum locum nostrum iuri, voces et acciones et quicquid ibi habemus et habere debemus, quacumque racione, quantum /ad mi et servitutem scindendi ad opus predicti ministrii de torn et de torneria. Et nos et nostri successores faciemus tibi et tuis et /21 cui volueris predicta omnia et singula tenere et habere et pacifere, possidere contra cunctos in distincte. Salvo dominio nostro. Et de eviccione / reali, promitimus et tenemus omnium predictorum in vera ante causam et post causam, in iure et extra ius. Pro qua eviccione et omnibus / predictis perpetuo servandis et complendis, obligamus tibi et tuis omnia bona dicti monasterii mobilia et inmobilia, habita et habenda /24 utrique sint, et tu c. Te, interlineat. d. Receptorum, interlineat. -197- et tuis qui predicta tenuerint faciatis nobis et nostris successoribus pro predictas, censum annuatim in festo Nati/vitatis Domini perpetuo, duas dodzenas panifsidinis et mediam dodzenam trihorum pulcrarum et pulcrorum bonorum et recipientium. / Et nullum alium censum nec aliquod aliud nobis aut meis successoribus, dare vel facere teneatis pro predictos. Et ego dictis Bar-/27 tolomeis per me et meos, promito vobis in perpetuum facere predictum censum ut predicitur sune aliquo contradicto. Renunciantes / omnes in simul, omni iuri canonico et civili, comuni et privato, scripto et non scripto et iuribus consuietudinario et iuris auxilio / quibus possimus contra predicta iuvari. Actum est hoc XIII kalendas ianuarii, anno Domini Mº CCº LXXVI. Sig+num domine /30 Blanche predicte. Sig+num Eliesendis de Turdo, priorise. Gueralde de Iorba subtus-priorise, Ermesendis / de Ioval, sacristane. Guillerme de Bayona, cellararie et (Na)(...)e de Zacostanera, hostalarie. Quod hoc omnes / laudamus et firmamus. /33 Sig+num Bernardi de Matamala et Arnaldi Viles. Testes. / Raimundus Lupeti, publicus notarius Berge, qui hoc scripsit, cum diccione rasa et emendata, vi dici, ministri, et alibi cum / diccionibus suprapositis, vi dicitur, non f receptorum, et suum Sig+num apposuit, die et anno prefixis. e. Illegible. f. Signe autografat i decorat. -198- 85 1277, agost, 5. Manresa Tomasa de Portella, vídua de Raimon de Guàrdia, i el seu fill, Pons de Guàrdia, junts prometen a Arnau Rotger, comte de Pallars, que restitueixen i entreguen el lloc i parròquia de Pedret, que li havien venut quan el senyor de Mataplana els vengué al senyor de Portella, i heretà el seu fill Guillem, i que aquest vengué a Berenguer de Portella, pare meu. Situat al terme de Cercs, comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Pere II, Pergamins, c.109, n. 54. Perg. 250/135. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Pere II, n.54. Notum sit omnibus quod nos domina Thomasa de Portella, uxor quondam nobilis R. de Guardia, et Poncius de Guardia filius eorum, ambo pariter promittimus / bona fide et firma stipulacione vobis nobili Arnaldo Rodgerii, Dei gracia comiti Palllarensis, et tibi notario infrascripto stipulanti pro ipso quod nos trademus /3 et restituimus vobis et cui volueritis, omnia instrumenta facientia pro loco et parrochia de Pedreto, que vobis vendimus quam cito per vos vel vestros fuerimus / requisiti, et specialiter instrumentum cum quo dominus de Mataplana vendidit predicta domino de Portella et testium domini de Portella, in que dimisit / predicta, Guillermus de Portella filio suo, et instrumentum vendicionis in quo, Guillermus de Portella vendidit predicta, Berengario de Portella, patri meo. Et /6 etiam quamcumque alia instrumenta faciencia pro dicto loco, pro quibus omnibus vobis et vestris servandis et complendis obligamus vobis et vestris omnia / bona nostra mobilia et inmobilia, habita et habenda ubique. Renunciantes sponte omni iuri et exceptioni quibus possemus contra predicta -199- iuvari. / Et nos predicti principalis iuramus et iurando sponte promittimus nos hec omnia et singula attendere, servare et complere et non in aliquo /9 contravenire, si Deus nos adiuvet et hec Sancta IIIIº Dei evangelia, corporaliter per nos tacta. Actum est hoc nonas augusti, anno Domini / M CC LXX. VII. Sig+num domine Portelle et Poncii de Guardia, predictorum iuratorum, quod et qui hec laudamus et firmamus. / Sig+num R. de Qualepa. P.Barrat. P. dez Padrinya et Burdi dez Vilar, testium. publicus notarius Berge, qui hoc scribi fecit, et suum Sig+num apposuit, die et anno prefixis. a /12 Raimundus Lupeti, a. Signa autografat i decorat. -200- 86 1277, agost, 5. Tomasa, senyora de Portella de Guàrdia, vídua del noble Raimon de Guàrdia i Pons de Guàrdia, seu fill, junts prometen a Arnau de Rotgers, comte de Pallars, que alliberaran i treuran la parròquia i el lloc de Pedret i els homes allí escampats, i tot dret local que li han venut. Situat al terme de Cercs, comarca del Berguedà. A. B. ACA. Cancel. Pere II, Pergamins, c.109, n. 55. Perg. 300/135. Bon estat. C. ACA. Trasllats Reg. Canc. Pere II, n. 55. Noverint universi quod nos domina Portella dez Guardia, uxor quondam nobilis R. dez Guardia et Poncius dez Guardia, filius eorum, ex certa sciencia per nos / et omnes nostros cum hoc publico instrumento, promittimus bona fide et firma stipulacione vobis domino Arnaldo Rotgerii, Dei gracia comiti Pallarensis et vestris, nobili /3 notario infrascripto stipulanti pro dicto domino A. Rotgerii, quod nos liberabimus et quitabimus parrochiam et locum de Pedreto, et homines ibi degentes et loca / universa que vobis vendimus, ab omni obligacione qua sint predicta vel aliquod de predictis obligata tam pro obligacionibus nostris, quam predecessorem nostrorum. / Que omnia predicta faciemus et complebimus bona fide, quam cito per vos vel vestros vel alium loco vestri verbo vel literis fuerimus moniti vel requisiti /6 nos predicti vel alter nostrum. Et si forte ratione alienius obligacionis, vos vel vestros vel hominis dicti loci contingeret, aliquam solucionem vel / soluciones facere pro predictis, aut dampnum vel interesse sustinere, totum restituemus vobis et cui volueritis bona fide incontinenti sine omni dilatione / et diffugio bona fide quam -201- cito per vos vel vestros fuerimus requisiti vel per aliquem nomine vestri. De quibus tradamini simplici verbo sine pena et /9 Sacramento pro quibus predictis servandis et complendis, obligamus vobis et cui volueritis quisque nostrum solidum omnia bona nostra mobilia et inmobilia / ubique. Et renunciamus beneficio dividendarum accionis et Nove Constitutioni et omni iuris auxilio quibus possemus contra predicta ad iuvari. Et / nos dicta domina et Poncius de Guardia, eius filius, iuramus et iurando sponte promittimus predicta omnia attendere et servare et complere bona fide /12 et non in aliquo contravenire aliqua ratione que dici posit, sic Deus nos adiuvet et hec Sancta IIIIº Dei evangelia, corporaliter per nos tacta. / Actum est hoc nonas augusti, anno Domini M CC LXX VII. Sig+num domine Portelle et Poncii de Guardia, predictorum iuratorum, qui hoc / laudamus et firmamus. Sig+num R. De Qualepa, clerici. R. Barrat. P. de Padrinya. Burdi dez Vilario. G. dez Torrents. R. /15 de Valpicants, capitent. Bartholomi David et P. Daviana, presbiteri, testium. / Raimundi Lupeti, publicus notarus Berge, qui hec scribi fecit, cum raso et emendato ubi dicitur, predecessorum et alibi vestri, et sum Sig+numa apposuit, / die et anno prefixis. a. Signa autografat i decorat. -202- 87 1279, agost 29. Solanelles Trasllat fet el 4 maig de 1341. Dolça, vídua de Jaume de Solanelles i el seu fill Romeu, venen i entreguen irrevocablement a Guillem de ça Quadra, "estant" en el castell de Solanelles, una peça de terra dita "lo Vinyal", situada al castell de Puigdemàger, sota el domini i potestat del monestir de Santa Maria de Valldaura. El preu és de 35 sous de Barcelona. Són testimonis varis homes de Solanelles; ho firmen i lloen l´abadessa Blanca, priora Elisenda, sagristana Ermesenda, cantora Berenguera, Guillerma cellerera i el clergue de Solanelles. Situat al terme de Prats de Rei, comarca de l´Anoia. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.162, n. 8. Perg. 330/235. Una mica borrós. La lletra inicial del trasllat, i la de l´inici de text copiat, decorades. Hoc est translatum sumptum fideliter, quatro nonas madii anno Domini Millessimo Trecentessimo Quadragessimo Primo, aquodam instrumento cuius tenor talis est. Notum sit cunctis presentibus et futuris / presentem paginam inspecturis, quod ego Dulcia, uxor condam Jacobi de Solanelles et filii mei Romei et Jacobi utrimque nostrorum in simul, per nos et omnes nostros presentes et subsequentes, vendimus et irrevoca-/3 biliter tradimus vobis Guillermo de Çaquadra, stante in castro de Solanelles et vestris et cui vos volueritis, silicet, quem dictum nostrum campun que vocatur Lo Vinyal, que est situm in termino castri de Puig de Mager, / sub dominio et potestate monasterii Sancte Marie Vallis Laure. Que afrontat a prima et a secunda parte in nos venditoribus, a tercia vero parte in onore Guillermi Texidor, et de alia parte in onore Petri Alerii. Sicut / omnibus partibus afrontatur et terminatur circumcirca et cum introitibus et exitibus suis et melioramentibus suis que ibi -203- sunt et facere volueritis. Ita vobis et vestris vendimus et tradimus pro precio .Triginta et /6 Quinque. solidorum Barchinonem monete terni. Quos confitemur a vobis habuisse et numerando recepisse. Renuncians omni exceptioni non numerate, peccunie et doli. Prefatam vero vendicionem vobis et vestris facimus om-/nem bonum nostrum intellectum et comodum, sicut nos habemus et tenemus et habere debemus et nostri predecessores, omni tempore tenererunt. Ita vobis et vestris vendimus et tradimus, mitendo vos et vestris / in possessionem et corporalem perpetuam tenedonem, habendo vos de certo potestatem, vendendi, dandi, alienandi, inpignorandi vel quecumque volueritis, voluntates tanquam de res vestra propia, salvo /9 nostri iure et dominio seniorum in omnibus. Et si dicta venditio plus de predicto precio modo valet aut deinceps valuerit, totum in nostro plano habeatis. Renunciantes omni iuri et legi canonici et civili. Et spe-/cialiter illi legi que subvenit deceptis ultra dimidiam iusti precii. Preterea retinemus in predicta venditione .Duos. denarios Barchinonem monete terni, quos faciatis vos et vestris nobis et nostris annuatim / in festo Sancti Michaeli septembre, pro certo canone censu. Et hoc facio nichil aliud tenamini facem nobis ne nostris. Et nos et nostri faciemus vobis et vestris tenen et possiden in pace contra cunctas personas /12 in eternum. Et obligando ad hoc omnia bona nostra mobilia et inmobilia, habita et habenda utrique sint longe vel proper. Item ad maiorem vestram serenitatem et firmitatem, ego predicta Dulcia non nec metu / nec in aliquo coacta immo spontanea et libera voluntate, promito omnia predicta atendere et non in aliquo contravenire si Deus me adiuvet et hac Sancta quatuor Evangelia, coram me posita et corporaliter / per mea tacta. Actum est hoc IIIIº kalendas setembre, anno Domini Mº CCº LXXIXº. Sig+num Dulcie, predicte venditoris, qui hoc firmo et concedo, testes que firmare rogo. Sig+num /15 Romie et Jacobi predictis, qui hoc firmamus concedimus atque laudamus. -204- Testes huius rei sunt, G. de Sala et Bernardus de Maçana et G. Lobet, homines de Solanellis. Sig+num domine / Blanche, Dei gratia abbatisse monasterii Vallis Lauree, que hec firmat et laudat. Sig+num Eliesendis de Turdo, priorisse eiusdem. Sig+num Ermesendis de Joval, sacristane. Sig+num / Berengarie de Castlluz, cantoris. Sig+num Guillerme de Basora, cellararie, que hec firmant et laudant. Guillermus de Porta, clericus scripsi et meum Sig/+numa hic inpresi. de Solanelles, qui hoc / Sig+num Berengarii Mercerii, subvicari de Pratis et Segarre pro domino rege, qui viso originali a quo hoc translatum fideliter supra est ipsumque translatum in nostri presentia / per infrascriptum notarium, in nostri presentia fideliter comprobatum eidem, nostram prestamus auctoritatem periter et decretum, ita quod in iudicio et extra iudicium, fides ab omnibus habetur, appositum /21 hic per notarium infrascriptum, die et anno predictis. / Sig+numb mei Jacobi de Ulugia, regentis scribaniam villa de Pratis, pro ffratem Francischo Vives, coadiutore perpetuo rectore ecclesie dicte ville ac notario publico eiusdem, qui hoc / translatum sumptum fideliter a suo originali, actorizatumque per dictum subvicarium, scripsi. Die et anno in prima linea, contentis presentibus testibus Petro Viver et Raimundo /24 Scutifer de Pratis. a. Signa autografat. b. Signe autografat i decorat. -205- 87 bis.A 1282, febrer 23. Calaf Trasllat fet 20 d´abril de 1341. Jaume de Comes, de Castellfollit del Boix, i muller Maria, venen i entreguen a Dolça de Solanelles, vídua de Jaume Batlle, totes les possesions i honors que tenen en el terme del castell de Puigdemàger, sota el domini de l´abadessa del monestir de Santa Maria de Valldaura. El preu és de 30 sous. Situat al terme de Prats de Rei, comarca de l´Anoia. A. B. AHN. Clero, Valldaura, c.166, n. 8. Perg. 260/265. Hoc est translatum sumptum fideliter, undecimo kalendas madii anno Millesimo CCCº Quadragesimo Primo, a quodam instrumento cuius tenor talis est. Notum sit cunctis / tam presentibus quam futuris, quod ego Iacobus de Comes de castro Folis dez Boix et uxor mea Maria, per nos et omnes nostros, bono animo et spontanea voluntate, vendimus et in /3 presenti tradimus cum hoc presenti publico instrumento perpetuo valituro, vobis Dulcia de Solanelis, uxor quondam Iacobi Batle et vestris et quibus volueritis dare vel relinquere / imperpetuum, videlicet omnes honores et possessiones quos et quas habeamus sive hec debemus in termino castri de Puig de Mager sub dominio domine abbatisse Vallis / Laure, dictas possessiones habeatis cum introitibus et exitibus melioramentis factis et faciendis atque omnibus eorum pertinentiis, vobis vendidimus in-/6 tegriter, scilicet pro precio .Triginta. solidos Barchinone monete terni. Quos a vobis habuimus et numerando recepimus de quibus sumus bene paccati / toti nostre voluntati. Renunciantes omni excepcioni non numerate, peccunie et doli. Et si dicta vendicio plus isto precio nec valet ad / de cetero valebit, -206- totum in nostro plano dono plenius habeatis. Renunciamus etiam illi legi que subvenit deceptis ultra di-/9 midiam iusti precii, et omni alii iuri canonico et civili nobis in aliquo valituro. Salvo tamen iure et dictis denariorum. Et sic de nostro posse / iure et de dominio, totum erimus et in vestrum transferimus penit hac ommino. Mittendo vos in possessionem et corporalem tenedonem / habendo vos potestatem vendendi, alienandi, faciendi quamcumque volueritis voluntate. Promitentes etiam vobis quod dictos ho-/12 nores et possessiones faciemus vobis et vestris tenere, habere et possidere in pace contra cunctos. Et de evictione et guirentia inde facienda, / obligamus vobis omnia bona nostra mobilia et inmobilia, habita et habenda in quibus melius et plenius habere volueritis. / Et ad maiorem vestram firmitatem, ego predicta Maria uxor dicti Iacobi, renuncians consideata mente, omni iuri dotis /15 suis sponsalicii et cuilibet alteri iuri, iuro omnia predicta et singula attendere et complere et non in aliquo contravenire per me nec per aliqua / persona, sit Deus me adiuevet et hac Sancta IIII Dei Evangelia, coram me ponita et corporaliter per me tacta. Actum est hoc / VII kalendas marcii, anno Domini Mº CCº LXXX secondo. Sig+num Iacobi de Comes de castro Folit, qui hec supradicta firmavit et /18 laudavit. Sig+numa Gaucerandi de Prato, presbiteris de Castro Follito, in cuius posses et manu, predicta Maria, hanc car-/tam firmavit et iuravit, presentibus testibus G. de Rabega et G. de Ximerades. Testes huius rei sunt Bernardus de Porta de Calaf Guillermus / de Sinerades. Br. Mercer. Petrus clericus Aquilario. Sig+numb et de Berengarius de Viladeran, rector ecclesie de Solanelis, in cuius posse /21 firmavit dominas Blancam abatissam Vallis Laure et Geraldam de Jorba et domne domine Spertona, et a. Signa autografat i decorat. b. Signe autografat i decorat. -207- inde tercium recipit. Testes Petrus de Castelbo, / et Petrus Ble et Raimundo Zaval, Arnaldus de Morros notarius publicus de Calaf, qui hoc scripsit et hic Sig+numc imposit. / Sig+num Berengarii Mercer, subvicarii de Pratis et Segarre pro domino rege, qui huic translato in nostri presencia per infrascriptum notarium, cum suo /24 originali fideliter comprobato, nostram prestamus auctoritatem periter et decretum, ut fides ipsi translato, ab omnibus habetur appositum hic per notarium / infrascriptum, die et anno predictis. / Sig+numd mei Iacobi de Ulugia, regentis scribaniam ville de Pratis, per fratrem Francischo Vives, coadjutore perpetuo rectore /27 ecclesie dicte ville, ac notario publicio eiusdem, qui hoc translatum sumptum, a suo originali fideliter, auctoritzatumque per dictum / subvicarium, scribi feci, die et anno in prima linea, contentis presentibus testibus Petro Viver, Raimundo Stutferi de Pratis, et clausi. c. Signe autografat i decorat. d. Signe autografat i decorat. -208- 87 bis.B 1285, agost 26. Manresa Romeu, abat del monestir de Sant Pere de la Portella, confessa i reconeix la donació feta per Tomasa Portella, esposa de Ramon de Guàrdia, al monestir de la dècima d´Olvan. I, reconeix també la retenció de 100 sous anuals per Marquesa de Guàrdia, prioressa del monestir de Santa Maria de Valldaura, pagadors a la festa de Santa Maria d´agost. Terme d´Olvan, comarca del Berguedà. A. ACS. Monestir de la Portella: Pergamins, 38,7 x 32 cm. Sit omnibus notum quod nos frater Romeus dei gratia abbas monasterii Sancti Petri de Portella et conventus eiusdem loci, per nos et omnes successores nostros, confitemus et recognoscimus vobis domine Thomasie, uxori nobilis / Raimundi de Guardia quondam, que in donacione oblacione et stabilimento que nobis et dicto monasterio nostro fecistis de decimo quod habeatis in parrochia Sancte Marie de Olvan. Etiam de manso de Casis et de dominio quod habeatis in feudo quod Guillermus de Valle /3 pro nobis tenebit in dicta parrochia, retinuistis vobis quolibet anno done Triginta anni apresenti die in antea computandi fuerint completi Quadringentos Solidos bone monete Barchinone perpetue de terno, quos nos teneremus vobis solvere / annuatim in festo in Festo Omnium Sanctorum et que tenerentibur etiam vobis solvere in primo venturo festo Natalis Domini, Octingentos solidos dicte monete, quorum Quadringentis solidi computarentur in solucione unius anni dictorum Triginta annuarum. / Retinuistis etiam domine Marquesie, priorisse Vallis Laure, quolibet anno in tota vita sua (...)a Centum solidum monete predicte quos nos et successores nostris annuatim in festo Sancte Marie Augusti sibi solvere teneremur. -209- Quare cum hoc /6 publico instrumento renunciando omni excepcionis donacionis oblacionis et stabilimenti predictorum non habitoruum et doli peratimus vobis per nos et omnis successores nostros que predictos Quadringentos solidos solvemus vobis et cui volueritis / annuatim in Festo Omnium Sanctorum cunctas predicti Triginta anni apresenti die in antea computandi continue fuerunt completi. Solvemus etiam vobis et cui volueritis in primo venturo festo Natale Domini predictos Octingentos solidos, quorum Octin-/gentorum solidorum, Quadringenti computentur in solucione unius anni dictorum Triginta annuarum. Et si forte ante dictos Triginta annos completis contingeret vos mori, promitimus dictos Quadringentos solidos dare et solvere quolibet /9 anno in Festo Omnium Sanctorum cuicumque vos mandaveritis, verbo vel testamento, dono predicti Triginta anni apresenti die in antea computandi ut dictum fuerint completi. Et per predictis omnibus vobis et vestris atendendis firmiter et complendis obliga-/mus vobis specialiter totum predictum decimum de Olvan et mansum de Casis que nobis dedistis, et quicquid nos habemus in tota parrochia Sancte Marie de Olvan et in baiulia nostra de Olvan. Et damus vobis et vestris licenciam et plenam potestatem que / possitis dictum decimum et mansum de Casis et omnia alia iura que habemus et habere debemus in dicta parrochia et baiulia nostra de Olvan, accipe et ocupare vestra propria auctoritate sine requisiitant nostra et cuislibet curie et deis /12 dominis et vestris satisfacere in predictis omnibus solucionibus, nisi vobis et cui volueritis compliremus et faceremus dictas soluciones ut superius continentur. In super damus vobis fideiussores Raimundum de Minovis. Antonium Torrentibus. Romeum / de Casis. Romeum Sagris. Raimundum de Curina. Petrum de Podio Cuguli. Bernardum de Solerio. Raimundum de Cerdanyola. Petrum de Palacio et Arnaldum de Casamigana, homines nostros, qui nobis cum et sine nobis, vobis et vestris tenean-/tur de omnibus supradictis. Nos itaque omnes predicti tam principalis que fidiussores, promitimus vobis domine Thomasie predicte et vestris omnia supradicta et singula atendere et complere, obligantes vobis et vestris quisque nostrum in solidum /15 perpetare hanc nos et a. Illegible una paraula -210- omnia bona nostra mobilia et inmobilia habita et habenda et etiam omnia bona mobilia et inmobilia dicti monasterii. Dantes vobis licenciam et plenam potestatem que possitis (...)b quelibet nomini / et omnia bona pignorite pignerare vestra propia auctoritate sine requisicione cuiuslibet curie vel iudicis nisi vobis et cui volueritis faceremus et compliemus omnis predictas soluciones ut superior (...)c no aliquis / nostram pro aliquo valeat in hoc excasari vel distriti meus constitucioni et beneficio dividende accionis. Et specialiter nos fidiuissores et pleno dimidiam et nove constitucioni de fidiussoribus ac omni alii iuri racioni et consuetu-/18 dini contra hoc repugnantibus penitus renuncianmus. Actum est hoc VII kalendas septembris, Millessimo Ducentos octagesimo quinto. anno Domini Sig+num Raimundi Minobis. Sig+num Antoni de Torrentibus. Sig+num Romei de / Casis. Sig+num Romei Sagas. Sig+num Raimundi de Curina. Sig+num Petri de Podio Cuguli. Sig+num Bernardo Solerio. Sig+num Raimundi de Cerdanyola. Sig+num Petri de Palacio. Sig+num Arnaldi de Casamijana. Nos (...d)/ facemus concedimus et firmamus. Nos frater Romeus, Dei gratia abbas Portellem firmamus. Sig.+num fratis Petri, sacriste. Sig+num fra-/21 tis Bernardi Dezaruvira na hoc. Sig+num fratrus Petri de Cantelliios nath. Sig+num fratrus A. Monachi. Sig+num fratris Guillelmi de Matamala in firmaqui. Testes huius rei sunt, Arnaldus de Gravalosa. Petrus de Gravalosa et Petrus Sabata cives Minorise. / Sig+num Petri de Minobis, rectoris ecclesie Dolvan, in cuius manu et posse: R.de Minovis. Antonius de Torrentibus. Romeus de Casis /24 Romeus Sagris. R. de Curina. Petrus de Podio b. Illegible. c. Illegible. d. Illegible. -211- Cugul. Bernardus de Solerio. R. de Cerdanyola. Petrus de Palacio et Arnaldus de Casamigana, fideiussores, / predicta hanc cartam omnia contenta in ea firmaverint, XIIII kalendas (...)e anno predicto, presentibus testibus Bernardus de Mingals et G(...)f et R. (...)g. / Sig+num magistere Petri, notari publici Minorise, qui hoc scribi feci et clausi die et anno predictis. e. Illegible. f. Illegible. g. Illegible. -212- 87 bis.C 1285, octubre 26. Manresa Domna Tomasa, vídua de Raimon de Guàrdia, per remei de l´ànima del seu pare Berenguer de Portella i de la seva mare Elisenda de Portella, llur esposa. Fa vàries deixes al monestir de Sant Pere de la Portella, tot establint els diferents graus de drets d´herència els seus fills, entre ells a Marquesa de Guàrdia, priora del monestir de Santa Maria de Valldaura. Deixa per a Marquesa 100 sous anuals retinguts del delme del mas de Cases d´Olvan, a pagar el la festa de Santa Maria d´agost. Situat al terme d´Olvan, comarca del Berguedà. Ed.: SANTAMARIA, Joan, Memòries del monestir de Sant Pere de la Portella, document XXXV. In Xpi. nomine sit omnibus manifestum quod nos Domina Thomasia, uxor nobilis Raimundi de Guardia quondam, per nos et nostros successores natos et nascituros, ob remedium anime Berengarii de Portella, patris nostris quondam, et anime nostre, et domine Eliesendis de Portella matris nostre quondam, uxoris dicti Berengarii, et omnium parentum nostrorum, scienter et consulte habendo Deum pre oculis, sponte offerimus,damus arque stabilimus in perpetuum monasterio Sancti Petri de Portella et fratri Romeo, Dei gratia abbati et conventui eiusdem et successoribuseorum in perpetuum, totum decimum quod accipimus et habere et percipere debemus et consuevimus in tota parochia Sancte Marie de Olvan, simul cum manso de Casis quod ibidem habemus, et cum iure et dominio quod ibidem habemus in feudo quod Guillermus de Valle pro nobis tenet in parochia supradicta: quod dictum decimum et mansum et dominium quod habemus et habere debemus in illo feudo quod Guillermus de Valle accipit in dicto decimo, quod feudum pro nobis tenet, offerimus et concedimus perpetuo dicto monasterio de Portella pro complimento illius presbiteratus quod predictus Berengarius de Portella, pater -213- noster, constituit in dicto monasterio, in altari Sancti Nicolai, et pro aniversario quod idem Berengarius de Portella constituit sibi die obitus sui in predicto monasterio de Portella ac in testamento seu última voluntate continetur. Item volumus et ordinamus quod die obitus nostri domine Thomasie predicte fiat annuatim perpetuo anniversarium in dicto monasterio de Portella, tali ut modo quod abbas et conventus et alii presbiteri, tot qui sufficiant ad decem inter monachos et alios, cantent et celebrent missas pro anima nostra et celebratis missis absolvant animam meam coram altari beati Petri, simul induti vestimentis sacerdotalibus tenentes candelas in manibus, quo facto, faciant processionem usque ad sepulcrum patris nostri predicti et absolvant animam ipsius cum honore et reverencia Ihesu Xpi., et dictus abbas offerat singulis presbiteris de predictis unicuique duodecim denarios Barchinonis monete proprio de terno et provideat eiusdem honorifice in victualibus, et illum idem anniversarium faciant incrastinum in omnibus et per omnia, ut superius continetur, ita quod qualibet die cantent et celebrent decem missas, ita quod complementum viginti missis illos duos dies quolibet anno. Item volumus et ordinamus in die obitus nostri Domine Thomasie predicti annuatim perpetuo abbas dicti monasterii recipiat quinquaginta pauperes in dicto monasterio et donet eis uncumque libram panis frumenti et iusticiam vini, sicut uni monaco, et duo pulmenta si dies non fuerit carnalis, et si dies carnalis fuerit, quod det eis de duabus carnibus et donet predictis quinquaginta pauperibus centum ainas de canami, quas dividat inter eos iuxta discreccionem suam, ita quod ommnes habeant camisas de dicto panno; que omnia dicimus et ordinamus quod fiant honorifice ut superius continetur de predictis decimo et manso de Casis et de redditibus et exitibus Vallisformosa, quos dictus Berengarius de Portella, pater noster, assignavit ad presbiteratum predictum et anniversarium in die obitus faciendum. Item volumus et ordinamus quod unus presbiter instituatur perpetuo in altari Sancti Nicholai, constructo in dicto monasterio de Portella, qui ibi celebret qualibet die pro anima dicti patris mei et mea, et dictus presbiter sit monacus et ordinetur sicut dictus pater meus ordinavit et ordinari mandavit in suo testamento, hoc tamen -214- addito, quod volumus quod dictus monachus presbiter, qui in dicto altari instituetur et ad predicta assignabitur, presentetur et assignetur nobis dum vixerimus et coram nobis affirmat onus predictum et promitat celebrare in dicto altare, ut supra dicimus, et post obitum vero nostrum presentetur et assignetur sub dicta forma Poncio de Guardia filio nostro et successoribus suis dominis castri de Guardia. Item volumus, dicimus et ordinamus quod si dictus abbas et conventus dicti monasterii in predictis inventi fuerint negligentes quo minus fiant predicta, dictus Poncius de Guardia in vita sua possit compellere monasterium predictum et abbatem et conventum eiusdem ad complendum predicta, ita scilicet quod moneat abbatem et conventum dicti monasterii ad complendum predicta, et si monitione facta abbatem et conventui dicti monasterii de predictis complendis ipso duos menses inmediate post dictam monicionem sequentes non compleverint, id quod defecerit de predictis quod predictus Poncius de Guardia possit accipere et occupare decimum et mansum de Casis sua propris auctoritate et quod predicta fieri faciat et complere in monasterio de Portella predicto imputatis in predictis redditibus et exitibus Vallisformose. Post obitum vero ipsius Poncii de Guardia, si dicti abbas et conventus inventi fuerint negligentes in predictis, volumus quod Berengarius de Guardia, canonicus Barchonensis, si supervixerit dicto Poncio, possit compellere ipsos ad complemendum predicta sicut ipse Poncius posset in vita sua sub forma superius comprehensa in persona ipsius Poncii. Post obitum vero dicti Berengarii de Guardia, Raymundus de Guardia, frater Milice Templi, filius noster, si supervixerit dicto Berengario et Poncio de Guardia, possit compellere dictos abbatem et conventum ad predicta complenda sub forma in persona predicti Poncii comprehensa. Post obitum vero dictorum Poncii, Berengarii et fratris Raymundi de Guardia, domina Marquesia de Guardia, priorissa monasterii Vallis Laure, possit compellere predictos abbatem et conventum ad complendum predicta sub forma superius comprehensa. Post obitum vero predictorum dominus episcopus Urgellensis compellat monasterium predictum, abbatem et conventu, ad complendum predicta, accipiendo et occupando decimum et mansum de Casis predictum sub forma predicta, et si -215- abbas et conventus predicti et dominus episcopus Urgellensis in predictis negligentes inventi fuerint, dominus castri de Guardia compellat dictum monasterium, abbatem et conventum eiusdem ad complendum et faciendum predicta, accipiendo et occupando decimum et mansum de Casis predictum sub forma superius comprehensa in persona Poncii de Guardia. Retinemus tamen nobis dicte domine Thomasie in predicta oblacione, donacione, concessione et stabilimento, quod dictum monasterium de Portella et abbas et conventus eiusdem donent nobis annuatim in festo Omnium Sanctorum, hinc ad triginta annos continua numerandos, quadringentos solidos bone monete Barchinone proprio de terno, quos quadringentos solidos reciperemus nos quolibet anno in dicto festo dum vixerimus; si autem nos mori contingerit ante dictos triginta annos completos, quod dictus abbas et conventus donet dictos quadringentos solidos qualibet aano in dicto festo cuicumque nos mandaverimus verbo vel scripto donec dicti triginta anni fuerint completi; transactis vero dicti triginta annis non teneantur dictos quadringentos solidos alicui dare. Donent etiam nobis et solvant in primo venturo festo Natalis Domini octingentos solidos monete predicte, quorum quadringenti solidi computentur in solucione unius dictorum triginta annorum. Retinemus etiam quod donent domine Marquesie priorisse Vallis Laure predicte annuatim continue in festo Sancte Marie augusti in tota vita sua tantum centum solidos dicte monete; post mortem vero suam ipsos centum solidos dare nullomodo teneantur. Et ut predicta oblatio, concessio, donacio et stabilimentum maiorem semper obtineat firmitatem, iuramus per Deum et super Sa